Meteoroïde bij Tsjeljabinsk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Meteoroïde bij Tsjeljabinsk
Spoor van de meteoroïde bij Tsjeljabinsk.
Spoor van de meteoroïde bij Tsjeljabinsk.
Plaats Tsjeljabinsk e.o.
Coördinaten 55° 9′ NB, 61° 25′ OL
Datum 15 februari 2013
Tijd 09:15 YEKT (UTC+6)
Doden Geen
Gewonden 1200[1]
Schade Gebroken ruiten, schade aan gebouwen
Object
Type Meteoroïde
Diameter 2 - 17 m
Massa 7.000 - 10.000 ton
Snelheid 54.000 km/u
Ingeslagen Ja, ten minste drie brokstukken
Hoogte explosie 30 - 70 km
Vrijgekomen energie 500 kiloton TNT
Meteoroïde bij Tsjeljabinsk
Meteoroïde bij Tsjeljabinsk
Portaal  Portaalicoon   Astronomie
Schade na de supersonische knal.

Op 15 februari 2013 ontplofte een meteoroïde nabij Tsjeljabinsk in het Russische Oeralgebied. Rond 9.15 uur plaatselijke tijd werden aldaar verschillende explosies gehoord en werd er een vuurbal in de hemel waargenomen.

Waarnemingen[bewerken]

Omwonenden zagen zeer heldere brandende objecten in de lucht in de oblasten Tsjeljabinsk, Sverdlovsk, Tjoemen en Orenburg, Basjkirostan en naburige regio's in Kazachstan.[2][3] Amateurvideo's toonden een vuurbal, strepen langs de hemel en een luide supersonische korte knal daarna.[4][5][6] Op sommige momenten was het object zo helder dat het schaduwen veel sterker dan de opgaande zon wierp,[7][8] en de NASA bevestigde later dat de bolide inderdaad helderder dan de zon was.[9] De weersatelliet Meteosat 9 maakte een opname van het object kort nadat het de atmosfeer was binnengedrongen.

De kernwapenwaakhond CTBTO nam de gebeurtenis ook waar. Infrageluid werd waargenomen op 17 stations van deze in Wenen gevestigde organisatie, waarvan de verste, op Antarctica, op 15.000 km afstand lag. Het infrageluid werd geproduceerd doordat de meteorïde een hogere snelheid had dan de geluidssnelheid. Dit veroorzaakte een schokgolf die zich als infrageluid, onhoorbaar voor de mens, voortplantte. De CTBTO concludeerde al snel dat er geen sprake was van een kernexplosie, omdat de verplaatsing van de bron waarneembaar was[10].

Technische details[bewerken]

Binnenkomst[bewerken]

Volgens het Russische Federale Ruimteagentschap werden de eerste schattingen geclassificeerd als een meteoroïde die bewoog met ongeveer 108.000 kilometer per uur (30 kilometer per seconde), ongeveer 88 maal de geluidssnelheid. Volgens de Russische Academie van Wetenschappen ging de meteoroïde de atmosfeer binnen met circa 54.000 kilometer per uur (15 kilometer per seconde).[11][12][13]

De NASA schatte dat de meteoroïde een diameter van 17 m[14][15] en een massa van 9.000 ton had. De vrijgekomen energie werd geschat op 500 kiloton TNT.[16] Ter vergelijking: de atoombom die boven Hiroshima ontplofte (Little Boy) had een explosiekracht van 'slechts' 15 kiloton TNT.

De schokgolf van de meteoriet was zo hevig dat de golf twee keer de aarde rondging. De metingen zijn gedaan door een netwerk van sensoren die bewijs voor kernproeven moeten registreren.[17]

Volgens het Russisch Aardrijkskundig Genootschap[18] veroorzaakte het passeren van de meteoroïde boven Tsjeljabinsk drie ontploffingen van verschillende zwaarte. De eerste explosie was de krachtigste, voorafgegaan door een heldere flits die ongeveer vijf seconden duurde. Schattingen van de hoogte varieerden van 70 tot 30 kilometer, met een intensiteit van ongeveer 500 kiloton.[19] Het hypocentrum van de explosie was gelegen in het zuiden van Tsjeljabinsk, in Jemanzjelinsk en Joezjno-oeralsk. De schokgolf bereikte Tsjeljabinsk twee minuten later.[19]

Er werden drie plaatsen gevonden waar brokstukken waren ingeslagen: twee in een gebied rond het Tsjebarkoelmeer en één nabij de stad Zlato-oest, zo'n tachtig kilometer verder naar het noordwesten. Een van de brokstukken die in de buurt van Tsjebarkoel was neergekomen, had een krater van zes meter doorsnede veroorzaakt.[1]

De meteoriet was een chondriet. Dat blijkt uit onderzoek van Russische wetenschappers. Waarschijnlijk zal hij Tsjebarkoelmeteoriet genoemd worden.

