Luchtdoelraket

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
SA-6 Luchtdoelraketten

Een luchtdoelraket is een, meestal geleid, wapen om vliegtuigen en raketten in de lucht uit te schakelen.

Naargelang het bereik onderscheidt men luchtdoelraketten voor lange, middellange en korte afstand. Raketten voor zeer korte afstand zijn soms draagbaar (Manpads, zoals de Stinger).

Een luchtdoelraket kan afgevuurd worden vanaf de grond of vanaf zee of vanaf een luchtvaartuig. In het laatste geval spreekt men van een lucht-luchtraket (Air-to-Air, AA). In de eerste gevallen van een grond-luchtraket (surface-to-Air, SA).

Achtergrond[bewerken]

De ontwikkeling van geleide luchtdoelraketten begon al tijdens de Tweede Wereldoorlog, in het Bumblebee project van de Amerikaanse strijdkrachten. Al in de jaren vijftig nam de Amerikaanse marine een serie raketten (Tartar, Terrier en Talos) voor korte, middellange en lange afstand in gebruik. Het geloof in dit nieuwe wapen was zo rotsvast dat vanaf 1961 de Amerikaanse marine kruisers in dienst nam, waarvan de bewapening uitsluitend uit raketten bestond. De atoomkruiser Long Beach was de eerste van deze generatie. Toen bij proefnemingen waarbij naar verluidt president Kennedy aanwezig was, achtereenvolgens drie projectielen hun doel misten, beval Kennedy alsnog snelvuurkanons aan boord van schepen te plaatsen.

Eveneens in de jaren vijftig voorzag de NAVO in de plaatsing in een verdedigingsgordel raketten van Noorwegen tot Turkije als verdediging tegen vliegtuigen van het Warschaupact. Hier namen de grote Nike Ajax en later de Nike-Hercules raketten een belangrijke plaats in. Om de effectiviteit en de afschrikking te verhogen werd later een aantal van de Nike Hercules raketten voorzien van een nucleaire lading. Naast de niet-mobiele Nike Hercules werd de mobiele HAWK op grote schaal in gebruik genomen. Later werd ook mede als vervanging van de Nike Hercules het Patriot systeem ingevoerd.

Modern[bewerken]

Vrijwel alle luchtdoelraketten zijn tegenwoordig mobiel om de kwetsbaarheid tegen grond- en luchtaanvallen te verminderen. Geleiding gebeurt door middel van radar of door infrarood-energie.

Radargeleiding[bewerken]

In het geval van radargeleiding beschikt men meestal over een netwerk van radars om hoogte, afstand, richting en snelheid te bepalen. Draaiende radarantennes maken steeds meer plaats voor vaste antennes, die, indien er meerdere van geplaatst worden, een volledig beeld van 360 graden geven.
Bij de radargeleiding worden meerdere methoden gebruikt: Zo kan het doel geheel vanaf de grond (grondstation) of van het afvurende vliegtuig worden gevolgd en wordt de raket daar vandaan geleid of gestuurd. Ook kan een doel vanaf de grond of het afvurende vliegtuig met een radar worden bestraald (in Engels jargon: illuminated) en richt de raket zich op het van het doel gereflecteerde radarsignaal. En ten slotte kan een geheel radarsysteem in de raket zijn ingebouwd en is de raket daardoor zelf in staat het doel te volgen en zich er naartoe te geleiden. Ook is een combinatie van deze methoden mogelijk.

Infraroodgeleiding[bewerken]

In het geval van infraroodgeleiding richt de raket zich op de warmte-energie die in de vorm van infrarode straling wordt afgegeven door het doelwit (motor, uitlaatgassen, zonnereflectie).

Geleiding algemeen[bewerken]

Bij de besturing van een raket kan men kiezen om of de raket doorlopend te richten op het punt waar het doel zich bevindt (eenvoudige methode) of er kan voor gekozen worden om de raket te richten op het punt rekening houdend met de vliegbeweging (richting en snelheid) van het doel en de vluchttijd van de raket naar dat punt (complexe methode)

Missile Defense[bewerken]

In toenemende mate wint het onderscheppen van lange-afstand ballistische raketten aan belangstelling. De PAC-2 versie van de Patriot luchtdoelraket heette in staat te zijn de gevreesde Iraakse Scuds te kunnen onderscheppen, maar bleek tijdens de eerste Irak-oorlog weinig succesvol. Het onderscheppen van ballistische raketten is momenteel wel een van de belangrijke punten uit de Amerikaanse defensiestrategie. Met diverse landen (waaronder ook Nederland) wordt daarbij samengewerkt in het Theatre Ballistic Missile Defence project.

Typen luchtdoelraketten[bewerken]

Type Amerikaans Brits Frans Italiaans
Vanaf zee Terrier
Talos
Tartar
Standard missile
Sea Sparrow
Sea Cat
Sea Slug
Sea Wolf
Sea Dart
Masurca
Crotale
Aspide
Vanaf land Chaparral
HAWK
Nike Ajax
Nike-Hercules
Patriot
Thunderbird-raketsysteem
Bristol Bloodhound-raketsysteem
Tigercat
Rapier raketsysteem
Roland
Crotale
Indigo
Draagbaar Redeye
Stinger
Blowpipe
Javelin

Externe link[bewerken]