Macedonië (oudheid)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Μακεδονία
 Odrysische koninkrijk
 Thessalië
7e eeuw v.Chr.–168 v.Chr. Macedonië (Romeinse provincie) 
Kaart
Macedonisch kerngebied in donkerrood, veroveringen onder Philippus II in lichtrood, afhankelijke Griekse stadstaten in geel (336 v.Chr.).
Macedonisch kerngebied in donkerrood, veroveringen onder Philippus II in lichtrood, afhankelijke Griekse stadstaten in geel (336 v.Chr.).
Algemene gegevens
Hoofdstad Edessa (7e eeuw– ca. 410 v.Chr.)
Pella (ca. 410–331, 301–168 v.Chr.)
Babylon (331–301 v.Chr.)
Talen Macedonisch, Koinè (4e–2e eeuw v.Chr.)
Religie(s) Oud-Griekse godsdienst
Regering
Regeringsvorm Koninkrijk
Dynastie Argeaden (ca. 700–310 v.Chr.)
Antipatriden (306–294 v.Chr.)
wisselende dynastieën
Antigoniden (277–168 v.Chr.)
Staatshoofd Koning (lijst)

Macedonië (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg) of eigenlijk Makedonië[1] (Grieks: Μακεδονία, Makedonía) is een historische landstreek op het Balkanschiereiland, zich uitstrekkend over Noord-Griekenland (Grieks Macedonië), Zuidwest-Bulgarije, en het land Macedonië. Geografisch gesproken wordt Macedonië in het westen begrensd door het Pindosgebergte en de bergketens langs de Grieks-Albanese grens (Jablanitsa, Dasjat), in het noorden door het Sjargebergte en de waterscheiding tussen de Vardar en de Morava, in het oosten door het Piringebergte en in het zuiden door de Olympus en de Egeïsche Zee. Macedonië omvat de stroomgebieden van de Aliakmon, de Vardar en de Strimon.

Antiek en modern Macedonië[bewerken]

Historisch Macedonië en huidige staatsgrenzen.

Vaak wordt het Macedonië van vroeger verward met het Macedonië van nu, terwijl dat twee verschillende landen zijn. Er is heden ten dage een gebied in het noorden van Griekenland dat Macedonië heet en er is sinds het uiteenvallen van Joegoslavië een zelfstandig land met dezelfde naam onmiddellijk ten noorden van Griekenland, grenzend aan het Griekse gebied dat Macedonië heet; dat heeft al tot problemen met Griekenland geleid. Een deel van de streek die op de afbeelding donker is weergegeven, werd in prehistorische tijden bewoond door de Makedones, over wier herkomst weinig met zekerheid bekend is. Zelf beschouwden zij zich als Grieken, terwijl zij voor sommige Grieken als "barbaren" golden. De aristocratie en de koningen uit de dynastie der Argeaden waren zonder twijfel Grieks. Tot in historische tijden bewaarde de Macedonische samenleving kenmerken van de prehistorische Griekse stammen: het "feodale" ridderschap en het door de vergadering van weerbare mannen te bekrachtigen koningschap. Op cultureel vlak bleven de Macedoniërs lange tijd afzijdig van de overige Grieken. Opmerkelijk is wel dat sommige koningen pogingen ondernamen om tot nauwere banden met Griekenland te komen.

Geschiedenis[bewerken]

In de 7e eeuw v.Chr. stichtte Perdikkas I in Macedonië het koningshuis der Argeaden. De eerste werkelijk belangrijke vorst was Alexander I van Macedonië (498-454 v.Chr.), bijgenaamd de Filhelleen. Deze reorganiseerde zijn leger en verkreeg het recht de Olympische Spelen bij te wonen, waardoor hij intensief betrokken raakte bij de Griekse cultuur. Hij heeft ooit de dichter Pindarus naar zijn hof uitgenodigd en schonk een gouden beeld aan de tempel van Delphi. Zijn opvolger Perdikkas II zou zelfs Socrates aan zijn hof gewild hebben. De grootste koning uit deze periode was ongetwijfeld Archelaos I, die regeerde vanaf 413 v.Chr. en in 399 v.Chr. vermoord werd. Hij maakte zijn leger tot één der beste uit de oude wereld, legde wegen aan in zijn land, en haalde kunstenaars als Euripides en Zeuxis naar zijn hof. Hij organiseerde ook toneelwedstrijden ter ere van Zeus en de Muzen en maakte van Pella zijn hoofdstad.

De machtsuitbreiding onder Philippus II van Macedonië, die onder meer Thessalië en Thracië veroverde en de Griekse stadstaten onderwierp, luidde de roemrijkste periode van de Macedonische geschiedenis in: de veldtochten van zijn zoon Alexander de Grote. Alexander veroverde grote delen van Azië en Egypte, en maakte Macedonië van kerngebied tot buitengewest van zijn Macedonische Rijk. Na zijn dood werd het oorspronkelijke Macedonië een twistappel onder de diadochen Antigonos Monophthalmos, Kassander en Lysimachus, tot zich sinds Antigonus Gonatas een meer stabiele dynastie vormde, die in 168 v.Chr. ten val werd gebracht door de Romeinen. Het land werd in 4 vazalstaatjes verdeeld en 20 jaar later tot een Romeinse provincie gemaakt.

Zie ook[bewerken]

Verder lezen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. De 'c' wordt door de vroegere verlatijnsing van de κ in hedendaags Nederlands onterecht als 's' uitgesproken; historisch correct is de uitspraak (en naam) eigenlijk 'Makedonië'. Het voorvoegsel 'mak' of 'mag' refereert naar 'ver' of 'hoog'. Dit geeft aan en versterkt de redenering dat de 'Makdones' (oudste benaming van het volk) alsook de 'Magnisiers' Dorische stammen waren die ver uit het hooggebergte van de Pindos naar de vruchtbare valleien zijn verhuist. De Magisiers in de streek die we nu kennen als Thessalië en de Makdones via de vallei van de Aliakmon naar hun eerste hoofdstad Aeges, in de buurt van het huidige Veria.