Malta (land)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Malta is een dwergstaat gelegen in de Middellandse Zee die bestaat uit de eilanden Malta, Gozo, Comino en de kleine onbewoonde eilanden Manoel Island, Cominotto, Filfla, Fungus Rock en de Saint Paul's Islands.
Inhoud |
[bewerk] Geschiedenis
 Zie Geschiedenis van Malta voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Malta heeft een zeer lange geschiedenis. Op de eilanden Malta en Gozo staan prehistorische op zichzelf staande bouwwerken zoals de megalitische Tempel van Tarxien, gebouwd tussen 3500 en 2500 v.Chr., de tempels van Ħaġar Qim en Mnajdra en de op het eiland Gozo gelegen tempel van Ġgantija. Deze bouwwerken zijn ouder dan de piramiden in Egypte, en ook ouder dan Stonehenge. De tempel van Ħaġar Qim is zodanig gebouwd dat hij de tijd aangeeft, wat hem tot een zeer bijzondere tempel maakt die in dit opzicht wellicht uniek is in de wereld. Verder bevindt zich in Paola het Hypogeum, een in de ondergrond uitgehakt heiligdom met meerdere diepteniveaus.
De historie van Malta begint met de komst van de Feniciërs. Bij een van de Punische oorlogen werd Malta veroverd door de Romeinen. Het zou Romeins blijven tot de val van het Romeinse Rijk.
De evangelist Lucas beschrijft in Handelingen 27-29 dat de apostel Paulus op het eiland Malta schipbreuk leed. Hoewel Lukas niet schrijft dat Paulus op het eiland evangeliseerde en Malta sindsdien een tijdlang islamitisch is geweest, wordt Paulus vereerd als de beschermheilige van Malta, omdat hij er het evangelie zou hebben gebracht. Volgens de Maltezers vond zijn schipbreuk plaats in het jaar 60 in St. Paul's Bay.
Rond 870 werd Malta in bezit genomen door de islamitische Arabieren, en in 1127 door de Vikingen. Vanaf 1530 komt het inmiddels steeds christelijker geworden eiland in bezit van de Johannieters, die ook wel de Maltezer Orde of Maltezer ridders worden genoemd. Zij bouwen de grote vestingen in onder andere Valletta, Mdina en Rabat op Gozo. In 1800 wordt Malta een Britse kolonie.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Malta zwaar gebombardeerd en beschoten door de Duitse Luftwaffe, vooral tijdens de Slag om Malta. De Britse koning verleende het eiland een hoge onderscheiding voor dapperheid, het George Cross. Het is sindsdien gebruikelijk om brieven te adresseren met "Malta G.C.". Het George Cross kreeg ook een plaats in het wapen en op de vlag.
Malta was een Britse kolonie tot de onafhankelijkheid binnen het Britse gemenebest in 21 september 1964.
Tot 1974 was de Britse vorstin het staatshoofd; daarna werd het land een republiek.
Malta is op 1 mei 2004 toegetreden tot de Europese Unie. Op 1 januari 2008 is officieel de euro ingevoerd als wettig betaalmiddel.
[bewerk] Demografie
[bewerk] Bevolking
Malta telt ongeveer 400.000 inwoners, waarmee het een van de dichtstbevolkte landen ter wereld is. Het land is ook erg toeristisch. Ruim 1 miljoen toeristen bezoeken jaarlijks het eiland, zodat het er soms erg druk is.
[bewerk] Taal
De twee officiële talen zijn Maltees en Engels. Het Maltees is afgeleid van een Arabisch dialect onder invloed van de Feniciërs, maar heeft ook sterke invloeden ondergaan van onder andere het Italiaans, het Engels en het Frans. In de bergen van Libanon wordt een taal gesproken die sterk op het huidige Maltees lijkt. Het is de enige Semitische taal die met het Latijnse alfabet wordt geschreven.
[bewerk] Religie
De grondwet van Malta voorziet in godsdienstvrijheid, maar vestigt het rooms-katholicisme als de staatsreligie. [4] Freedom House en het World Factbook rapporteren dat 98% van de bevolking rooms-katholiek is, waarmee het land een van de meest katholieke landen in de wereld is. Van ongeveer 22% van de bevolking is gerapporteerd dat zij actief is in een kerkgroepering, -beweging of –gemeenschap. Malta kent de grootste concentratie leden van de Neocatechumenaat (Neocatechumenale Weg) in de wereld, sinds het in 1973 op de eilanden werd geïntroduceerd door drie Italiaanse catechisten, die de eerste gemeenschap startten in de Immaculate Conception Parish in Ħamrun.
De Heiligen Paulus, Agatha en Ġorġ Preca (de eerste heilige Maltees), gekend als Dun Ġorġ, zijn de patroonheiligen van Malta.
Er komen vele Rooms Katholieke kloosterorders voor in Malta, zoals de Jezuïeten, Franciscanen, Dominicanen en de Zusterkens Der Armen.
Er zijn ook enkele kerken van andere denominaties, zoals de St. Andrew's Scots Church in Valletta (een gezamenlijke congregatie van Presbyterianen and Methodisten) en de St Paul's Anglican Cathedral.
[bewerk] Geografie
[bewerk] Landschap
Malta is vrij kaal en rotsachtig met relatief weinig natuurlijke begroeiing. Van het zuidwesten naar het noordoosten loopt het eiland schuin af, het is als het ware gekanteld. Kenmerkend zijn ook de tientallen baaien en inhammen. De stranden zijn zonder uitzondering klein en vaak rotsachtig; alleen in het noord-westen zijn er enkele zandstranden.
