McDonnell Douglas F-4 Phantom II

F-4 Phantom II
Algemeen
Rol	Jachtbommenwerper
Bemanning	vlieger, radar interceptor
Varianten	F-4B t/m -G, -J, -K, -M, -N, -S, QF-4
Status
Gebruik	Verenigde Staten (1960-?)
Afmetingen
Lengte	19,1 m
Hoogte	5,0 m
Spanwijdte	11,8 m
Vleugeloppervlak	49,2 m²
Gewicht
Leeggewicht	12926 kg
Startgewicht	23333 kg
Max. gewicht	26308 kg
Krachtbron
Motor(en)	2 × General Electric J79 turbojets
Stuwkracht	elk 80 kN
Prestaties
Topsnelheid	2306 km/u
Klimsnelheid	206 m/s
Vliegbereik	3100 km
Actieradius	865 km
Dienstplafond	18000 m
Bewapening
Boordgeschut	1 × GAU-4 20 mm Vulcan-boordkanon (6000 schoten/min)
Bommen	15 CBU-52, 15 CBU-58, 15 CBR-71, 15 CBU-87, 15 CBU-89, 12 MK-20, 6 BL-755, 5670
Raketten	4 × AIM-7 en 4 × AIM-9
Portaal    Luchtvaart

De McDonnell F4 Phantom II is een straaljager van Amerikaanse makelij. Dit toestel was een van de beste straaljagers uit het tijdperk van de Koude Oorlog en werd door zijn vliegers onder andere "Mig Killer" genoemd. Die bijnaam verdiende de F4 omdat met dit toestel niet alleen veel oude MiG-17's maar ook (in die tijd) de nieuwe MiG-21's tijdens de Vietnamoorlog werden neergeschoten.

Ontwikkeling en productie

Na de Koreaanse Oorlog zagen de Amerikanen dat hun North American F-86 Sabre's niet meer tegen de Russische MiG-17's waren opgewassen. De roep om een beter jachtvliegtuig werd sterker en het Pentagon gaf de opdracht aan de firma McDonnell Aircraft (later McDonnell Douglas).

Het prototype maakte de eerste vlucht in 1958 en in 1963 waren de eerste productie toestellen gereed. Het vliegtuig was in eerste instantie bedoeld voor de USN maar al snel kregen ook de USAF en het USMC de beschikking over de F-4.

Het toestel was oorspronkelijk niet uitgerust met een boordkanon. Sinds de Vietnamoorlog is het uitrusten met een boordkanon weer gebruikelijk omdat bleek dat toestellen met enkel raketafweer in het nadeel waren tegen b.v. de MiG-17. Deze gunfighter versie is nu nog steeds in gebruik bij de luchtmachten van Japan, Duitsland, Zuid-Korea, Griekenland, Egypte, Iran en Turkije.

Modellenreeks

• De F-4A was het prototype en werd doorontwikkeld tot F-4B voor de USN.
• De F-4C was de eerste USAF versie en werd snel gevolgd door de F-4D die ook bij de Zuid-Koreaanse luchtmacht operationeel was.
• De F-4E was een USAF onderscheppingsversie (De enige versie die met een boordkanon is uitgerust) die ook in Nederland in het 32nd Tactical Fighter Squadron op Vliegbasis Soesterberg dienst heeft gedaan.
• De F-4F is de Luftwaffe luchtverdedigingsversie van de F-4E opgebouwd met een groot aandeel Duitse componenten.
• De F-4G was een aangepaste versie van de F-4B met datalink om het landen op vliegdekschepen eenvoudiger te maken. De F-4G bestond ook als een aangepaste versie van de F4E waarbij het was uitgerust om de radar van vijandelijke luchtafweer te storen. Dit type werd bekend als "Wild Weasel". Het was tevens de laatste operationele variant binnen de USAF.
• De F-4J was een marineversie, uiterlijk gelijk aan de F-4B met verbeterde elektronica en motoren.
• De F-4K (Phantom FG.1) was gelijk aan de F-4M maar voor de Engelse Royal Navy. De aanpassing was een verlengd neuswielonderstel om dit grote toestel te kunnen laten starten van relatief kleine Engelse vliegdekschepen van de vorige generatie.
• De F-4M (Phantom FGR.2) was de Engelse Royal Air Force versie met aangepaste elektronica en Rolls Royce Spey-motoren waarvoor het casco van het toestel aangepast moest worden. Dit toestel presteerde minder dan de Amerikaanse versie.
• De F-4N was de gemoderniseerde F-4B versie waarbij het casco voorbij de F-4J standaard werd gebracht.
• De F-4S was een gemoderniseerde uitvoering van de F-4J
• Verder zijn er nog diverse RF-4 onbewapende verkenningsvarianten, voorzien van neuscameras.
• QF-4 varianten zijn op afstand bestuurbare drones (doelvliegtuigen) die werden gebruikt voor schietoefeningen.

