Lodewijk XVIII van Frankrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lodewijk XVIII
1755-1824
Lodewijk XVIII.jpg
Koning van Frankrijk

Co-vorst van Andorra

Periode 1814-1824
Voorganger Napoleon II (keizer)
maar in eigen ogen begon zijn regering in 1795 na de dood van Lodewijk XVII
Opvolger Karel X
Vader Lodewijk Ferdinand van Frankrijk
Moeder Maria Josepha van Saksen

Lodewijk XVIII (Kasteel van Versailles, 17 november 1755Parijs, 16 september 1824) was van 1814 tot 1824 koning van Frankrijk en Navarra. Hij regeerde vanaf 1814 tot zijn dood in 1824, met een kleine onderbreking in 1815, toen tijdens de Honderd Dagen keizer Napoleon I tijdelijk weer even aan de macht was.

Hij was een jongere broer van koning Lodewijk XVI en een oom van koning Lodewijk XVII. Vanaf 1791 tot 1814 leefde hij achtereenvolgens in ballingschap in Pruisen, het Verenigd Koninkrijk en Rusland. In de Eerste Franse Republiek schafte men de monarchie af. Koning Lodewijk XVI werd op 21 september 1792 afgezet. Hoewel de monarchie nu officieel was opgeheven volgde Lodewijk XVIII zijn neefje, Lodewijk XVII, als titulair koning op, dit nadat de kleine jongen in juni 1795 in gevangenschap was gestorven.

Nadat de legers van de coalitie in 1814 Parijs op Napoleon veroverden, werd Lodewijk XVIII officieel als koning erkend. In het tijdvak dat de Franse Restauratie wordt genoemd, regeerde Lodewijk XVIII iets minder dan een decennium. In tegenstelling tot het Ancien Régime (absolutisme) was de Restauratie een constitutionele monarchie. Als constitutioneel monarch werd het koninklijke gezag van Lodewijk XVIII aan banden gelegd door het Charter van 1814, de nieuwe Franse grondwet. Lodewijk had geen kinderen; dus na zijn dood werd de kroon overgedragen aan zijn jongere broer, Karel, graaf van Artois. Lodewijk XVIII was de laatste Franse monarch die in functie overleed.

Jeugd en huwelijk[bewerken]

Lodewijk Stanislaus Xaverius werd geboren op 17 november 1755 in het Kasteel van Versailles in Frankrijk, als vierde zoon van de Franse dauphin Lodewijk Ferdinand van Frankrijk en diens twee vrouw dauphine Marie-Josèphe van Saksen. Zijn grootouders aan vaderskant waren koning Lodewijk XV van Frankrijk en diens vrouw koningin Maria Leszczyńska. Als kleinzoon van de koning kreeg hij de titel petit-fils de France. Zijn grootouders aan moederskant waren Frederik Augustus II, keurvorst van Saksen en koning van Polen en diens vrouw de aartshertogin Maria Josepha van Oostenrijk, de dochter van keizer Jozef I van het Heilige Roomse Rijk. Na zijn geboorte kreeg Lodewijk de titel graaf van Provence. Maar na de dood van zijn twee oudere broers, en de bestijging van zijn enig overgebleven oudere broer als Lodewijk XVI van Frankrijk in 1774, werd hij de waarschijnlijke troonopvolger en kreeg hij de titel monsieur, de traditionele titel voor de oudste broer van de koning. Door de latere geboorte van zijn neefjes (de twee zonen van koning Lodewijk XVI) werd Lodewijk derde in lijn voor de troon. Lodewijk-Stanislaus was een oudere broer van prins Karel Filips de graaf van Artois. Ook had hij twee jongere zusjes: madame Clothilde (1759-1802), trad in het huwelijk met de latere koning Karel Emanuel IV van Sardinië en madame Élisabeth (1764-1794), zij werd tijdens de Franse Revolutie vermoord.

