Lodewijk van Deyssel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lodewijk van Deyssel
Portret van Lodewijk van Deyssel op 29-jarige leeftijd, door Jan Veth (1893)
Portret van Lodewijk van Deyssel op 29-jarige leeftijd, door Jan Veth (1893)
Algemene informatie
Volledige naam Karel Joan Lodewijk Alberdingk Thijm
Pseudoniemen Lodewijk van Deyssel
Geboren Amsterdam, 22 september 1864
Overleden Haarlem, 26 januari 1952
Land Nederland
Werk
Genre roman, essay, kritiek
Stroming naturalisme, impressionisme, "Tachtig"
Bekende werken Een Liefde
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Omslag van Over literatuur (1886)

Karel Joan Lodewijk Alberdingk Thijm (Amsterdam, 22 september 1864Haarlem, 26 januari 1952), bekend onder het pseudoniem Lodewijk van Deyssel, was een Nederlandse schrijver.

Familie[bewerken]

Thijm was een lid van de familie Alberdingk en zoon van de schrijver, dichter, boekhandelaar en uitgever Joseph Alberdingk Thijm (1820-1889) en Wilhelmina Kerst (1824-1894). In 1887 huwde hij met Catharina Horyaans (1864-1941), van wie hij in 1918 scheidde. Uit dit huwelijk werden twee zonen en een dochter geboren.

Leven en werk[bewerken]

De jonge Alberdingk Thijm bracht een deel van zijn jeugd door op het katholieke jongensinternaat Rolduc. Samen met onder anderen Willem Kloos, Frederik van Eeden, Herman Gorter en Albert Verwey behoorde Lodewijk van Deyssel tot de Beweging van Tachtig (de Tachtigers). De eerste publicatie van zijn hand De Eer der Fransche Meesters verscheen in 1881 in het tijdschrift van zijn vader Dietsche Warande. In de periode 1882-1889 werkte hij mee aan het weekblad De Amsterdammer. In 1885 werd het literair tijdschrift van de Tachtigers De Nieuwe Gids opgericht, waaraan hij meewerkte. Hij trad echter niet toe tot de redactie. Naar aanleiding van een ruzie met Frans Netscher, die geregeld publiceerde in dit tijdschrift, schreef Van Deyssel in 1886 de brochure Over literatuur. Samen met Albert Verwey richtte hij in 1894 het Tweemaandelijks Tijdschrift op en bleef daarvan redacteur na de voortzetting van dit tijdschrift onder de naam De Twintigste Eeuw.

In 1905 richtte hij de Vereniging van Letterkundigen op, met de volgende doelstelling: "De vereeniging wil in de eerste plaats zijn een vakvereeniging ter behartiging der materieele belangen van de letterkundigen".

Aanvankelijk was hij sterk aangetrokken tot het Frans naturalisme, maar in De dood van het naturalisme (1891) keerde hij zich van deze stroming af. Later richtte hij zich meer tot mystieke levenswaarden. Hij staat bekend om zijn vlijmscherpe en ironische kritieken.

Zijn bekendste werken zijn: Een Liefde (1887), de Rolduc-roman De kleine republiek (1889), Blank en geel (1894) en Het leven van Frank Rozelaar (1911). Onder het pseudoniem A.J. publiceerde hij Multatuli (1891) en J.A. Alberdingk Thijm (1893). Een Liefde is één van de eerste - geslaagde - Nederlandse naturalistische romans. Van Deyssels tijdgenoten waren geschokt doordat in dit boek een - met literaire beeldspraak getoonzette - seksueel getinte ervaring van de hoofdfiguur Mathilde beschreven wordt. De roman behoort tot de klassiekers van de Nederlandse literatuur. In 1996 verscheen de 14e druk.

De bezorger van veel van Van Deyssels werken is Harry G.M. Prick, die ook de tweedelige biografie van Van Deyssel schreef.

De scheldkritieken[bewerken]

Lodewijk van Deyssel was beroemd om zijn werk als criticus van andermans publicaties. Hij kon daarin zo fel en soms ook zo grof zijn dat deze besprekingen als de "scheldkritieken" bekend zijn geworden.

Prijzen[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • 1886 - Over literatuur
  • 1887 - Een liefde
  • 1889 - De kleine republiek
  • 1891 - De dood van het naturalisme
  • 1891 - De zwemschool
  • 1891 - Menschen en bergen
  • 1891 - Multatuli
  • 1893 - J.A. Alberdingk Thijm
  • 1894 - Blank en geel
  • 1895 - Prozastukken
  • 1895 - Van Zola tot Maeterlinck
  • 1896 - Caesar (herdrukt in Verzamelde Werken, VI)
  • 1904 - Kindleven
  • 1908 - Verbeeldingen
  • 1911 - Het leven van Frank Rozelaar (in 1958 compleet, in 1982 opnieuw herzien)
  • 1923 - Werk der laatste jaren
  • 1924 - Gedenkschriften
  • 1929 - Nieuwe kritieken
  • 1950 - Aantekeningen bij lectuur

Literatuur[bewerken]

Externe links[bewerken]