Keizer Matthias

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Matthias
Portret van Matthias als aartshertog door Lucas van Valckenborch, 1583
Portret van Matthias als aartshertog door Lucas van Valckenborch, 1583
Rooms-Duits koning en keizer
Regeerperiode 1612 - 1619
Voorganger Rudolf II
Opvolger Ferdinand II
Koning van Hongarije en Markgraaf van Moravië
Regeerperiode 1608 - 1618
Voorganger Rudolf II
Opvolger Ferdinand II
Regerend aartshertog van Neder-Oostenrijk
Regeerperiode 1608 - 1619
Voorganger Rudolf II
Opvolger Ferdinand II
Koning van Bohemen
Regeerperiode 1611 - 1617
Voorganger Rudolf II
Opvolger Ferdinand II
Huis Habsburg
Vader Maximiliaan II
Moeder Maria van Spanje
Geboren 24 februari 1557
Wenen, Oostenrijk
Gestorven 20 maart 1619
Wenen, Oostenrijk
Begraven Kapuzinergruft, Wenen
Echtgenote Anna van Tirol
Religie Rooms-katholiek

Matthias van Oostenrijk (Wenen, 24 februari 1557 - aldaar, 20 maart 1619), aartshertog van Oostenrijk (1608 - 1619), was keizer van het Heilige Roomse Rijk, Hongarije (als Matthias II) en enige tijd landvoogd van de Nederlanden. Matthias van Oostenrijk was de zoon van keizer Maximiliaan II en prinses Maria van Spanje. Hij was de jongere broer van keizer Rudolf II en achterneef van koning Filips II van Spanje.

Carrière[bewerken]

Landvoogd van de Nederlanden[bewerken]

In 1577 werd hij op 19-jarige leeftijd door de Staten-Generaal van de opstandige Habsburgse Nederlanden gevraagd om als landvoogd op te treden. De toenmalige landvoogd Don Juan had het Eeuwige Edict, waarin de opstandige gewesten afspraken met de Spaanse landvoogd hadden gemaakt geschonden met een aanval op Namen en Antwerpen. Hierna weigerden de Staten-Generaal Don Juan nog als landvoogd te erkennen, en werd Matthias van Oostenrijk benaderd.

Matthias van Oostenrijk was vier jaar lang landvoogd (van 1577 tot 1581). Zijn bewind werd niet erkend door Filips II, voor wie Don Juan en na diens dood de hertog van Parma gewoon landvoogd waren. Lucas van Valckenborch was in zijn dienst als kunstschilder.

Matthias van Oostenrijk was nog erg jong en politiek totaal onervaren toen hij landvoogd werd. In de dagelijkse praktijk had Matthias dan ook weinig in te brengen tegen de ervaren Willem van Oranje.

Stadhouder in Oostenrijk[bewerken]

In 1595 werd Matthias stadhouder van Neder-Oostenrijk, in opvolging van zijn broer Ernst van Oostenrijk .[1]

Koning van Hongarije[bewerken]

Met het Verdrag van Wenen (1606) werd de wrede generaal Giorgio Basta bedankt voor bewezen diensten en krijgt Transylvanië zijn autonomie terug. Het Verdrag van Zsitvatorok maakte een einde aan de Lange Oorlog met de Ottomanen. Opstanden her en der in het Rijk leidden tot spanningen tussen Matthias en zijn broer Keizer Rudolf. Het Verdrag van Libeň in 1608 dwong Rudolf verschillende bevoegdheden af te staan. Vanaf nu is Matthias koning van Hongarije, aartshertog van Oostenrijk en markgraaf van Moravië.

Keizer van het Heilig Roomse Rijk[bewerken]

In 1612 volgde hij zijn broer Rudolf II op als keizer van Duitsland. Zijn regeerperiode werd voornamelijk gedomineerd door kardinaal Melchior Khlesl, die een voorstander was van godsdienstverdraagzaamheid.

