Lood(IV)acetaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lood(IV)acetaat
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van lood(IV)acetaat
Structuurformule van lood(IV)acetaat
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C8H12O8Pb
IUPAC-naam lood(IV)acetaat
Andere namen loodtetra-acetaat
Molmassa 443,37 g/mol
SMILES
CC(=O)[O-].CC(=O)[O-].CC(=O)[O-].CC(=O)[O-].[Pb]
InChI
1S/4C2H4O2.Pb/c4*1-2(3)4;/h4*1H3,(H,3,4);/p-4
CAS-nummer 546-67-8
EG-nummer 208-908-0
PubChem 9846230
Beschrijving Kleurloze tot roze vaste stof, met azijngeur
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Schadelijk Schadelijk voor de gezondheid Milieugevaarlijk
Gevaar
H-zinnen H302 - H332 - H360 - H373 - H410
EUH-zinnen geen
P-zinnen P201 - P273 - P308+P313 - P501
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur kleurloos-roze
Dichtheid (bij 17°C) 2,23 g/cm³
Smeltpunt (ontleedt) 177 °C
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Lood(IV)acetaat is een loodzout van azijnzuur, met als brutoformule Pb(C2H3O2)4, vaak verkort geschreven als Pb(OAc)4. Het is een sterke oxidator. De zuivere stof komt voor als een kleurloze tot roze, kristallijne vaste stof die gewoonlijk wordt bewaard in ijsazijn (zuiver watervrij azijnzuur).

Synthese[bewerken]

Lood(IV)acetaat wordt gevormd bij de reactie van lood(II,IV)oxide met watervrij azijnzuur. Hierbij ontstaat ook het andere zout van lood en azijnzuur, lood(II)acetaat. Met dichloor wordt het lood(II)acetaat geoxideerd tot lood(IV)acetaat (daarbij ontstaat ook lood(II)chloride).[1]

Toepassingen[bewerken]

Aangezien lood in lood(IV)acetaat zich in oxidatietoestand +IV bevindt, wordt de stof bij redoxreacties gebruikt als oxidator. Een nuttige toepassing van de stof is de oxidatieve splitsing alkenen. Het alkeen wordt met behulp van osmium(VIII)oxide omgezet in een vicinaal diol en door inwerking van lood(IV)acetaat gesplitst in de overeenkomstige aldehyden of ketonen:

Oxidatieve splitsing van een diol

Deze reactie vormt een alternatief voor de ozonolyse, die vanuit praktisch standpunt moeilijker uit te voeren is. Naast lood(IV)acetaat kan echter ook natriumperjodaat voor dit doeleinde gebruikt worden.

Een andere toepassing is de Grundmann-aldehydesynthese waarin met lood(IV)acetaat een acetaatester geoxideerd wordt tot een aldehyde. Lood(IV)acetaat kan ook α-hydroxycarbonzuren splitsen bij kamertemperatuur. Deze reactie kan ook beschouwd worden als een speciaal geval van de reactie hierboven: één van de twee hydroxylgroepen maakt toevallig deel uit van een carbonzuurgroep. Als ook de tweede hydroxylgroep deel uitmaakt van een carbonzuurgroep, in oxaalzuur, treedt de splitsing ook op.

Lood(IV)acetaat kan gebruikt worden in de organische synthese voor de introductie van acetoxygroepen in organische verbindingen.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Lood(IV)acetaat is irriterend voor de huid en de ogen. Ze is bij dierproeven een carcinogeen gebleken, en wordt beschouwd als mogelijk carcinogeen voor de mens.[2]

De stof is ook toxisch voor waterorganismen.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties