Metamorphosen (literatuur)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

In de klassieke literatuur dragen meerdere werken de titel Metamorphosen (een uit het Grieks afkomstig woord dat Gedaantewisselingen betekent). De bekendste voorbeelden zijn de roman van L. Apuleius Madaurensis, die ook wel onder de titel De Gouden Ezel bekend is, en het epos Metamorphosen van de Romeinse dichter Ovidius.

[bewerk] Metamorphosen van Ovidius

De Metamorphosen is een 15 boeken omvattend Latijns dichtwerk dat de creatie en geschiedenis van de wereld volgens de Griekse en Romeinse mythologie beschrijft. Het is vermoedelijk in 1 n.Chr. voltooid en is sindsdien een van de populairste mythologische werken. De Metamorphosen heeft grote invloed gehad op de renaissancistische literatuur en schilderkunst.

De Metamorphosen is een kunstige aaneenrijging van meerdere verhalen, dit in tegenstelling tot een echt epos waarin één verhaallijn en één held centraal staan, zoals het epos van de Romeinse dichter Vergilius over het leven van Aeneas. In de verhalen schetst Ovidius het leven van de klassieke goden, stervelingen en andere mythische figuren, die telkens een dramatische gedaantewisseling (metamorfose) ondergaan. Enkele voorbeelden zijn de verandering van de nimf Daphne in een laurierboom, de gedaanteverwisseling van de jager Actaeon in een hert nadat hij de godin Diana naakt zag, en de metamorfose van de nimf Io, geschaakt door Jupiter en veranderd in een koe om zijn achterdochtige echtgenote te misleiden.

In het laatste boek geeft Ovidius ook een filosofische onderbouwing, bij monde van de Griekse filosoof en wiskundige Pythagoras, die de leer van eeuwige verandering predikte: omnia mutantur, nihil interit – alles verandert, niets gaat ten gronde. Alles in de kosmos is voortdurend in beweging, niets blijft gelijk, maar ook niets vergaat volledig.

Opvallend is dat Ovidius de goden niet als verheven afschildert, maar als gewone mensen met ieder hun eigen zwaktes en amoureuze verlangens. Ook de toon van het werk is eerder speels dan plechtstatig, zoals de tijdgenoot Vergilius in zijn epische verhalen gewoon was. Ovidius schreef de Metamorphosen echter wel volledig in de dactylische hexameter, de traditionele versvorm voor een epos.

De speciale vorm die Ovidius gaf aan de Metamorphosen wordt ook wel Epyllium genoemd (letterlijk vertaald: klein epos). De voornaamste kenmerken van het Epyllium zijn dat het veel korter is dan een epos, dat de Goden zich gedragen als mensen onder de mensen en dat er een zeer grote aandacht wordt besteed aan de natuur. Ovidius laat graag merken dat hij een geleerde poëet is (Poeta Doctus) die een groot deel van de Klassieke Wereld afreisde voor hij begon te dichten.

De Metamorphosen werd onder andere vertaald door Vondel in het Nederlands, en door Arthur Golding in het Engels. Deze Engelse vertaling inspireerde William Shakespeare. Het belangrijkste bewijs hiervoor kan je terugvinden in Shakespeare's Romeo and Juliet, hetgeen een hernieuwde versie is van de Metamorphose Pyramus en Thisbe. Ook komt dit verhaal voor in zijn midsummer night's dream