Maansverduistering

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Maansverduistering. Het noorden v/d maan wijst hier naar beneden
Maansverduistering op 16 augustus 2008 om 21:24:24
Maansverduistering in 2004

Maansverduistering van 3 maart 2007

Een maansverduistering doet zich voor wanneer de zon, de aarde en de maan op één lijn staan (met de aarde in het midden). Normaal weerkaatst de maan het licht van de zon naar de aarde, maar tijdens een maansverduistering staat de aarde in de weg en ontvangt de maan geen zonlicht: de maan bevindt zich in de schaduw van de aarde en wordt dus donker.

Tijdens een maansverduistering wordt de maan nooit helemaal donker. Via de aardatmosfeer bereikt er nog wat indirect zonlicht de maan. Dit zonlicht straalt door de aardatmosfeer en heeft dus een rode kleur, net als de zon en de maan als ze laag aan de horizon staan. Hierdoor ziet de maan tijdens een maansverduistering wat roodachtig. Echter is dit alleen tijdens een totale maansverduistering waar te nemen, doordat bij een gedeeltelijke maansverduistering het verlichte deel van de maan de hemel nog te veel verlicht.

Een penumbrale maansverduistering doet zich voor wanneer de maan door de bijschaduw van de aarde trekt (het met grijs aangegeven deel van de aardeschaduw) en niet door de kernschaduw. In dat geval is de volle maan wat minder helder. Een totale maansverduistering doet zich voor wanneer de maan wel door de kernschaduw (umbra) van de aarde trekt; als slechts een gedeelte van de maan door de umbra gaat, is er sprake van een gedeeltelijke maansverduistering.

Maansverduisteringen doen zich alleen voor tijdens volle maan, wanneer de maan tegenover de zon staat. Er doet zich echter niet tijdens elke volle maan een verduistering voor, doordat de baan van de maan ongeveer 5,1° helt ten opzichte van de ecliptica (het vlak waarin de aarde rond de zon draait). Hierdoor kan een maansverduistering alleen optreden als de maan zich in een knoop bevindt, één van de twee punten waar het baanvlak de ecliptica snijdt. Meestal gaat de baan onder of boven langs de schaduwkegel van de aarde.

In tegenstelling tot zonsverduisteringen, die in een klein gebied van de aarde te zien zijn, zijn maansverduisteringen waarneembaar vanaf elke plek waarvan men de maan kan waarnemen. Dit is op aarde, bij volle maan, dus vrijwel overal waar het nacht is. De verduistering vindt immers plaats op de maan zelf, die geen direct zonlicht ontvangt.

Tijdens een maansverduistering op aarde doet zich op de maan een zonsverduistering voor: de aarde staat voor de zon. Dit verschijnsel is nog nooit door mensen waargenomen. Maar men neemt aan dat tijdens de verduistering de zwarte schijf van de aarde zichtbaar is omringd door een felle oranjerode cirkel, doordat men het licht ziet dat door de aardatmosfeer afgebogen wordt.

De Oude Grieken concludeerden dat de aarde een bol was omdat tijdens maansverduisteringen de rand van de schaduw altijd rond was.

Toekomstige maansverduisteringen[bewerken]

Tussen 2001 en 2050 vinden 116 maansverduisteringen plaats (gemiddeld 2,32 per jaar), voor bijna de helft van deze eclipsen (57) is ten minste het maximum in de Benelux zichtbaar (gemiddeld 1,14 per jaar).[1] De eerstvolgende maansverduistering die vanuit deze streken goed te zien is, is de totale maansverduistering van 28 september 2015. Op 15 april en 8 oktober 2014, en op 4 april 2015 vinden eveneens totale maaneclipsen plaats, die echter vanuit de Benelux onzichtbaar zijn. De laatste maansverduistering die ten minste voor een deel zichtbaar was vond plaats in de nacht van 18 op 19 oktober 2013. Dit was een gedeeltelijke maansverduistering in de bijschaduw, de minst spectaculaire variant.[1][2]

Alle maansverduisteringen tussen 2013 en 2017, en hun zichtbaarheid in de Benelux[1]
Maximum Type Grootte: Zichtbaarheid in Nederland en België
Datum Tijd
25 april 2013 22:08 Gedeeltelijk 0,021 Begin onzichtbaar
25 mei 2013 06:10 Bijschaduw 0,039 Onzichtbaar
19 oktober 2013 01:50 Bijschaduw 0,792 Zichtbaar
15 april 2014 09:46 Totaal 1,297 Onzichtbaar
8 oktober 2014 12:55 Totaal 1,172 Onzichtbaar
4 april 2015 14:00 Totaal 1,004 Onzichtbaar
28 september 2015 04:47 Totaal 1,281 Zichtbaar
23 maart 2016 12:47 Bijschaduw 0,800 Onzichtbaar
18 augustus 2016 11:43 Bijschaduw 0,017 Onzichtbaar
16 september 2016 20:54 Bijschaduw 0,932 Begin onzichtbaar
11 februari 2017 01:44 Bijschaduw 1,015 Zichtbaar
7 augustus 2017 20:21 Gedeeltelijk 0,252 Alleen einde zichtbaar

Totale maansverduistering van 28 september 2015[bewerken]

Totale maansverduistering op 28 september 2015[3]

De totale maansverduistering van 28 september 2015 is de eerste totale maaneclips sinds 2011 die goed zichtbaar is in de Benelux, en de eerste sinds 2008 die er volledig zichtbaar zal zijn (bij helder weer). De eclips begint om 2:11 uur MEZT en staat bij het maximum, om 4:48 uur, op een hoogte van circa 24° (in Utrecht). De eclips eindigt om 7:24 uur. De maan beweegt ten zuiden langs het centrum van de aardschaduw. De totaliteit duurt bijna 73 minuten, en tijdens het maximum staat de maan 20,3 boogminuten van het schaduwcentrum af. De grootte van de eclips bedraagt 1,28; een donkere verduistering.[3]

Het kaartje hiernaast toont de beweging van de Maan door de aardschaduw tijdens de eclips. Het kaartje gebruikt de azimutale projectie en is geldig voor de Benelux. De labels 1-7 zijn: 1: begin eclips (2:11 uur); 2: in kernschaduw (3:07); 3: begin totaliteit (4:11); 4: maximum: (4:48); 5: einde totaliteit (5:24); 6: uit kernschaduw (6:28); 7: einde eclips (7:25 uur).[3]

Totale maansverduistering. Z=zon, A=aarde, M=maan. De maan bevindt zich hier in de kernschaduw (zwart) na eerst door de halfschaduw (grijs) gegaan te zijn.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties