Luwisch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Luwisch (Luwili)
Gesproken in Anatolië, Noord-Syrië
Uitgestorven in ca. 600 v.Chr.
Taalfamilie

Indo-Europese talen

Alfabet Hettitisch spijkerschrift

Anatolische hiërogliefen

Taalcodes
ISO 639-3 xlu - Spijkerschrift-Luwisch

hlu - Hiërogliefisch Luwisch

Portaal  Portaalicoon   Taal
Verspreiding van het Luwisch.

Luwisch, Luvisch of Luvili (Frans: Louvite) is een taal die behoort tot de Anatolische tak van het Indo-Europees en gesproken werd in delen van Anatolië en het later ook het noorden van Syrië. Twee varianten van het Luwisch, Spijkerschrift-Luwisch en Hiërogliefisch Luwisch, hebben elk een eigen ISO 639-3 code, en worden soms gezien als twee aparte talen.

De huidige wetenschappelijke consensus is dat Luwisch in het 2e millennium v.Chr. in meerdere of mindere mate gesproken werd in grote delen van west-Anatolië. Zo gaan velen ervan uit dat de zuidwest-Anatolische staat of federatie Arzawa voornamelijk Luwisch was, en ook in Troje werd mogelijk Luwisch gesproken.[1] Vanaf de 14e eeuw v.Chr. vormden sprekers van Luwisch waarschijnlijk de meerderheid in de Hettitische hoofdstad Hattusa.[2] Na de val van het Hettitische rijk (ca. 1180 v.Chr.) bleef Luwisch gesproken worden in de Neo-Hettitische stadstaten in Syrië zoals Karkemish, en ten noorden daarvan in het Anatolische koninkrijk Tabal.[3] In dit gebied stierf de taal rond 600 v.Chr. uit. In Centraal-Anatolië werd het Luwisch na de val van het Hettitische rijk verdrongen door het Frygisch, een taal die mogelijk met de invasie van de Zeevolken Anatolië binnenkwam. Langs de zuidkust werden in het 1e millennium v.Chr. verschillende nauw aan het Luwisch verwante talen gesproken: Lycisch, Milyaans, Karisch, Pisidisch en Sidetisch, die met het Luwisch de Luwische subgroep van de Anatolische talen vormen. Deze talen stammen, met uitzondering van het Karisch, mogelijk af van het Luwisch uit het 2e millennium v.Chr.

Het oudst bewaard gebleven Luwisch bestaat uit namen en titels uit de Oud-Hettitische periode (ca. 1650-1580 v.Chr.). De eerste langere teksten in het Luwisch verschijnen vanaf de tijd van het Hettitische Nieuwe Rijk (ca. 1400-1190 v.Chr.). De teksten behoren tot twee varianten: Hiërogliefisch Luwisch, geschreven in Anatolische hiërogliefen, en Spijkerschrift-Luwisch. Luwische teksten in spijkerschrift, gevonden in de archieven van Hattusa, hebben voornamelijk een rituele inhoud. Hiërogliefisch Luwisch komt voor het eerst voor op officiële zegels uit het vroege 2e millennium v.Chr. Vanaf de 14e eeuw functioneren de Anatolische hiërogliefen als een volledig schrift, waarna het gebruikt wordt tot het in de vroege 7e eeuw v.Chr. verdrongen wordt door alfabetische schriften.

De Anatolische hiërogliefen werden in 1870 ontdekt en kort geleden ontcijferd. In tegenstelling tot het Hettitisch en het Palaïsch werd het Luwisch niet sterk beïnvloed door het Hattisch.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Watkins 1994; Watkins 1995:144–51; Melchert 2003, pp. 265-70 with ref.
  2. Yakubovich, Ilya. Sociolinguistics of the Luvian Language. Leiden: Brill, 2010. p.307
  3. Melchert, H. Craig (ed). The Luwians. Boston: Brill Academic Publishers, 2003. ISBN 90-04-13009-8. p. 147-151