Marine Etablissement Amsterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
's Lands Zeemagazijn. Foto: bma.amsterdam.nl.
De historische toegangspoort tot het marineterrein aan de Kattenburgerstraat.
Kanonnen van een schip uit de vloot van Admiraal De Ruyter

Het Marine Etablissement Amsterdam is een gebouwencomplex in Amsterdam. Het complex is eigendom van de Koninklijke Marine. Het ligt op Kattenburg, tegen het Oosterdok aan (adres Kattenburgerstraat 7).

Op 28 september 1655 werd hier op een in het IJ aangeplempt eiland de eerste steen gelegd voor 's Lands Zeemagazijn – waarin sinds 1973 het Nederlands Scheepvaartmuseum is gehuisvest. Al snel werd naast het pakhuis een grote scheepswerf gevestigd waar schepen werden gebouwd voor de Admiraliteit van Amsterdam. In 1791 brandde de werf vrijwel geheel af, waarna hij binnen twee jaar werd herbouwd. Toen de Admiraliteit in 1795 werd opgeheven, werd het terrein eigendom van de marine.

Vanaf 1795 werden steeds grotere schepen gebouwd, vanaf 1867 wordt overgegaan op de bouw van ijzeren schepen. Schepen die hier zijn gebouwd zijn onder andere de Hollandia van Cornelis Tromp en de kanonneerboot van Jan van Speijk.

Omdat de steeds groter wordende marineschepen de sluizen en bruggen op hun weg van en naar zee niet meer konden passeren werd 's Rijks Werf verplaatst naar Den Helder. In 1915 werd de werf in Amsterdam gesloten en ging het complex verder als opleidingscentrum en goederenopslag, onder de naam Marine Etablissement Amsterdam.

Tussen 1940 en 1945 was het complex in gebruik bij de Duitse bezetter. Vanaf 1962 werd het westelijke deel van het complex gesloopt voor de bouw van de IJtunnel. Een deel van het dok werd gedempt en er verschenen nieuwe panden ter vervanging van de oude bebouwing. Van de oorspronkelijke gebouwen zijn er nog twee over.

Inmiddels zijn er ook eenheden van de Koninklijke Landmacht, Koninklijke Luchtmacht en Koninklijke Marechaussee gevestigd. In 2001 is op het terrein een depot gebouwd voor het Nederlands Scheepvaartmuseum naar ontwerp van Liesbeth van der Pol. Tot 2005 was het Strategisch Verbindingsinlichtingen Centrum op het terrein gevestigd.

Sinds 2005 is er het Facilitair Steunpunt Amsterdam voor de gehele krijgsmacht gevestigd. Ayaan Hirsi Ali was begin 2005 enige tijd op het Marine Etablissement gehuisvest toen zij wegens doodsbedreigingen moest onderduiken.

Te koop[bewerken]

In 2011 zette het ministerie van Defensie het Marine Etablissement te koop.[1] Defensie en de gemeente Amsterdam gingen samen onderzoeken hoe het complex in de toekomst voor beide partijen op de beste manier kan worden gebruikt. In mei 2013 werd bekendgemaakt dat de Marine het complex stap voor stap gaat verlaten en dat het een openbare functie voor de stad gaat krijgen.[2] Als in de eerste helft van 2016 voorzitter van de Europese Unie is, zal het complex worden gebruikt voor vergaderingen van de EU.[3]

Literatuur[bewerken]

  • Alan Lemmers Van werf tot facilitair complex: 350 jaar marinegeschiedenis op Kattenburg (2005) ISBN 90-71957-39-X

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Marinecomplex nu te koop Parool, 1 september 2011
  2. Marineterrein Kattenburg krijgt openbare functie, Het Parool, 14 mei 2013
  3. EU-vergaderingen in Amsterdam, NOS Nieuws, 13 december 2013