Merlijn de Tovenaar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Merlijn de Tovenaar
Regie Wolfgang Reitherman
Producent Walt Disney
Scenario T.H. White (boek)
Bill Peet (adaptie)
Hoofdrollen Karl Swenson
Rickie Sorensen
Sebastian Cabot
Junius Matthews
Robert Reitherman
Muziek George Bruns
Montage Donald Halliday
Distributie Walt Disney Productions
Première 25 december 1963
Genre Animatie
Speelduur 79 minuten
Taal Engels
Land Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Opbrengst $ 22.000.000
Nominaties Oscar
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film
Disney

Merlijn de Tovenaar (Engels: The Sword in the Stone) is een Amerikaanse tekenfilm uit 1963 van Walt Disney Feature Animation. Het is de 18de speelfilm van Disney en de laatste film die Walt Disney persoonlijk produceerde.

Het verhaal van de film is gebaseerd op het boek The Sword in the Stone; het eerste deel uit de reeks The Once and Future King. Dit boek zelf is losjes gebaseerd op de legende van Koning Arthur.

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Het verhaal speelt zich af in het middeleeuwse Engeland. Er heerst alom chaos sinds de koning is overleden daar hij geen erfgenaam had. Diegene die een behekst zwaard uit een grote steen kan trekken wordt de nieuwe Koning van Engeland. Velen proberen het zwaard tevergeefs uit de steen te trekken. Niemand lukt het en uiteindelijk besluit men dan maar een riddertoernooi te houden om het koningschap.

Inmiddels woont in een afgelegen kasteel een verlegen onhandige weesjongen, genaamd Wart (afkorting voor Arthur). Hij wordt getraind om schildknaap te worden van de arrogante Kay, de zoon van Warts pleegvader Sir Ector. Kay bereidt zich voor op deelname aan het grote toernooi in Londen. Wanneer Wart de oude tovenaar Merlijn tegen het lijf loopt, ziet deze wel wat in hem en besluit hem te trainen.

Merlijn neemt zijn intrek in een vervallen toren en leert Wart via een aantal levenslessen het belang van kennis en intelligentie. Zo verandert hij Wart in onder meer een vis, een eekhoorn en een vogel. In deze gedaantes moet hij zich verweren tegen grotere en sterkere dieren, respectievelijk een snoek, een wolf en een havik. Door zijn hersens te gebruiken, én met hulp van Merlijns chagrijnige uil Archimedes, weet Wart de roofdieren te slim af te zijn. Sir Ector is daarentegen minder blij met Merlijn en Wart mag nu niet meer Kays schildknaap zijn, omdat Merlijn hem met 'zwarte magie' corrumpeert.

Als vogel wordt Wart gevangen door Madame Mim (later in het Donald Duck weekblad hernoemd tot Madam Mikmak). Zij is een heks en een concurrente van Merlijn, en probeert Wart ervan te overtuigen dat haar magie, gebaseerd op hebzucht, beter is dan die van Merlijn, gebaseerd op kennis. Wanneer Wart weigert haar te volgen probeert Mim hem te doden door zich in een kat te veranderen. Wart, nog steeds in vogelgedaante, wordt het hele huis doorgejaagd.

Wanneer Mim Wart te pakken heeft pikt Wart (uit boosheid) Mim in het gezicht waardoor ze haar ware gedaante in een oogwenk weer aan neemt en ze zo boos wordt dat ze Warts nek om wil draaien, maar gelukkig arriveert Merlijn net op tijd. Mim daagt hem uit tot een toverduel, en die uitdaging neemt Merlijn meteen aan. Dit houdt in dat beiden elkaar proberen te vernietigen door zich in verschillende gedaantes te veranderen. Wel worden regels afgesproken: men mag niet verdwijnen, en men mag zich alleen in dieren veranderen, dus niet in fantasiewezens zoals roze draken. Een episch duel volgt waarin Mim zich telkens in grote en sterke dieren verandert terwijl Merlijn telkens Mim te slim af is door een gedaante te kiezen die hem in staat stelt een zwakheid van Mims gedaante uit te buiten, bijvoorbeeld door zich in een muis te veranderen als Mim een olifant is. Tenslotte verandert Mim zich tegen de regels in toch in een draak en beweert dat ze niks hadden afgesproken over paarse draken. Merlijn verslaat haar echter door zich in een bacterie te veranderen en haar te besmetten met een ziekte.