Opvolging[bewerken]

Aangezien Matthias kinderloos was, werd achter zijn rug heel wat mogelijkheden geopperd. Het Oñate verdrag tussen Filips III van Spanje en de Habsburgse tak uit Binnen-Oostenrijk beslissen dat zijn neef Ferdinand II, de fakkel zal overnemen. Een hardere aanpak ten opzichte van de Protestanten en een strategische route, de Spaanse Weg, zijn de opzet.

Huwelijk[bewerken]

Matthias huwde met zijn nicht Anna (1585-1618), een dochter van Ferdinand II van Tirol. Het huwelijk bleef kinderloos.
Anna en Matthias werden na hun dood bijgezet in de Kapuzinergruft (Kapucijner Grafkelder) te Wenen.

Voorouders[bewerken]

Voorouders van Keizer Matyhias
Overgrootouders Filips I van Castilië (1478-1505)
∞ 1496
Johanna van Castilië (1479–1555)
Wladislaus II van Hongarije (1456-1514)
∞ 1502
Anna van Foix (1484-1506)
Filips I van Castilië (1478-1506)
∞ 1496
Johanna van Castilië (1479-1555)
Emanuel I van Portugal (1469-1521)

Maria van Aragón (1482-1517)
Grootouders Keizer Ferdinand I (1503-1564)
∞ 1521
Anna van Bohemen en Hongarije (1503–1547)
Keizer Karel V (1500-1558)

Isabella van Portugal (1503-1539)
Ouders Keizer Maximiliaan II (1527-1576)
∞ 1548
Maria van Spanje (1528-1603)
Keizer Mathias (1557-1619)


Bronnen, noten en/of referenties
  1. R. Feuchtmüller, G. Flossmann e.a.,Renaissance-Schloss Schallaburg, Wenen, 1989, pp. 22, ISBN 3-900 892-00-8
Karolingen (800–911): Karel de Grote · Lodewijk I de Vrome · Lotharius I · Lodewijk II · Lodewijk III de Duitser · Karel II de Kale · Lotharius II · Karloman van Beieren1 · Lodewijk III de Jonge1 · Karel III de Dikke · Arnulf van Karinthië · Lodewijk IV het Kind
Italiaanse keizers (891–928): Guido van Spoleto · Lambert van Spoleto · Lodewijk de Blinde · Berengarius van Friuli
Ottonen (911–1024): Koenraad I van Franken2 · Hendrik I de Vogelaar · Otto I de Grote · Otto II · Otto III · Hendrik II de Heilige
Saliërs (1024–1125): Koenraad II · Hendrik III · Hendrik IV · Rudolf van Rheinfelden · Herman van Salm · Koenraad (III)1 · Hendrik V
Hohenstaufen (1125–1254): Lotharius III2 · Koenraad III · Hendrik (VI) Berengarius1 · Frederik I Barbarossa · Hendrik VI · Filips van Zwaben · Otto IV2 · Frederik II · Hendrik VII1 · Koenraad IV · Hendrik Raspe
Interregnum (1254–1273): Willem van Holland · Richard van Cornwall · Alfons van Castilië
Versch. dynastieën (1273–1437): Rudolf I · Adolf van Nassau · Albrecht I · Hendrik VII · Lodewijk V de Beier · Frederik de Schone1 · Karel IV · Gunther van Schwarzburg · Wenceslaus · Ruprecht van de Palts · Jobst van Moravië · Sigismund
Habsburgers (1437–1806): Albrecht II · Frederik III · Maximiliaan I · Karel V · Ferdinand I · Maximiliaan II · Rudolf II · Matthias · Ferdinand II · Ferdinand III · Ferdinand IV1 · Leopold I · Jozef I · Karel VI · Karel VII Albrecht2 · Frans I Stefan · Jozef II · Leopold II · Frans II

Vetgedrukt: keizer · Cursief: tegenkoning · 1 medekoning (in een deelrijk)· 2 afkomstig uit een andere dynastie

Voorganger:
Don Juan van Oostenrijk
Landvoogd van de Nederlanden
(aangesteld door de Staten-Generaal)
1577-1581
Opvolger:
Frans, hertog van Anjou