-loo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Loo (bos))
Ga naar: navigatie, zoeken

Een loo of lo is een historische benaming in het Nederlandse taalgebied voor een bos. Het gaat dan wel om een specifiek soort bos, namelijk een open loofbosstructuur waarin de mens zijn bestaan vond. Het woord lo of loo is afkomstig van het Germaanse *lauhaz, wat open plek in een bos[1] of bosje op hoge zandgrond[2] betekent. Er konden akkertjes in liggen, en ook de nederzetting was niet ver weg. Tevens was het een veeweide. Het onderscheidt zich van andere historische termen voor bos, zoals holt, woud en bussch. Een loo was van al deze termen het bos dat het meest verweven was met het leven van de (pre)historische mens.

Loo zelfstandig gebruikt[bewerken]

Loo komt als suffix veel vaker voor, maar het simplex "Loo" bestaat ook. Voorbeelden zijn paleis en kroondomein het Loo bij Apeldoorn en het dorp Het Loo bij Wezep met het daar gevestigde instituut Het Loo. Voor andere voorbeelden, zie Loo. Mogelijk is ook de plaatsnaam Loon op Zand een oude naamval van "Loo".

Loo in toponiemen[bewerken]

Het toponiem -lo(o) komt veelvuldig voor in plaatsnamen in Nederland en België, ook in de vorm -loon (dativus meervoudsvorm van lo), en de suffixen -le of -el. Dat wil echter niet zeggen dat al deze namen afgeleid zijn van lauhaz. Het veelvoorkomende woorddeel -sele, is vaak terug te leiden tot het Germaanse sali, wat 'een uit één ruimte bestaand huis' betekent.

Voorbeelden die afgeleid zijn van lauhaz[bewerken]

Achel, Almelo, Baarle, Bentelo, Beverlo, Boekel (Noord-Brabant), Daarle, Dwingeloo, Eeklo, Eersel, Ermelo, Espelo, Goirle, Groenlo, Grolloo, Haarle (Hellendoorn), Haarlo, Heiloo, Hengelo (Gelderland), Hengelo (Overijssel), Hoogeloon, IJzerlo, Korbeek-Lo, Langelo (Overijssel), Lillo (Antwerpen), Lintelo, Lippelo, Loon, Lotenhulle, Markelo, Moorsel, Schoorl (van Scoronlo), Otterlo, Ravels, Ruurlo, Taarlo, Tessenderlo, Tongerlo, Usselo, Veerle (Laakdal), Westerlo, Zolder (van Surle).

Voorbeelden die mogelijk afgeleid zijn van lauhaz[bewerken]

Van veel plaatsnamen is de herkomst (etymologie) niet met zekerheid vast te stellen door het ontbreken van oude vermeldingen of doordat de oude vermeldingen niet eenduidig zijn. Vaak ligt een afleiding van lauhaz het meest voor de hand.

Agelo, Anloo, Averlo, Azelo, Balloo, Barlo, Blaar (Tongeren) (van Bla-le), Boekelo (Enschede), Boekelo (Haaksbergen), Borculo, Dinxperlo, Haarle (Tubbergen), Hoenderloo, Kessel-Lo, Langelo (Drenthe), Lemele, Lemselo, Leuven (van Lo-Ven of Luoanja 'het geliefde'?), Lo (Lo-Reninge), Melderslo, Schijndel, Sibculo, Sledderlo, Stepelo, Twekkelo, Twello, Waalre (van Waderlo), Waterloo (België), Weerselo, Wintelre (van Winterlo), Woensel, Ypelo, Zweeloo

Voorbeelden die niet afgeleid zijn van lauhaz[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. J.C. ter Laak. De taal van het landschap pag. 107-110. Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (2005)
  2. Gys60, p. 626: lauha n. "bosje op hoge zandgrond"
  3. Gys60, p. 168: Germ. ? + sali m. "uit slechts één ruimte bestaand huis"
  4. Gys60, p. 182: Germ. brǣman- m. „braam” + hlǣri n. „bosachtig moerassig terrein”
  5. Gys60, p. 956: Germ. tehsla „rechts > westelijk”