Lucas van Leyden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lucas van Leyden
Albrecht Dürer. Portret van Lucasvan Leyden. Juni 1521.
Albrecht Dürer. Portret van Lucas
van Leyden
. Juni 1521.
Persoonsgegevens
Volledige naam Lucas Hugensz. van Leyden
Geboren Leiden, 1494
Overleden Leiden, 1533
Geboorteland Nederland
Beroep(en) tekenaar, schilder, prentkunstenaar
Oriënterende gegevens
Jaren actief ca. 1508-1533
Stijl(en) vroegnederlands, renaissance
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Lucas van Leyden, ook Lucas Hugensz. van Leyden of Lucas Jacobsz. genoemd, (Leiden, mei of begin juni 1494 - aldaar, tussen mei en begin augustus 1533) was een Noord-Nederlands schilder, tekenaar, (koper)graveur, etser en maker van houtsneden. Hij wordt gerekend tot de grootste graveurs uit de kunstgeschiedenis.

Levensloop[bewerken]

Van Leyden was een zoon van de schilder Huygh Jacobsz. en zijn vrouw Marie Hendriksdr. Volgens de kunstenaarsbiograaf Karel van Mander werd hij geboren in mei of juni 1494. Later werd dit jaartal in twijfel getrokken, sommigen vermoeden zelfs dat Van Leyden in 1489 werd geboren, maar 1494 wordt officieel aangehouden. Hij werd eerst opgeleid door zijn vader en daarna door de Leidse schilder Cornelis Engebrechtsz. Van Leyden was een vroegrijp talent. Op negenjarige leeftijd zou hij zijn eerste gravure gemaakt hebben en zijn eerste schilderij zou hij op twaalfjarige leeftijd verkocht hebben. Zijn vroegst gedateerde gravure is Mohammed en de vermoorde monnik uit 1508, een geslaagd werk waaruit blijkt dat hij een goede opleiding heeft gehad.

Hij trouwde in 1515 met Elisabeth van Boschhuyzen, afkomstig uit een aanzienlijk geslacht in Leiden. Lucas heeft veel gereisd. Hij ontmoette in 1521 in Antwerpen zijn tijdgenoot Albrecht Dürer, die hem bewonderde en werk met hem ruilde. Hij bezocht Jan Gossaert in Middelburg en reisde met hem door Vlaanderen. Van Leyden overleed in 1533 na een langdurig ziekbed aan tuberculose. Hij werd begraven in de Pieterskerk in Leiden.

Werk[bewerken]

Het Laatste Oordeel (1526)

Hij is het bekendst geworden vanwege zijn grafisch werk. Zijn werk bevat zowel gotische als renaissancistische elementen en wordt daarom wel gezien als een overgang tussen die twee perioden, zoals blijkt uit zijn gebruik van het perspectief.

Naast gravures maakte hij ook schilderijen. Circa vijftien werken zijn met zekerheid aan hem toe te schrijven. Zijn schilderwerk is volgens zijn bewonderaar Conrad Busken Huet duidelijk minder dan zijn grafisch werk.

Rembrandt bezat zijn volledige prentwerk. Van Rembrandt is bekend dat hij in 1642 bedragen van 200 tot 250 gulden - toen een jaarloon voor een werkman - uitgaf voor een prent van Van Leyden. Van Leydens thema's omvatten net als die van Rembrandt het dagelijks leven, zoals bedelaars en charlatans. Rembrandt heeft zich hierdoor merkbaar laten inspireren. Werk van Van Leyden hangt onder meer in het Rijksmuseum en het Leidse Stedelijk Museum de Lakenhal. In Leiden is onder andere Het Laatste Oordeel te zien, één van zijn bekendste schilderijen.

Tentoonstellingen[bewerken]

In Stedelijk Museum de Lakenhal in Leiden was in 2011 een grote tentoonstelling te zien over Lucas van Leyden en zijn tijdgenoten. Voor het eerst werd zijn werk getoond in de context van kunstenaars als onder anderen Albrecht Dürer uit Duitsland, Joachim Patinir uit Vlaanderen, de Italiaanse graficus Marcantonio Raimondi en de Leidse schilders Aertgen van Leyden en Cornelis Engebrechtsz. In de tentoonstelling waren voor het eerst de drieluiken het Laatste Oordeel (De Lakenhal), de Dans om het gouden kalf (Rijksmuseum) en Christus geneest de blinde van Jericho (Hermitage, Sint-Petersburg) samen te zien. Bij de tentoonstelling verscheen ook een catalogus. [1]

Parallel organiseerde de Universiteitsbibliotheek Leiden de tentoonstelling Boek en Plaat. Europese boekillustratie ten tijde van Lucas van Leyden. Aan de hand van een vijftigtal bijzondere drukken vervaardigd in de Nederlanden, Duitsland, Zwitserland, Frankrijk en Italië ging deze tentoonstelling in op de ontwikkelingen van het geïllustreerde boek tijdens de jaren 1490-1540. De online catalogus van deze tentoonstelling kon worden bekeken via de website van de Universitaire Bibliotheken Leiden.[2]

Vernoemingen[bewerken]

In Leiden is een basisschool met twee vestigingen in de binnenstad naar hem vernoemd.

Bronnen


  1. Christiaan Vogelaar ... [et al.] ; met bijdragen van Marieke van Delft ... [et al. ; eindred. Ilona van Tuinen ; vert. Yvonne Bleyerveld ... et al.], Lucas van Leyden en de Renaissance. Leiden/Antwerpen, cop. 2011
  2. Online catalogus van de tentoonstelling Boek en Plaat. Europese boekillustratie ten tijde van Lucas van Leyden. Universitaire Bibliotheken Leiden.