Op 14 mei 1771 trad Lodewijk in het huwelijk met Marie Josephine Louise van Savoye, prinses van Sardinië en van Piëmont (1753-1810), derde kind en tweede dochter van koning Victor Amadeus III van Sardinië en koningin Maria Antonia van Bourbon, infanta van Spanje. Haar grootouders aan moederskant waren koning Filips V van Spanje en koningin Elisabetta Farnese. Marie Josephine werd twee maal zwanger maar beide zwangerschappen eindigden in miskramen, eentje in 1774 en één in 1781. Hierna bleef het koppel kinderloos. Van Marie Josephine werd gezegd dat ze lesbisch was, omdat zij een relatie zou hebben gehad met één van haar hofdames.

Revolutie[bewerken]

Koning Lodewijk XVIII op een staatsieportret

Lodewijk XVI werd onthoofd in 1793 tijdens deze revolutie. Lodewijk XVIII was toen reeds gevlucht naar Westfalen en verklaarde zich tot regent van Frankrijk voor zijn minderjarige neef Lodewijk XVII. Deze was echter nog in handen van de revolutionairen en zou in de praktijk nooit regeren. Toen Lodewijk XVII in 1795 op tienjarige leeftijd overleed, verklaarde Lodewijk XVIII zichzelf tot koning.

Hij leefde achtereenvolgens in Duitsland, Italië, Letland en Polen en trachtte aan de buitenlandse hoven belangstelling voor zijn zaak te wekken. In 1807, bij de Vrede van Tilsit, werd hij gedwongen het vasteland van Europa te verlaten. De Engelse regering had Lodewijk het liefst gehuisvest in een kasteel bij Edinburgh, ver van Londen, om te voorkomen dat hij politieke invloed zou uitoefenen, maar dankzij Buckingham kon hij in het noorden van Essex blijven. Daar werd hij vergezeld door zijn vrouw Marie-Josephine. Het paleis was te klein voor zijn gehele hofhouding; de bedienden moesten in de bibliotheek slapen.

Koning van Frankrijk[bewerken]

Met de hulp van Charles-Maurice de Talleyrand (een Franse diplomaat die nog onder zijn broer én onder Napoleon had gediend) en Joseph Fouché kwam hij weer aan de macht in 1814. Vanwege de terugkeer van Napoleon en na het overlopen van Michel Ney ontvluchtte hij Parijs, en verbleef enkele maanden in Gent (in Hotel d'Hane-Steenhuyse).

Lodewijk kwam pas goed in het zadel na de Slag bij Waterloo. Hoewel hij zich op achttiende-eeuwse wijze presenteerde, nam hij genoegen met minder dan de absolute macht.

Hij overleed in 1824 en werd, daar zijn huwelijk met Marie Josephine van Savoye (1753-1810), dochter van Victor Amadeus III van Sardinië, kinderloos was gebleven, opgevolgd door zijn broer Karel X.

Voorouders[bewerken]

Voorouders van Lodewijk XVIII van Frankrijk
Overgrootouders Lodewijk van Frankrijk (1682-1712)
∞ 1697
Maria Adelheid van Savoye (1685-1712)
Stanislaus Leszczyński (1677-1766)
∞ 1698
Catharina Opalińska (-)
August II van Polen (1670-1733)
∞ 1693
Christiane Eberhardine van Brandenburg-Bayreuth (1671-1721)
Keizer Jozef I (1678-1711)
∞ 1699
Amalia Wilhelmina van Brunswijk-Lüneburg (1673-1742)
Grootouders Lodewijk XV van Frankrijk (1710-1774)
∞ 1600
Maria Leszczyńska (1703-1768)
August III van Polen (1696-1763)
∞ 1719
Maria Josepha van Oostenrijk ((1699-1757)
Ouders Lodewijk van Frankrijk ((1729-1765)
∞ 1747
Maria Josepha van Saksen (1731-1767)