Markgraaf

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Familiewapen Van Hoensbroeck

Markgraaf of markies (mv. markiezen, Latijn marchio) is een hoge adellijke titel, één graad hoger dan de gewone graaf. Om die reden werd de markgrafelijke titel quasi-gelijk beschouwd met die van hertog, wanneer die laatste titel niet (meer) vergeven werd. Het vrouwelijke equivalent is markgravin of markiezin. Een gebied dat door een markgraaf of markies werd bestuurd heet een 'markgraafschap' of 'markizaat' (van het Franse marquisat). Bij het Markiezaat van Bergen op Zoom wordt meestal de afwijkende spelling met /ie/ gebruikt, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Markizaat van Antwerpen.

Geschiedenis[bewerken]

De markgraven waren in het bijzonder belast met de toezicht en beheer van een uit meerdere graafschappen bestaande mark, oftewel grote districten langs de grenzen van het rijk. Onder Karel de Grote vindt men het ambt voor het eerst vermeld. De functie begon kenmerken van erfelijkheid te vertonen vanaf de 11e eeuw, maar door hun belangrijke militaire opdracht en het veelal grotere grondgebied werden markgraven als hoger in rang beschouwd dan een graaf.

In de Nederlanden werden markgraafschappen opgericht ter bewaking van de westgrens van het Oost-Frankische rijk:

Ter bewaking van de oostgrenzen van het rijk werden onder andere het markgraafschap Oostenrijk en het markgraafschap Brandenburg opgericht.

In de Nieuwe Tijd werd markizaat de benaming van een heerlijkheid van hoge rang. In de zestiende eeuw is de heerlijkheid Bergen op Zoom zo verheven tot markiezaat, als beloning aan het geslacht Glymes voor hun diensten aan de landsheer.

Markgraven in Nederland en België[bewerken]

Sinds de afscheiding van België komen er, buiten koning Willem-Alexander ("markies van Veere en Vlissingen"), geen markiezen meer voor onder de adellijke families in Nederland. Uitzondering is de Earl of Clancarty uit het Engelse geslacht Le Poer Trench, die nog wel de Nederlandse adellijke titel 'Markies van Heusden' voert. In België zijn er nog acht families die de titel 'Markies' dragen, namelijk de Beauffort, Imperiali, Van der Noot (als Markies van Assche), du Parc, de Radiguès, Ruffo de Bonneval de la Fare, de Trazegnies en d'Yve.

Rangkroon in België en Nederland[bewerken]

Een markiezenkroon

Volgens decreet uit 1817 van koning Willem I der Nederlanden mogen markiezen een markiezenkroon voeren boven hun wapenschild, bestaande uit een gouden ring bezet met edelstenen en op de ring vijf bladeren oftewel fleurons. In Nederland en België zijn wapens van een markies derhalve herkenbaar aan een dergelijke kroon.

Markiezen met de Baldakijn[bewerken]

Adelsrechtelijk gezien is de Paus een gekozen koning. Zijn broers en zusters zijn volgens de nog steeds geldende regels van de bul Urbem Romam prinsen. Zij en hun nakomelingen dragen een baldakijn met de sleutels van de Heilige Petrus als pronkstukken in hun wapen. In een aantal gevallen dragen niet prinsen maar markiezen de baldakijn als pronkstuk in hun wapen. Ze zijn "Nobille di baldacchino" en meer in het bijzonder "Marchese di Baldacchino". De families Patrizzi, Serlupi, Sacchetti en Theodoli zijn markiezen met de baldakijn.

Een markies met de baldakijn wordt met de titel "Don" aangesproken.