Vernieling en gewonden[bewerken]

Uitzicht vanaf Jekaterinenburg, een 200 kilometer van het hypocentrum van de explosie

Ongeveer 1200 mensen in de oblast Tsjeljabinsk zochten medische hulp, onder wie 159 kinderen. Honderdtwaalf personen werden in een ziekenhuis opgenomen; ten minste drie waren ernstig gewond. De meesten waren gewond geraakt als gevolg van ruiten die sneuvelden door de supersonische knal. Na de ontploffing gingen autoalarmen af en telefoonnetwerken werden onderbroken.[20] Kantoorgebouwen in het centrum van Tsjeljabinsk werden geëvacueerd. Lessen in alle scholen van Tsjeljabinsk werden geannuleerd, voornamelijk vanwege gebroken ruiten. Ten minste twintig kinderen raakten gewond toen om 9.22 uur de ramen van een school en kleuterschool barstten.[21] Zo'n 20.000 reddingswerkers waren die dag ingeschakeld voor hulpverlening.

De autoriteiten van Tsjeljabinsk vroegen ouders hun kinderen van school op te halen en thuis te houden.[22] Een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken liet weten dat ongeveer 600 m² van een dak op een zinkfabriek was ingestort.[23]

Het pad van de metoor, met Tsjeljabinsk gemarkeerd.

De gouverneur van de oblast Tsjeljabinsk, Michail Joerevitsj, liet weten dat de instandhouding van het cv-systeem van de stad het primaire doel is van de overheid.[1] Hij schatte de schade als gevolg van de gebeurtenissen op niet minder dan 1 miljard roebel[24] (ongeveer 25 miljoen euro). Autoriteiten van Tsjeljabinsk verklaarden dat, met uitzondering van de balkonbeglazing, de gebroken ruiten van flatgebouwen op kosten van de staat zullen worden vervangen.[25]

Een van de gebouwen die door de ontploffing beschadigd werden, was het sportpaleis Traktor, de thuisbasis van Traktor Tsjeljabinsk van de Kontinental Hockey League (KHL). De arena, waar diverse evenementen gepland waren, zal worden gesloten voor inspectie.[26]

De meteoroïde bij Tsjeljabinsk is naar men aanneemt de grootste meteoroïde die de aarde geraakt heeft sinds de explosie in Toengoeska in 1908.[27][28]

Planetoïde[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie 2012 DA14 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De gebeurtenis vond op dezelfde dag plaats als het passeren van de planetoïde 2012 DA14, die de Aarde op 15 februari 2013 tot op 27.700 km naderde. Aangezien deze planetoïde een geheel andere baan had en er meer dan twaalf uur tussen zat, is het niet aannemelijk dat er een verband tussen de twee natuurverschijnselen bestond.[16]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c (en) Meteorite hits Russian Urals, RT, 15 februari 2013
  2. (en) Russia rocked by meteor explosion
  3. (en) Meteorite explodes over Russia, more than 1,000 injured
  4. (en) CNN-video
  5. (en) Meteor shower over Russia sees meteorites hit Earth
  6. (en) PM Medvedev Says Russian Meteorite KEF-2013 Shows "Entire Planet" Vulnerable
  7. (en) Huge Meteor Blazes Across Sky Over Russia; Sonic Boom Shatters Windows
  8. (en) Meteorite Falls in Eastern Russia, Causes Damage: Reports
  9. (en) Spectacular Videos of Meteor Over Siberia
  10. (en) CTBTO
  11. (en) Meteor Blasts Rock Russia
  12. (en) 500 injured by blasts as meteor falls in Russia
  13. (en) Meteorite hits Russian Urals: Fireball explosion wreaks havoc, up to 1,200 injured (PHOTOS, VIDEO)
  14. (en) Russia Meteor Not Linked to Asteroid Flyby
  15. (de) Notfälle - Astronomie: Asteroid «2012 DA14» hat Erde passiert
  16. a b (en) Russia Meteor Not Linked to Asteroid Flyby, NASA, 15 februari 2013
  17. http://www.nu.nl/buitenland/3512435/schokgolf-meteoriet-oeral-ging-aarde-twee-keer-rond.html
  18. (ru) Ученый: полету метеорита над Челябинском сопутствовали три взрыва мощностью от 1 до 10 килотонн, gazeta.ru, 15 februari 2013
  19. a b (ru) Ученый:/ полету метеорита над Челябинском сопутствовали три взрыва мощностью от 1 до 10 килотонн
  20. (en) Meteorite explosion over Russia injures hundreds
  21. (de) Meteoriten-Hagel in Russland: "Ein Knall, Splittern von Glas"
  22. (en) WATCH: Meteorites crash in Russia
  23. (en) Meteorites injure hundreds in central Russia
  24. (ru) Ущерб от челябинского метеорита превысит миллиард рублей
  25. (ru) Сергей Давыдов: жертв и серьезных разрушений нет
  26. (en) KHL arena among buildings damaged in Russian meteorite strike
  27. (en) Asteroid impacts - How to avert Armageddon
  28. (en) http://www.nytimes.com/2013/02/16/science/space/size-of-blast-and-number-of-injuries-are-seen-as-rare-for-a-rock-from-space.html?ref=science&_r=1&/ Size of Blast and Number of Injuries Are Seen as Rare for a Rock From Space]