Modernisering F-4

Israël heeft in het begin van de jaren 90 nog als proef een toestel uitgerust met F100 of F110 motoren gelijk aan hun F-16's. Dit werd niet doorontwikkeld. Duitsland heeft de Phantoms gemoderniseerd tot de Improved Combat Efficiency standaard, waarbij de motoren ongemoeid zijn gelaten maar de elektronica werd gemoderniseerd. Ook Turkije heeft upgrades uitgevoerd aan de Phantom, gemoderniseerde varianten heten daar Terminator 2020. Israël heeft de toestellen later gemoderniseerd en duidde nadien hun toestellen aan met Kurnass.

Vietnam

Tijdens de Vietnamoorlog (1965-1973) werd de Phantom II veelvuldig als jager, verkenner en bommenwerper ingezet. Luchtduels met Mig17's en Mig21's kwamen veel voor waarbij de Phantom II bijna altijd won. 366th TFW opereerde vanaf Đà Nẵng airbase met een externe 20mm Gatling gun pod onder de F-4C's en scoorden 4 MiG kills binnen een maand. De gun pod uitrusting en de MiG kills leverden hun de erenaam The Gunfighters op. Tussen 1966 en 1972 scoorden the Gunfighters 18 bevestigde MiG kills in Vietnam.

Na Vietnam

Duitse F-4 Phantom II

Na Vietnam bleek de rol van de F4 uitgespeeld. Zijn onderscheppingsrol werd halverwege de jaren 70 overgenomen door de F-15 en F-16, terwijl de USNAVY de Phantom verving door de F-14 Tomcats. Toch kregen moderne vliegtuigen als F-14, F-15, F-16 en F-18 een lesje in luchtgevechten door de F-4 tijdens een grote oefening in 1982. Bij de Felix International Fighter Meet haalde de F4 een score van 15:2. 15 neergeschoten vliegtuigen tegen 2 F4's.

Het Amerikaanse demonstratieteam Thunderbirds heeft van 1969 t/m 1973 met een uitgeklede F-4E variant vele vliegdemonstraties gegeven. In 1973, ten tijde van de oliecrisis, werd besloten het toestel te vervangen door de Northrop T-38 Talon. Vooral het enorme brandstofverbruik van de Phantom was de reden tot deze vervanging.

Het toestel heeft in de VS na operationele uitfasering nog dienstgedaan bij Air National Guard eenheden en bij de United States Air Force, United States Navy en United States Marine Corps "Reserve". F-4G's en RF-4C's hebben nog actief deelgenomen aan de golfoorlog van 1991.

Bij alle Amerikaanse krijgsmachtdelen is de F-4 nu uitgefaseerd maar in landen als Duitsland, Japan, Griekenland, Zuid-Korea, Turkije en Iran is de F4E/F nog operationeel.

In de US oefenen piloten luchtgevechten met speciaal geprepareerde, uitgefaseerde Phantoms, de zogenaamde Drones. Deze worden aangeduid met de codering QF-4E/G. Het toestel is na een aanpassing in staat zelfstandig te vliegen, alhoewel sommige varianten ook de mogelijkheid behielden om met een piloot te vliegen (dit voornamelijk voor testdoeleinden). Drones worden in de USNAVY aangeduid als NOLO (No Onboard Live Operator), terwijl de USAF ze NULLO (Not Utilizing Live Operator) noemt. Op dit moment raakt ook de rol van drone voor de Phantom uitgespeeld, voornamelijk omdat ze geen representatief beeld meer geven van een tegenstander in een luchtgevecht.

Externe link

• Thunderbirds demontratieteam
• AMARC: Ombouwen van F-4 tot QF-4 Phantoms
• Scramble F-4 Phantom II Pagina's

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina F-4 Phantom II op Wikimedia Commons.

Bronnen, noten en/of referenties