Marie Bashkirtseff

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Marie Bashkirtseff
De door van Marie Bashkirtseff, door Gustave Courtois.

Marie Bashkirtseff (Russisch: Мария Константиновна Башкирцева; Maria Konstantinovna Basjkirtseva, Oekraiens: Марія Костянтинівна Башкірцева) (Gavrontsy bij Poltava, 11 november 1858Parijs, 31 oktober 1884) was een in de Oekraïne geboren kunstschilderes. Na haar dood werd ze vooral bekend door de publicatie van haar dagboek.

Leven[bewerken]

Bashkirtseff was van zowel vaders- als moederszijde afkomstig uit families die behoorden tot de Russische landadel. Na de scheiding van haar ouders werd ze opgevoed op het landgoed van haar moeder in Oekraïne. Van 1870 tot 1877 zwierf ze met haar moeder, tante en grootouders langs de mondaine oorden van Europa (Wenen, Baden-Baden, Genève, Parijs, Spa, Oostende, Londen, Florence, Rome), soms voor een periode onderbroken in Nice. In Nice begon ze ook met met het schrijven van haar later bekend geworden dagboek.

Bashkirtseff gold als intelligent, getalenteerd en ambitieus. In haar rijke maar aculturele milieu was ze echter voor wat haar vorming en ontwikkeling betreft vooral op zichzelf aangewezen. Keelproblemen (naar later bleek de voorboden van TBC) verhinderden op jonge leeftijd een zangcarrière. Nadat huwelijksplannen met een Italiaanse geliefde op weerstand in de familie stuitten, overrede ze in 1877 haar moeder naar Parijs te verhuizen, alwaar ze zich wilde toeleggen op de schilderkunst. Ze ging er in de leer bij Tony Robert-Fleury, in de gerenommeerde Parijse Académie Julian. Later werkte ze samen met de bekende naturalistische schilder Jules Bastien-Lepage, die ook haar hartsvriend werd.

Bashkirtseff stierf op 25-jarige leeftijd aan tuberculose en ligt begraven in een monumentaal graf op het Cimetière de Passy te Parijs. Op een gevel van het mausoleum wordt als geboortejaar 1860 vermeld[1], maar dat bleek later een falsificatie van haar familie[2].

Werk[bewerken]

Het beeldend werk van Bashkirtseff wordt gerekend tot het naturalisme. Ze maakte in haar leven ongeveer 100 schilderijen. Reeds tijdens haar korte leven werd ze goed gewaardeerd en als uitermate talentvol beschouwd. Ze exposeerde in vooraanstaande salons. Haar vroege dood voorkwam echter dat haar talent verder tot wasdom kwam.

Haar grootste bekendheid evenwel verkreeg Bashkirtseff niet door de schilderkunst, maar door de publicatie van haar uit 105 schriften bestaande, in het Frans geschreven dagboek, dat ze tot vlak voor haar dood bijhield. Het geeft een tijdloos beeld van een mooie (niet onbelangrijk voor haar latere populariteit), veelbelovende, getalenteerde, aristocratische jonge vrouw aan het einde van de 19e eeuw, in de vorm van een met veel empathie geschreven jonge-meisjesbijbel. Een eerste versie van het dagboek verscheen in 1887. In Frankrijk verwierf het dagboek al direct na verschijnen bijna een soort 'cultstatus' en het wordt nog altijd met grote regelmaat herdrukt.

Pas toen aan het einde van de twintigste eeuw het oorspronkelijke handschrift werd herontdekt, bleek dat de uitgave van het dagboek sterk was bekort en aangepast door haar familie. Een tekstgetrouwe editie verscheen vanaf 1995. In het Nederlands verscheen een keuze onder de titel 'Waarom zou ik liegen. Een keuze uit haar dagboeken 1873-1884' (Privé-Domein, De Arbeiderspers, 1997).

In de jaren tachtig van de 19e eeuw publiceerde Bashkirtseff ook nog enkele toentertijd spraakmakende feministische artikelen. Ook de publicatie van haar correspondentie met Guy de Maupassant in 1891 droeg bij aan haar bekendheid.

Bashkirtseffs schilderijen werden voor een groot deel na haar overlijden door de familie verkocht; een deel dat wel in de familie bleef werd tijdens de Tweede Wereldoorlog vernietigd bij een bombardement op haar geboorteplaats Gavrontsy. De meeste van haar werken bevinden zich thans in het Musée des Beaux-Arts Jules Chéret in Nice en in het Russisch Museum in Sint-Petersburg. Ook het Musée d'Orsay, het Petit Palais, het Louvre en het Amsterdamse Rijksmuseum hebben werk van Marie Bashkirtseff in hun collectie.

Galerij[bewerken]

Literatuur en bronnen[bewerken]

  • Nawoord Marianne Kaas bij Nederlandse vertaling van Waarom zou ik liegen; een keuze uit haar dagboeken 1873-1884, Amsterdam/Antwerpen, 1997.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Tombeau de 'Marie Bashkirtseff' au cimetière de Passy, Le blog de acbx41
  2. Uitspraak ontleend aan lemma Bashkirtseff op Engelse Wiki:Discovery of the original diary