Marie-Antoinette van Oostenrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

(Doorverwezen vanaf Marie Antoinette van Oostenrijk)

Ga naar: navigatie, zoeken

Zie voor de films over Marie-Antoinettes leven, Marie-Antoinette (film)

Marie-Antoinette van Habsburg-Lotharingen

2 november 1755 - 16 oktober 1793

Koningin-gemalin van Frankrijk

Periode	1774-1792
Voorganger	Maria Leszczyńska
Opvolger	Joséphine de Beauharnais, als keizerin in 1804

Vader	Frans I van het Heilige Roomse Rijk
Moeder	Maria Theresia van Oostenrijk

Gravure van Marie Antoinette; gallerie des Modes

Buste van Marie Antoinette

Marie-Antoinette, voluit: Maria Antonia Josepha Johanna (Wenen, 2 november 1755 - Parijs, 16 oktober 1793) was de echtgenote van koning Lodewijk XVI van Frankrijk (en als zodanig koningin van Frankrijk).

Marie-Antoinette werd geboren als aartshertogin van Oostenrijk en was één van de zestien kinderen van keizer Frans I en Maria Theresia van Oostenrijk. Haar overgrootvader langs vaderszijde was Filips van Orléans. Op 16 mei 1770 trouwde ze met Lodewijk, die vier jaar later de troon besteeg na de dood van zijn grootvader Lodewijk XV.

Marie-Antoinette werd al op 14-jarige leeftijd uitgehuwelijkt aan de Franse kroonprins. In haar huwelijksleven moest ze afrekenen met Madame du Barry, de maîtresse van koning Lodewijk XV.

Marie-Antoinette schonk het leven aan vier kinderen:

Marie-Thèrése-Charlotte (20 december 1778 - oktober 1851)
Lodewijk-Jozef-Frans-Xavier (22 oktober 1781 – 4 juni 1789)
Lodewijk-Karel (27 maart 1785 – 8 juni 1795)
Sophie-Beatrix Hélène (9 juli 1786 – 19 juni 1787)

[bewerk] Populariteit

De koningin was zeer modebewust en keek niet op geld. Zo verscheen er van haar een gravure in "Galerie des Modes" als modebewuste vorstin. Van haar echtgenoot kreeg ze de Petit Trianon, waar ze haar eigen kleine theater liet bouwen. In Versailles liet ze ook Le Hameau de la Reine oprichten; een nagemaakte (luxe) uitvoering van een boerendorpje. Daar kon ze ver weg van het protocol boerinnetje spelen.

De koningin had een schitterende collectie juwelen, vele juwelen zijn verloren gegaan maar vereeuwigd op verschillende indrukwekkende portretten. Sommige juwelen hebben eeuwige roem verworven, zoals het diamanten halssnoer, dat zij echter nooit in haar bezit heeft gehad. Het fameuze halssnoer was het onderwerp van een groot schandaal dat de vorstin veel schade toebracht, ook al heeft ze het waarschijnlijk nooit gedragen.

