Marcel Minnaert
Marcel Gilles Jozef Minnaert (Brugge, 12 februari 1893 - Utrecht, 26 oktober 1970) was een in België geboren bioloog, astrofysicus, didacticus, flamingant, esperantist, pacifist en marxist. Hij staat bekend vooral als pionier van het spectroscopisch onderzoek van de zon, en als begaafde didacticus.
Inhoud |
Leven [bewerken]
Aanvankelijk promoveerde hij als bioloog in Gent op onderzoek naar het effect van licht op planten. Hij was een radicale flamingant en activist tijdens de Eerste Wereldoorlog. Zo gaf hij les aan de Vlaamsche Hogeschool, de Vlaamse universiteit in Gent, die door de Duitse bezetter in 1916 was mogelijk gemaakt.
Na de Eerste Wereldoorlog vluchtte hij naar Nederland omdat hij in België als collaborateur met de Duitse bezetter werd beschouwd en hem daar vervolging boven het hoofd hing. Hij studeerde natuurkunde in Leiden. Later werkte hij als assistent bij Willem Julius in Utrecht aan onderzoek van de zon, waar hij op promoveerde (tweede promotie). In 1937 werd hij benoemd tot directeur van de Utrechtse sterrenwacht. Van mei 1942 tot 20 april 1944 was Minnaert geïnterneerd in het Gijzelaarskamp Sint-Michielsgestel. Daar onderrichtte hij zijn medegijzelaars in de natuur- en sterrenkunde. Na zijn terugkeer uit Sint-Michielsgestel vernam Minnaert dat twee studenten waren ondergedoken in 'zijn' sterrenwacht, wat een flinke schok voor hem was. Hoe radicaal Minnaert ook was (hij was in 1937 marxist geworden), hij was toch ook gezagsgetrouw[1]. Dit was niet de enige tegenstrijdigheid in zijn karakter. Zo had de grote didacticus Minnaert de gewoonte studenten bij tentamens door te zagen over de meest futiele details[2].
In 1946 werd Minnaert benoemd tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Door zijn politieke voorkeur kon hij geen rector magnificus van de Universiteit Utrecht worden tijdens de Koude Oorlog.
Zijn brede belangstelling ging uit naar vele gebieden buiten de sterrenkunde. Zo was hij onder meer esperantist.
Werk [bewerken]
Wetenschap [bewerken]
Minnaert deed baanbrekend werk op het gebied van de spectroscopie en spectraallijnen, onder meer de methode van de groeikromme (curve of growth) en de equivalente breedte.
Didactiek [bewerken]
Minnaerts brede belangstelling en opmerkingsgave brachten hem ertoe, allerlei alledaagse verschijnselen op een heldere manier voor een breder publiek te onderzoeken in zijn Natuurkunde van het vrije veld, dat in vele talen vertaald werd en internationaal navolging kreeg. Verder onder meer een boek met practicumexperimenten voor de sterrenkunde.
Publicaties [bewerken]
- vele wetenschappelijke artikelen
- Contributions à la Photobiologie quantitative, proefschrift Gent, 1914
- De Verdeeling van den Arbeid en het Nationaliteitenbeginsel, in Dietsche Stemmen 1 (1916) II, 298-317; 452-474
- Onregelmatige Straalkromming. Proefschrift Utrecht, 1925
- De natuurkunde van de zon, Den Haag, 1936
- De natuurkunde van 't vrije veld, 3 delen, 1937-1942, en vele latere herdrukken, Thieme, Zutphen
- met G.F.W. Mulders, J. Houtgast, Photometric Atlas of the Solar Spectrum, Amsterdam, 1940
- Dichters over Sterren, Arnhem, 1949
- The Photosphere en Photometry of the Moon, in G.P. Kuiper, The solar system, Chicago, 1953-) dl. I, 88-185 en dl. III, 213-248
- Forty Years of Solar Spectroscopy, in C. de Jager, The solar spectrum, Dordrecht, 1965, 3-25.
- Practical Work in Elementary Astronomy, Reidel, Dordrecht, 1969 (prakticumproeven)
Van het werk van Minnaert geniet De natuurkunde van 't vrije veld ruime bekendheid.
Vernoemd [bewerken]
Op De Uithof, het universiteitsterrein van de Universiteit Utrecht, is een gebouw naar Minnaert genoemd. In dit Minnaertgebouw is het departement Natuur- en Sterrenkunde van de faculteit Bètawetenschappen gehuisvest. In de wijk Sterrenburg te Dordrecht is er een straatnaam naar Minnaert vernoemd. De Minnaertweg is de hoofdweg voor enkele aangelegen straten (ringen).
[bewerken]
- Lynch, David & Livingston, William: Light and color in nature, Cambridge University Press, 1995, vertaald als Licht en kleur in de natuur, Veen Magazines, Diemen, 2006
Secundaire literatuur [bewerken]
- Molenaar, L: Marcel Minnaert, astrofysicus 1893-1970 De rok van het universum
- Molenaar, L: Marcel Minnaert, astronoom en natuuronderzoeker., De Biltse Grift 16:93-102 (2007)
Externe links [bewerken]
Werk van Minnaert [bewerken]
Biografie [bewerken]
- L. Buning , 'Minnaert, Marcel Gilles Jozef (1893-1970)', in Biografisch Woordenboek van Nederland. URL:http://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/minnaert [10-02-2012]
- Molenaar: Marcel Minnaert, astrofysicus 1893-1970 De rok van het universum op DBNL
- Over de biografie van Marcel Minnaert door Leo Molenaar
- (en) Website van de Bruce Medalists
Vernoemd [bewerken]
| Bronnen, noten en/of referenties |