Over de lengte van het eiland loopt een diepe vallei met op de bodem een weg, die in tijden van zware regenval in een kolkende rivier verandert.
Gozo (Għawdex in het Maltees) is een kleine versie van Malta, inclusief de baaien en de diepe vallei over de lengte. Het landschap is echter wat ruiger en groener, vooral in de winter.
[bewerk] Steden
Volgens de standaarden die de meeste andere landen hanteren om te bepalen wat een stad is, zijn de plaatsen in Malta te klein om als stad aangemerkt te kunnen worden. Er zijn echter een beperkt aantal plaatsen die traditioneel als stad worden aangezien. Deze plaatsen kregen namelijk tijdens de heerschappij van de Maltezer Orde de aanduiding "cittá".
Deze steden zijn:
- Birgu (Città Vittoriosa)
- Bormla (Città Cospicua)
- Mdina (Città Notabile)
- Qormi (Città Pinto)
- Rabat (Gozo) (Città Vittoria of Victoria)
- Senglea (Città Invicta of Isla)
- Siġġiewi (Città Ferdinand)
- Valletta (Città Umilissima)
- Żabbar (Città Hompesch)
- Żebbuġ (Malta) (Città Rohan)
- Żejtun (Cittá Beland)
[bewerk] Districten
| Zie Districten van Malta voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Sinds 1994 is Malta verdeeld in 68 districten. De districten vormen de enige bestuurslaag, naast het bestuur op nationaal niveau.
[bewerk] Bezienswaardigheden
[bewerk] Economie
Malta exporteert industriële producten en heeft daarnaast scheepsbouw en toerisme als voornaamste bestaansmiddelen. De landbouw speelt bij de export een ondergeschikte rol, ondanks de bekende Maltezer aardappel. Nog minder belangrijk is de visserij: het land telt niet meer dan duizend vissers. De aquacultuur neemt wel in belang toe. Ook herbergt het eiland verschillende zogenaamde 'off shore' internet-gokbedrijven, omwille van de erg liberale kansspelwetgeving. Deze bedrijven investeren aanzienlijk in o.m. technische infrastructuur en zorgen voor heel wat werkgelegenheid, voornamelijk in call-centers (klantendienst).
Het BNP per hoofd van de bevolking is circa 14.000 Amerikaanse dollars.
De lokale munteenheid was de Maltese Lira (MTL), ook wel Maltees Pond genoemd. Op 22 juni 2007 werd vastgelegd dat de Lira op 1 januari 2008 in de euro zou opgaan. De op 10 juli 2007 definitief vastgestelde wisselkoers met de euro bedroeg MTL 0,429300 per euro. Het werd op 1 januari 2008 het vijftiende land van de Europese Unie dat de euro als betaalmiddel invoerde (een uur later dan Cyprus).
[bewerk] Politiek
Malta is een parlementaire democratische republiek. Aan het hoofd staat een voor vijf jaar door het parlement gekozen president (2008; Eddie Fenech Adami). De premier is regeringsleider (sinds 2004 Lawrence Gonzi, Partit Nazjonalista). Het politieke leven wordt beheerst door de Arbeiderspartij en de Nationalistische partij.
Zie ook:
[bewerk] Klimaat
Malta heeft een Mediterraan klimaat met een droge lange zomer van april tot en met oktober. In de zomermaanden is de gemiddelde temperatuur 26°C. Het winterseizoen, van november tot en met maart, is erg mild met een gemiddelde temperatuur van 12°C. De neerslag valt van eind september tot eind april en bedraagt gemiddeld 500 mm per jaar. 's Zomers waait vaak de Sirocco, die de temperatuur soms tot 40°C doet stijgen en waardoor het onaangenaam benauwd wordt.
[bewerk] Zie ook
| Eilanden van de republiek Malta |  |
|---|---|
|
Comino · Cominotto · Gozo · Filfla · Filfoletta · Fungus Rock · Malta · Manoel Island · Saint Paul's Islands |
|
| Landen in Europa |
|---|
|
Albanië · Andorra · Azerbeidzjan · België · Bosnië en Herzegovina · Bulgarije · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Georgië · Griekenland · Hongarije · IJsland · Ierland · Italië · Kroatië · Letland · Liechtenstein · Litouwen · Luxemburg · Macedonië · Malta · Moldavië · Monaco · Montenegro · Nederland · Noorwegen · Oekraïne · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Rusland · San Marino · Servië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Tsjechië · Turkije · Vaticaanstad · Verenigd Koninkrijk · Wit-Rusland · Zweden · Zwitserland |
 |
Europese Unie |  |
|---|---|---|
|
|
||
| Gemenebest van Naties (voorheen: Britse Gemenebest) |
|---|
|
Antigua en Barbuda · Australië · Bahama's · Bangladesh · Barbados · Belize · Botswana · Brunei · Canada · Cyprus · Dominica · Fiji · Gambia · Ghana · Grenada · Guyana · India · Jamaica · Kameroen · Kenia · Kiribati · Lesotho · Malawi · Maldiven · Maleisië · Malta · Mauritius · Mozambique · Namibië · Nauru · Nieuw-Zeeland · Nigeria · Oeganda · Pakistan · Papoea-Nieuw-Guinea · Saint Kitts en Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent en de Grenadines · Salomonseilanden · Samoa · Seychellen · Sierra Leone · Singapore · Sri Lanka · Swaziland · Tanzania · Tonga · Trinidad en Tobago · Tuvalu · Vanuatu · Verenigd Koninkrijk · Zambia · Zuid-Afrika |
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
