Memelland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Memelland

←  1920 — 1923  →
(Details)
Kaart
Algemene gegevens
Hoofdstad	Klaipeda
Talen	Duits, Litouws
Regering
Regeringsvorm	mandaatgebied

Memelland was tussen de beide Wereldoorlogen de naam van een gebied ten noorden van de rivier de Memel, dat tegenwoordig tot Litouwen behoort. De voornaamste stad in het gebied was het huidige Klaipėda, een belangrijke havenstad die destijds eveneens Memel heette. In het zuiden grensde het Memelland aan Oost-Pruisen.

Het gebied had eeuwenlang tot de Duitse Orde respectievelijk Pruisen behoord, toen Duitsland het als gevolg van het Verdrag van Versailles moest opgeven. In 1920 werd het gebied onder toezicht van de Volkenbond geplaatst. Deze stuurde er Franse troepen heen. In 1923 gaven deze troepen de stad op, toen het inmiddels onafhankelijke Litouwen het Memelland gewapenderhand opeiste. Het gebied behield een autonome status.

Het Memelland telde in 1925 136.366 inwoners, waaronder 59.337 Duitsers, 38.404 "Memeller" en 37.625 Litouwers. Op 19 oktober 1925 veroverden de Duitse partijen, die streefden naar autonomie, 24 van de 29 zetels in de Landtag, een resultaat dat werd herhaald bij alle navolgende verkiezingen, ook onder het autoritaire bewind dat vanaf 1926 in Litouwen aan de macht was. Onder deze naar autonomie strevende partijen waren ook, na de verkiezingen van 1932 bijvoorbeeld, communisten (3 zetels) en sociaaldemocraten (2 zetels). Op 11 december 1938, kreeg de pro-nazi eenheidslijst 87,2% van de stemmen, een situatie vergelijkbaar met deze in het Sudetenland, de Vrije Stad Danzig of de Belgische Oostkantons, grensgebieden buiten Duitsland met een Duitse meerderheid waar nazi-geïnspireerde Frontpartijen (Sudetendeutsche Heimatfront, Heimattreue Front) de traditionele democratische autonomistische partijen verdrongen.

In 1939 werd het gebied, dat toen nog steeds vooral door Duitsers bewoond werd, wederom Duits: Litouwen droeg het 'vrijwillig' (na een ultimatum van Berlijn) over aan nazi-Duitsland en hoopte daarbij op steun bij de aanspraken op Vilnius, dat destijds Pools was. Na de overdracht aan Duitsland vluchtten 21.000 Litouwers uit de stad naar Litouwen. Hiervan waren er 9000 Joods.

Mandaatgebieden van de Volkenbond 1920-1945
Bismarck-archipel - Brits Kameroen - Brits Togoland - Carolinen en Marshalleilanden - Vrije Stad Danzig - Vrije Stad Fiume - Frans Kameroen - Frans Togoland - Libanon - Memelland - Mesopotamië - Nauru - Noordelijke Marianen - Palestina - Territorium van Papoea - Territorium van Papoea en Nieuw-Guinea - Ruanda-Urundi - Saargebied - Syrië - Tanganyika - Transjordanië - West-Samoa - Zuidwest-Afrika