Litouwen

	Lietuvos Respublika
(Details)	(Details)
	Basisgegevens
Officiële landstaal	Litouws
Hoofdstad	Vilnius
Regeringsvorm	parlementair stelsel
Staatshoofd	President Dalia Grybauskaitė
Regeringsleider	Premier Algirdas Butkevičius
Religie	Rooms-katholiek
Oppervlakte	65.300 km² (-% water)
Inwoners	3.483.972 (2001); 3.525.761 (2012) (54/km² (2012))
	Overige
Volkslied	Tautiška giesmė
Munteenheid	litas (LTL)
UTC	+2 (zomers: +3)
Nationale feestdag	16 februari
Web \| Code \| Tel.	.lt \| LTU \| 370
	Voorgaande staten
Litouwse Socialistische Sovjetrepubliek; Sovjet-Unie	1990 (Val Sovjet-Unie)
	Topografie
Portaal	Landen & Volken

Litouwen (tot ver in de 20e eeuw meestal als Litauen of Lithauen gespeld; Litouws: Lietuva), officieel de Republiek Litouwen (Lietuvos Respublika), is een land in Noord-Europa tussen Letland in het noorden, Wit-Rusland in het oosten, Polen en Rusland, (Kaliningrad), in het zuiden en de Oostzee in het westen.

Van de drie Baltische staten is Litouwen het grootste en zuidelijkste en het enige overwegend rooms-katholieke land. De geschiedenis loopt ook pas relatief kort synchroon met die van de beide andere Baltische landen. Anders dan Letland en Estland was Litouwen ooit een machtig land, dat zelfs tot de Zwarte Zee reikte. De twintigste eeuw verliep grotendeels onder Russisch resp. Sovjetbewind, waarvan het zich op 11 maart 1990 als eerste Baltische land definitief ontdeed. Op 1 mei 2004 trad het land toe tot de Europese Unie. Toch is het land nog deels afhankelijk van Rusland, met name op het gebied van energie^[4], al tracht het door vloeibaar gas uit Noorwegen te betrekken daar wat verandering in te brengen.

Een geografische bijzonderheid van Litouwen is dat het middelpunt van Europa binnen de Litouwse grenzen ligt.

Inhoud

1 Geschiedenis
2 Geografie
- 2.1 Kerngegevens
- 2.2 Steden
3 Politiek
- 3.1 Overheid
- 3.2 Bestuurlijke indeling
4 Bevolking
- 4.1 Taal
- 4.2 Onderwijs en werkloosheid
5 Verkeer
6 Toerisme
7 Zie ook
8 Externe links

Geschiedenis [bewerken]

Zie Geschiedenis van Litouwen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Geografie [bewerken]

Kerngegevens [bewerken]

Lengte landgrenzen: 1747 km (724 km met Wit-Rusland, 610 km met Letland, 303 km met Rusland (exclave Kaliningrad) en 110 km met Polen).
Kustlijn: 99 km
Grootste rivieren: Memel, 475 km
Grootste meer: Kauno Marios, 63,5 km²
Hoogste punt: Aukštojas in het Hoogland van Medininkai, 294 meter
De officiële taal is Litouws, hoewel er Poolse, Russische en Wit-Russische minderheden zijn.
Munt: Litas

Steden [bewerken]

Zie Lijst van steden in Litouwen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Enkele steden in Litouwen zijn:

Vilnius 565.000 inwoners
Kaunas 400.000 inwoners
Klaipėda 205.000 inwoners
Šiauliai 129.000 inwoners
Panevėžys 116.000 inwoners

Politiek [bewerken]

Overheid [bewerken]

De Republiek Litouwen is een parlementaire democratie met als president Dalia Grybauskaitė sedert 12 juli 2009 en minister-president Algirdas Butkevičius sedert 13 december 2012. De Litouwse regering bestaat uit een coalitie van DP, LSDP, OM111NS en VNDS. Het parlement (Seimas) kent één kamer met 141 leden met een zittingstermijn vier jaar. Van de Seimas-zetels worden er 71 verdeeld onder de zeven kiesdistricten. De overige 70 worden verdeeld in evenredigheid naar de nationale verhoudingen.

Bestuurlijke indeling [bewerken]

Zie Bestuurlijke indeling van Litouwen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Litouwen is verdeeld in tien districten, die zijn vernoemd naar hun hoofdstad.

Bevolking [bewerken]

Tussen de volkstelling van 2001 en die van 2011 is de bevolking gedaald van 3,48 miljoen naar 2,98 miljoen inwoners. Dit werd veroorzaakt door emigratie naar West-Europa, aldus het Litouws Bureau voor de Statistiek.^[5]

Bevolkingsdichtheid per gemeente
1 - >= 60 inw./km²
2 - 40-59,9 inw./km²
3 - 30-39,9 inw./km²
4 - 20-29,9 inw./km²
5 - 0-19,9 inw./km²

Bevolkingsaantal: In Litouwen wonen 3.525.761 (2012) mensen.

Bevolkingssamenstelling in 2001^[6]:

Nationaliteit	% van de bevolking
Litouws	83,4%
Pools	6,7%
Russisch	6,3%
Overigen	3,6%

Verspreiding van de Poolse minderheid

De Poolse minderheid is met name geconcentreerd in het zuidoosten van het land. Dit gedeelte van Litouwen behoorde tussen de twee wereldoorlogen tot de Tweede Poolse Republiek.

De Russische minderheid stamt voornamelijk uit de tijd dat Litouwen door de Sovjet-Unie bezet was (1940-1990). De etnische Russen zijn voornamelijk in de steden te vinden. Na de dood van Stalin in 1953 ondernam de Litouwse SSR pogingen om de immigratie van etnische Russen te beperken. In Litouwen is het aandeel van de Russen in de totale bevolking hierdoor aanzienlijk lager dan in Estland en Letland.

Taal [bewerken]

Litouws als moedertaal spreken ongeveer 2.700.000 inwoners. Het Litouws behoort tot de Baltische talen waartoe ook het Lets hoort.

Moedertaal	aantal
Litouws	ca. 2.700.000
Pools	ca. 360.000
Russisch	ca. 344.000
Wit-Russisch	ca. 63.000
Oekraïens	ca. 45.000
Tartaars	ca. 5.000
Lets	ca. 5.000
Karamisch	ca. 300

Onderwijs en werkloosheid [bewerken]

Litouwen heeft een relatief hoog percentage universitair geschoolden, maar kent ook veel werkloosheid onder hoog opgeleiden.

Verkeer [bewerken]

Het Litouwse stratennet is nog in opbouw. De belangrijkste verbindingen zijn de autosnelwegen (Vilnius - Kaunas - Klaipeda (dt. Memel) en Vilnius - Panevėžys.

In Klaipeda bevind zich een van de belangrijkste zeehavens met personenvervoer van de gehele oostzee. Daarnaast is de Nemunas ook voor scheepverkeer geschikt.

Toerisme [bewerken]

Het toerisme is in Litouwen langzaam in opkomst. Eén van de belangrijkste toeristische attracties is het kasteel en plaatsje Trakai, ten westen van Vilnius, te midden van de vele meren in het natuurpark Trakai. Het kasteel is gebouwd in een voor Litouwen karakteristieke stijl: roodbruine baksteen, ronde torens en rode daken. De binnenstad van Vilnius welke beschermd wordt door de UNESCO kent tientallen oude kerken en gebouwen. Veel toeristen bezoeken de Koerse Haf, een uniek natuurgebied aan de westkant van het land. Het plaatsje Nida krijgt jaarlijks vele duizenden bezoekers.