Thuisgekomen blijkt de positie van schildknaap weer open te staan en Sir Ector benoemt Wart opnieuw tot Kays schildknaap. Wanneer hij dit blij aan Merlijn vertelt wordt Merlijn woest omdat Wart alsnog wapengekletter boven kennis kiest en 'nu niets anders is dan het sloofje van die luie Kay'. Wart gaat met hem in discussie en zegt dat dit voor hem al heel wat is en dat Merlijn de werkelijkheid niet onder ogen ziet. Merlijn is buiten zichzelf van woede en lanceert zichzelf naar Bermuda.

Wart gaat als schildknaap met Kay en Sir Ector mee naar Londen, waar het toernooi in volle gang is. In een onbewaakt ogenblik trekt Wart het zwaard uit de steen. De mensen zien hem met het zwaard en geloven niet dat Wart het uit de steen getrokken kan hebben, maar als het zwaard wordt teruggestoken, herhaalt Wart het kunststukje terwijl grotere en sterkere mannen (waaronder Kay) falen. Wart wordt nu tot koning gekroond.

Wart zit verdwaasd en bang in de troonzaal met Archimedes de uil, wanneer Merlijn plotsklaps terugkeert van het 20e-eeuwse Bermuda. Wart klaagt tegen Merlijn dat hij nu koning is. Merlijn antwoordt dat dit zijn bestemming is en dat Merlijn hem met dit doel had getraind. De film eindigt met een wat dapperdere Arthur op de troon met een enthousiast pratende Merlijn aan zijn zijde.

Rolverdeling[bewerken]

Engels Stem Nederlands Stem
Merlin Karl Swenson Merlijn Lex Goudsmit
Wart Rickie Sorensen
Richard Reitherman
Robert Reitherman
Wart Pieter Verbiest
Sir Ector Sebastian Cabot Ector Coen Flink
Archimedes Junius Matthews Archimedes Ger Smit
Kay Norman Alden Kay Edwin Rutten
Pelinore Alan Napier Pelinore Edwin Rutten
Madame Mim Martha Wentworth Madam Mikmak Tonny Huurdeman
Scuillie maid Barbara Jo Allen Keukenmeid Tonny Huurdeman
Black Bart Thurl Ravenscroft Black Bart Ger Smit

Achtergrond[bewerken]

Animatie[bewerken]

De film hergebruikt enkele scènes uit eerdere Disneyfilms. Zo is het hert waar Kay in het begin van de film op probeert te schieten gerecycled beeldmateriaal van Bambi's moeder uit de film Bambi. Een scène waarin Sir Ector Kay per ongeluk neerslaat is qua opzet identiek aan hoe Jasper en Horace elkaar neerslaan in een scène uit de film 101 Dalmatiërs.

Beeldmateriaal uit deze film werd later eveneens hergebruikt in andere films. Zo is de scène waarin Wart wordt gelikt door de kasteelhonden ook gebruikt in Jungle Boek. De scène waarin Wart als eekhoorn van boom naar boom springt werd opnieuw gebruikt in Frank en Frey.

Muziek[bewerken]

  • "The Sword in the Stone"
  • "Higitus Figitus"
  • "That's What Makes the World Go Round"
  • "A Most Befuddling Thing"
  • "Mad Madame Mim"
  • "Blue Oak Tree"

Ontvangst[bewerken]

De film was financieel een groot succes. Het was de op vijf na best verkopende film van 1963.[1] Britse critici waren meer te spreken over de film dan Amerikaanse critici, die van mening waren dat het verhaal te veel humor bevatte en een dun verhaal.[2] Toch hadden ook Britse critici enkele punten van kritiek, zoals het feit dat Merlijn te veel als een stuntelaar zou zijn uitgebeeld en dat Wart een erg Amerikaans accent had voor een Britse middeleeuwse jongen.

