Livrei

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lakeien in livrei aan het Britse Hof
De staatslivreien van het Britse hof
Livrei van een Palfreinier
Livreien van het Franse hof
Blauw Livrei
De staatslivreien van het Nederlandse hof
De livreien aan het Japanse hof
Detail, Footmen.JPG

Een livrei is het ambtsuniform van een lakei werkend aan een koninklijk hof. Vaak is het dragen van een livrei en de uitvoering onderdeel van een eeuwenoude traditie. In het verleden hadden ook edellieden hun eigen lakeien. Deze traditie is na de Tweede Wereldoorlog verdwenen.

Etymologie[bewerken]

Het woord 'livrei' is afkomstig uit de Franse taal en is afgeleid van het werkwoord livrer (leveren, verstrekken). Dit heeft betrekking op 'het geleverde' (kostuum) aan de lakei.

Private gelegenheden[bewerken]

De lakei is in private dienst aan het hof en draagt hierbij meestal een gemakkelijk en sober uniform; vaak heeft dit iets weg van een zwarte galarok.

Staatsgelegenheden[bewerken]

De lakei is in dienst van het staatshoofd en draagt bij aan de grandeur van het hof. Voor bepaalde gelegenheden (doopsels, huwelijken, staatsbezoeken, opening van parlement) wordt een beroep gedaan op oude uniformen; vaak zijn deze prachtig versierd met gouden linten, knopen en wapenschilden of monogrammen. Ook worden er verschillen gemaakt in graden, naargelang de trouwe dienst en anciënniteit door medailles. Naargelang de gelegenheid spreekt men van een gala- of een staatslivrei.

Elk hof heeft zijn eigen uitwerking van het livrei; de lakei is daarmee nog altijd het voorbeeld van een eeuwenoude traditie.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Goudborduren

Het Belgische hof[bewerken]

Het staatslivrei aan het Belgische hof dateert uit de tijd van koning Leopold II; het bestaat uit een rood vest afgezet met goud en een ondervest en kniebroek uit ecru, beide ook afgezet met goud. Op de schouder is een schild met daarop het wapen van Koning Albert geborduurd in gouddraad. Voorts witte kniekousen en handschoenen. Echte lakeien zijn er niet meer zoveel aan het hof, daarom wordt vooral bij grote banketten een beroep op hotelscholen gedaan.

Het Nederlandse hof[bewerken]

Aan het Nederlandse hof worden nog 3 livreien gebruikt, het Gala-tenue, het Demi-gala-tenue en het zogenaamde Galon-tenue. Daarnaast is er ook nog het Klein-tenue, dat in intieme kring wordt gedragen. Deze livreien worden ook gedragen door de koetsiers.

Gala-tenue[bewerken]

Dit livrei heeft een Nassaublauwe jas afgezet met goudgalon, Daarbij een beige kniebroek van fluweel, afgezet met een band van goudgalon. Daarbij een rood vest met goudgalon en zwarte pumps met vergulde gesp. De witte kniekousen en handschoenen zijn van wit katoen. Wanneer zij bij een rijtuig dienst doen, dragen zij een steek. Vanwege de opvallende kleuren en het plechtige voorkomen wordt dit tenue alleen bij officiële gebeurtenissen aan het hof gedragen.

Demi-gala-tenue[bewerken]

Dit livrei vindt zijn oorsprong in de 18e-eeuwse mode, het Demi-gala houdt het midden tussen de Gala-tenue en het Galon-tenue. De Nassaublauwe Demi-gala jas is evenals de jas van het Gala-tenue voorzien van een goudgalon met een ingeweven naar links kijkende leeuw. Dit goudgalon is echter half zo breed als bij het Gala-tenue. De jassen zijn gemaakt van Nassaublauw laken, een voorgekrompen wollen stof. De fluwelen kniebroeken naar 18e-eeuws model zijn zowel bij het Demi-gala als bij het Galon-tenue Nassaublauw. De kniekousen en handschoenen zijn van wit katoen. Daarbij dragen zij zwarte pumps met vergulde gesp. Wanneer zij bij een rijtuig dienst doen , dragen zij een steek. De kleuren blauw en goud vinden hun oorsprong in de wapenkleuren van het Huis van Oranje-Nassau. De kleur oranje is terug te vinden in de kokarde op de steek.

Galon-tenue[bewerken]

Dit livrei heeft een Nassaublauwe jas afgezet met goudgalon. De mouwen zijn omgeslagen en de jas heeft 2 zakken. Daarbij een rood vest met goudgalon, De knopen van het Galon-tenue zijn verguld. De kniebroek, uitgevoerd in blauw fluweel is afgezet met een band van goudgalon. De handschoenen en de kniekousen zijn uitgevoerd in witte katoenen stof. Bij dit tenue worden zwarte pumps met vergulde gesp gedragen. Wanneer zij bij een rijtuig dienst doen, dragen zij een galonhoed met oranje kokarde.

Buitenlandse hoven[bewerken]

Het Britse hof[bewerken]

Aan het Britse hof worden nog steeds verschillende livreien gedragen door de lakeien, gaande van eenvoudige dagkledij tot imposante staatslivreien uit de tijd van Koningin Victoria.

Het Britse hof is gekend omwille van zijn ceremoniële pracht en de kleurrijke lakeien zijn daar een onderdeel van. Het eenvoudige livrei bestaat uit een zwarte kniebroek met een rood vest daarover, alles afgezet met goud. Het grote staatslivrei bestaat uit een rode fluwelen kniebroek met daarover een groot rood zijden vest met horizontaal grote stroken goud. Rond de hals een halsdoek die is afgezet met kant. Buiten wordt een grote zwarte tricot met rode veren en gouden ornamenten gedragen. Op de mouwen staat het monogram van koningin Elizabeth. Verder worden kniekousen en zwartgelakte schoenen met een grote ronde gesp gedragen.

Van dit type livrei zijn in 2005 oude exemplaren van het Huis van Hannover geveild bij Sotheby's, per loten van twee.

Het Deense hof[bewerken]

De staatslivreien aan het Deense hof bestaan uit een kniebroek uitgevoerd in kanariegele stof met daarover een rood vest waarvan de vorm scherp is afgepunt. De biezen zijn afgezet met een zilveren rand. De voorzijde wordt hier altijd gesloten gedragen en is afgewerkt met grote horizontale zilveren strepen.

Het Noorse hof[bewerken]

Het Noorse livrei bestaat uit een donkere kniebroek, een rode ondervest en een donkere bovenvest. de kniekousen zijn wit

Het Spaanse hof[bewerken]

Aan het Spaanse hof dragen de lakeien een groot blauw livrei dat dubbel is afgezoomd met een gouden galon met een rode strook ertussen. Er wordt een blauwe kniebroek en rode kniekousen bij gedragen. Het dagelijkse livrei bestaat uit een lange blauwe broek en een blauwe frak, beide afgezoomd met een gouden boord. Palfreniers dragen een tricot met rode struisvogelveren.

Het Zweedse hof[bewerken]

Aan het Zweedse hof worden kanariegele kniebroeken gedragen, met een donkerblauwe vest. Daaronder witte kniekousen. De vest is afgezet met zilveren linten, en versierd met het koninklijk monogram. Er zijn verschillende hoofddeksels, voor zowel binnen als buiten. Voor grote staatsdiensten worden handschoenen gedragen.