Marie Bashkirtseff

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Marie Bashkirtseff

Marie Bashkirtseff (Russisch: Мария Константиновна Башкирцева; Maria Konstantinovna Basjkirzeva, Oekraiens: Марія Костянтинівна Башкірцева) (Gavrontsy bij Poltava, 11 november 1858Parijs, 31 oktober 1884) was een in de Oekraïne geboren kunstschilderes en dagboekschrijfster.

Leven[bewerken]

Marie Bashkirtseff was afkomstig uit twee families die behoorden tot de Russische landadel. Na de scheiding van haar ouders werd ze opgevoed op het landgoed van haar moeder in Oekraïne. Van 1870 tot 1877 zwierf Marie Bashkirtseff met haar moeder, tante en grootouders langs de mondaine oorden van Europa (Wenen, Baden-Baden, Genève, Parijs, Spa, Oostende, Londen, Florence, Rome), soms voor een periode onderbroken in Nice. Te Nice begon ze ook met haar later bekend geworden dagboek, dat ze in het Frans schreef.

Marie Bashkirtseff was intelligent, getalenteerd en ambitieus. In haar rijke maar aculturele milieu was ze voor wat haar vorming en ontwikkeling betreft echter vooral op zichzelf aangewezen. Keelproblemen (naar later bleek de voorboden van TBC) verhinderden op jonge leeftijd een zangcarrière. Nadat huwelijksplannen met een Italiaanse geliefde op weerstand in de familie stuitten, bewoog ze in 1877 haar moeder naar Parijs te verhuizen, alwaar ze zich wilde toeleggen op de schilderkunst. Ze ging er in de leer bij Tony Robert-Fleury, in de gerenommeerde Parijse Académie Julian, en werkte daarna samen met de bekende naturalistische schilder Jules Bastien-Lepage, die ook haar hartsvriend werd.

Marie Bashkirtseff stierf op 25-jarige leeftijd aan tuberculose en ligt begraven in een monumentaal graf op het Cimetière de Passy te Parijs. Op een gevel van het mausoleum wordt als geboortejaar 1860 vermeld[1], maar dat bleek later een falsificatie van haar familie[2].

Werk[bewerken]

Het werk van Marie Bashkirtseff wordt gerekend tot het naturalisme. Bashkirtseff maakte ongeveer 100 schilderijen. Ze werd reeds tijdens haar korte leven gewaardeerd en als uitermate talentvol gezien (ze exposeerde in vooraanstaande salons), maar haar vroege dood voorkwam dat haar talent verder tot wasdom kwam.

Haar grootste bekendheid verkreeg Marie Bashkirtseff echter niet door de schilderkunst, maar door de publicatie van haar uit 105 schriften bestaande dagboek, dat ze tot vlak voor haar dood bijhield. Het geeft een tijdloos beeld van een mooie (niet geheel onbelangrijk voor haar populariteit), veelbelovende, getalenteerde, aristocratische jonge vrouw aan het einde van de 19e eeuw, in de vorm van een met veel empathie geschreven jonge-meisjesbijbel. In Frankrijk verwierf het dagboek al direct na verschijnen bijna een soort cultstatus en wordt het nog altijd met grote regelmaat herdrukt.

Een eerste versie van het dagboek verscheen in 1887. Pas toen het oorspronkelijke handschrift herontdekt werd, bleek dat deze publicatie sterk was bekort en aangepast door haar familie. Een tekstgetrouwe editie verschijnt sinds 1995. In het Nederlands verscheen het dagboek onder de titel 'Waarom zou ik liegen. Een keuze uit haar dagboeken 1873-1884' (Privé-Domein, De Arbeiderspers, 1997).

In de jaren tachtig van de 19e eeuw publiceerde Marie Bashkirtseff enkele spraakmakende feministische artikelen. Ook de publicatie van haar correspondentie met Guy de Maupassant in 1891 droeg sterk bij aan haar bekendheid.

Haar schilderijen werden voor een groot deel na haar overlijden door de familie verkocht; een deel dat wel in de familie bleef is tijdens de Tweede Wereldoorlog bij een bombardement op haar geboorteplaats Gavrontsy vernietigd. De grootste collecties bevinden zich in het Musée des Beaux-Arts Jules Chéret in Nice en in het Russisch Museum in Sint-Petersburg. Maar ook in het Musée d'Orsay, het Petit Palais, het Louvre en het Amsterdamse Rijksmuseum hangen werken van Marie Bashkirtseff.

Galerij[bewerken]

Literatuur en bronnen[bewerken]

  • Nawoord Marianne Kaas bij Nederlandse vertaling van Waarom zou ik liegen; een keuze uit haar dagboeken 1873-1884, Amsterdam/Antwerpen, 1997.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Tombeau de 'Marie Bashkirtseff' au cimetière de Passy, Le blog de acbx41
  2. Uitspraak ontleend aan lemma Bashkirtseff op Engelse Wiki:Discovery of the original diary