Op Rotten Tomatoes scoort de film 69 procent aan goede beoordelingen.[3]

Prijzen en nominaties[bewerken]

  • In 1964 werd Merlijn de Tovenaar genomineerd voor een Oscar in de categorie Beste muziek (George Bruns)

Trivia[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Box Office Report - Revenue Database - 1963. Box Office Report Geraadpleegd op 2009-07-01
  2. Sinyard, Neil, The Best of Disney, Portland House, 1988, p. 102-105 ISBN 0-517-65346-X.
  3. The Sword in the Stone Movie Reviews, Pictures. Rotten Tomatoes. IGN Entertainment Geraadpleegd op 2009-07-01
Animatiefilms: Sneeuwwitje en de zeven dwergen (1937) · Pinokkio (1940) · Fantasia (1940) · Dombo (1941) · Bambi (1942) · Saludos Amigos (1942) · De Drie Caballeros (1944) · Make Mine Music (1946) · Vrij en Vrolijk (1947) · Melody Time (1948) · De Avonturen van Ichabod en meneer Pad (1949) · Assepoester (1950) · Alice in Wonderland (1951) · Peter Pan (1953) · Lady en de Vagebond (1955) · Doornroosje (1959) · 101 Dalmatiërs (1961) · Merlijn de Tovenaar (1963) · Jungle Boek (1967) · De Aristokatten (1970) · Robin Hood (1973) · Het Grote Verhaal van Winnie de Poeh (1977) · De Reddertjes (1977) · Frank en Frey (1981) · Taran en de Toverketel (1985) · De Speurneuzen (1986) · Het Dappere Broodroostertje (1987) · Oliver & Co. (1988) · De kleine zeemeermin (1989) · De Reddertjes in Kangoeroeland (1990) · Belle en het Beest (1991) · Aladdin (1992) · The Lion King (1994) · Pocahontas (1995) · De Klokkenluider van de Notre Dame (1996) · Hercules (1997) · Mulan (1998) · Tarzan (1999) · Fantasia 2000 (1999) · Keizer Kuzco (2000) · Dinosaur (2000) · Atlantis: De Verzonken Stad (2001) · Lilo & Stitch (2002) · Piratenplaneet (2002) · Brother Bear (2003) · Paniek op de Prairie (2004) · Chicken Little (2005) · Meet the Robinsons (2007) · Bolt (2008) · De prinses en de kikker (2009) · Rapunzel (2010) · Wreck-It Ralph (2012) · Frozen (2013)
Live-action/animatie: The Reluctant Dragon (1941) · Victory Through Air Power (1943) · Melodie van het zuiden (1946) · So Dear to My Heart (1949) · Mary Poppins (1964) · Heksen & Bezemstelen (1971) · Peter en de Draak (1977) · Who Framed Roger Rabbit (1988) · Enchanted (2007)
DisneyToon Studios: DuckTales: Het Geheim van de Wonderlamp (1990) · A Goofy Movie (1995) · Doug's 1st Movie (1999) · Teigetjes Film (2000) · Het Speelplein: De Grote Vakantie (2001) · Terug naar Nooitgedachtland (2002) · Jungle Boek 2 (2003) · Knorretje's Grote Film (2003) · Teacher's Pet (2004) · Poeh's Lollifanten Film (2005) · Bambi II (2006) · Tinker Bell (2008)
Overig: The Nightmare Before Christmas (1993) · De reuzenperzik (1996) · Valiant (2005) · The Wild (2006) · Roadside Romeo (2008) · A Christmas Carol (2009) · Alice in Wonderland (2010)