Lunetten op de Houtense Vlakte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Ligging van de vier Lunetten

De vier Lunetten op de Houtense Vlakte zijn tussen 1822 en 1826 ten zuidoosten van de stad Utrecht aangelegd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tegelijkertijd werden rondom Utrecht ook Fort aan de Klop, Fort de Gagel, Fort Blauwkapel, Fort de Bilt en Fort Vossegat aangelegd. Omdat de Houtense Vlakte hoger ligt dan de omgeving kon deze niet goed geïnundeerd worden. Daarom werden op deze zwakke plek in de waterlinie vier vrijwel identieke verdedigingswerken dicht bij elkaar gebouwd. Later werd de spoorlijnen naar Arnhem en 's-Hertogenbosch tussen de Lunetten door aangelegd, zodat ook deze spoorlijn door de vier forten kon worden bestreken. Alle vier de bouwwerken zijn rijksmonumenten.

De naam Lunet is afkomstig van het Franse woord voor 'maan' (lune). In de plattegrond van de Lunetten valt dan ook een halve maanvorm te herkennen.

Vanaf 1860 neemt de ontwikkeling van geschut en explosieven een grote vlucht. Om de stad te kunnen blijven beschermen worden er op grotere afstand van Utrecht nieuwe forten gebouwd. De vier Lunetten zijn dan eigenlijk al verouderd, maar blijven nog in gebruik tot na de Tweede Wereldoorlog. Zo worden de Lunetten I, III en IV in de jaren '30 gemoderniseerd met een mitrailleurkazemat van gewapend beton. En in de jaren '50 wordt op Lunet I een atoombunker gebouwd. Deze atoombunker deed tijdens de Koude Oorlog dienst als landelijk hoofdkwartier van de organisatie Bescherming Bevolking (BB). Vanaf de jaren '50 verloren de Lunetten hun militaire belang.

[bewerken] Inrichting van een fort

Plattegrond van Fort Lunet I

De vier lunetten zijn vrijwel identiek aan elkaar. De forten zijn voorzien van een punt die op de vijand is gericht ('de saillant') (1). De schuine zijden tot aan de knik zijn de 'flanken' (2). De zijden vanaf de knik zijn de 'facen' (3). Aan de achterzijde ('de keel', (4)) is het verdedigingsbolwerk open. Op de hoeken van de zijde die van de vijand is afgekeerd bevinden zich 'flankkazamatten' (5). Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn de groepsschuilplaatsen (6) aangelegd. Deze zijn alleen op Fort Lunet I afgebouwd. Op de forten II en III is met de bouw een aanvang gemaakt, daar bevinden zich niet-voltooide schuilplaatsen. Ten tijde van de Koude Oorlog is op Fort Lunet I een atoombunker gebouwd (7). (8) is een ondergrondse doorgang, (9) een houten noodgebouw. In 1935 werden de lunetten I, III en IV uitgerust met een mitrailleurkazemat (10).

[bewerken] Huidig gebruik

De vier Lunetten op de Houtense Vlakte worden beheerd door de Gemeente Utrecht. Lunet III en IV maken deel uit van het Beatrixpark in het noordwesten van de wijk Lunetten.

In Fort Lunet I is nu het "Fort van de Democratie" gehuisvest, een initiatief van de Stichting Vredeseducatie i.s.m. de gemeente Utrecht. De atoombunker is nog intact. Fort Lunet II wordt in 2010 de uitvalsbasis voor Monumentenwacht. Fort Lunet III wordt bewoond en gebruikt als timmerwerkplaats voor risicojongeren. Fort Lunet IV wordt gebruikt door de scoutinggroep Salwega.

Het Waterliniepad loopt langs deze werken.