[bewerk] Proces

Tijdens de Franse Revolutie werd de koninklijke familie weggehaald uit Versailles en te Parijs gevangen gezet. Al snel werd duidelijk dat hun lot bezegeld was. Ze ondernamen nog een vluchtpoging, maar werden in Varennes opnieuw opgepakt. Het volk koos ervoor om de koning geen verbanning of verdere opsluiting te gunnen. Op 21 januari 1793 werd Lodewijk XVI terechtgesteld. In oktober van dat jaar begon de rechtszaak tegen Marie-Antoinette, waarin zij onder andere van samenzwering tegen de Franse republiek en incest met haar zoontje werd beschuldigd. De koningin werd schuldig bevonden en pogingen om haar broer Leopold II te hulp te roepen, mislukten. Tijdens haar gevangenschap in de Conciergerie, wacht de koningin, bekend als "Madame Déficit" (Mevrouw Staatsschuld, "Weduwe Capet" of in de volksmond "La Chienne", "De Teef"), gelaten op haar lot. Haar gevangenschap in de Congiergerie was zeer zwaar maar toch heeft zij daar wel een aantal goede mensen om haar heen gehad. Zo was er het dienstmeisje Rosalie, die er voor zorgde dat er achter het bed een wandtapijt kwam te hangen zodat het niet al te vochtig was, ook zorgde Rosalie voor redelijk eten, wat zij vaak gekregen had van Parijse marktvrouwen die zo langzamerhand wel medelijden hadden met hun voormalige vorstin. Wel was er in de cel van Marie-Antoinette voortdurend bewaking. De twee bewakers namen plaats achter een kamerscherm dat daar opgesteld was. Veel privacy was er dus niet voor de koningin en Marie-Antoinette beklaagde zich daar een aantal keren over. Voor ze de gevangenis verliet kreeg ze een priester toegewezen, die ze echter weigerde. In haar bijbel schreef ze 's morgens om 5 uur, dat ze geen tranen meer had om voor haar arme kinderen te huilen. Verder schreef ze haar testament. Dit testament, die bestemd was voor haar schoonzusje Madame Elizabeth heeft nooit de geadresseerde bereikt en werd jaren later in de paparassen van Robespierre teruggevonden. In dit document riep Marie-Antoinette haar kinderen op, nooit hun vaders en moeders dood te wreken, ook kwam zij terug op het pijnlijke moment tijdens de rechtszaak over de beschuldiging van incest (ook madame Elizabeth werd beschuldigd van incest). Marie-Antoinette schreef dat haar schoonzus het voorval snel moest vergeten en dat zij (Elizabeth) ook wel wist hoe makkelijk kinderen woorden in de mond gelegd konden worden. Nadat haar haren werden afgeknipt, zodat het valbijl ongehinderd zijn werk kon doen, werd ze op 16 oktober naar de guillotine gebracht. Voorafgaand op de excecutie waren veel Parijzenaars uitgelopen om getuige te zijn van dit zeldzame spektakel. Zo stonden langs de route de mensen rijen dik. Om Marie-Antoinette nog meer te vernederen werd ze niet in een afgesloten koets maar op een strontkar naar het schavot gebracht. In Rue du Faubourg St. Honoré zat op een balkon van een bovenwoning de schilder David. Bij het langstrekken van de kar schetste hij de laatste tekening die van Marie-Antoinette bekend is. Hij tekende haar met haar Habsburgse onderlippen, die minachtend samengeknepen waren. Wat de Parijzenaars niet zagen maar wat ze wel graag wilden was hun voormalige vorstin in angst zien. Marie-Antoinette heeft de hele weg niet één keer angst getoond en dat viel de Parijzenaars wel een beetje tegen. Anders was dit bij de voormalige Maîtresse van Lodewijk XV, Madame Du Barry, die zo hard schreeuwde dat de mensen straten verderop nog kippenvel hadden. Op het schavot werd ze door het Parijse volk nogmaals vernederd en bespot. De Parijse meester-beul Sanson gebood haar naar boven op het schavot te komen (Marie-Antoinette leek door de snelheid waarmee ze dit deed haast te hebben). Per ongeluk trapte ze op de voet van Sanson en in haar laatste ogenblikken, verontschuldigde ze zich aan haar doder ('sorry, ik deed het niet expres'). Nadat het hoofd gevallen was doopten veel mensen hun mouwen nog even in het bloed. De dienstdoende gemeente ambtenaar van de stad Parijs vermelde later dat het lichaam van Marie-Antoinette met het hoofd tussen de benen begraven was op het kerkhof van het convent de Madeleine (Parochie). Tevens waren de resten bedekt met een laag ongebluste kalk. Dit kerkhof, wat een bescheiden grootte had, bevindt zich vlak bij de grote boulevards (oa. Boulevard Hausemann). Het kerkhof is geruimd, op de plek waar de koninklijke lichamen gevonden werden is een boetekapel ('Chapelle expiatoire') neergezet. Op de plek waar 29 jaar de koning gelegen heeft staat nu een sarcofaag. Op de pilaren zijn de laatste wilsbeschikkingen van het koninklijke paar geschreven. Marie-Antoinette en Lodewijk XVI werden 29 jaar later opgegraven en bijgezet in de crypte van de basiliek Saint-Denis. Dit alles gebeurde in opdracht van de broer van Lodewijk, nl. Lodewijk XVIII. De 'Place de la Revolution', waar de executies plaatsvonden, bevond zich in de parochie van de Madeleine. Een regel was dat je begraven werd in de parochie waar je ook stierf, het huidige Place de la Concorde was tijdens de revolutie het Place de la Revolution. Een herinneringsplaat aan de onthoofding van het koninklijk paar is te vinden midden op het plein niet ver van de Obelisk van Luxor.

[bewerk] Politiek

Al vanaf de troonsbestijging van haar echtgenoot Lodewijk XVI bemoeide Marie-Antoinette zich met de politiek. Sinds 1781 was haar invloed op de koninklijke beslissingen zeer groot. Zowel bij de benoeming als bij het ontslag van ministers, diplomaten en hoge ambtenaren had zij steeds de hand in het spel. Wegens haar Oostenrijkse afkomst had Marie-Antoinette reeds als kroonprinses de bijnaam l'Autrichienne gekregen. Een andere bijnaam was Madame Déficit. De affaire du collier bracht haar reputatie een zware slag toe. Tijdens de Franse Revolutie werd de vluchtpoging van Lodewijk XVI naar Montmedy (op 21 juni 1791) door haar en haar begunstigde Fersen op touw gezet. Op aandringen van enkele vertrouwelingen werd in eerste instantie aangegeven dat het beter was afzonderlijk te vluchten in kleine snelle koetsen. Marie-Antoinette weigerde dit en drong aan om met het hele gezin inclusief Madame Elisabeth (zusje van lodewijk XVI) en hofdame te vluchten. er werd een nieuwe koets besteld waarvan de bekleding onder andere uit Utrechts velours bestond. Ook werd er speciaal voor in de koets een soort reisnecessair besteld die nog steeds te zien is in Musée du Louvre in Parijs.

Gedurende haar jaren als koningin werd Marie-Antoinette door de Fransen verweten dat zij zich te weinig voor haar nieuwe vaderland inzette. Hoewel de koningin zich veel met politiek bemoeide werd zij vanwege haar afkomst beschouwd als een kwade invloed. Zij werd in verband gebracht met talrijke schandalen en verscheen veelvuldig op anti-monarchistische pamfletten. Marie-Antoinette is dan ook nooit echt populair geweest bij de Fransen.