Methylnitriet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Methylnitriet
Structuurformule en molecuulmodel
structuurformule van methylnitriet
structuurformule van methylnitriet
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
CH3NO2
IUPAC-naam methylnitriet
Molmassa 61,04 g/mol
InChI
1S/CH3NO2/c1-4-2-3/h1H3
CAS-nummer 624-91-9
EG-nummer 210-870-5
PubChem 12231
Fysische eigenschappen
Smeltpunt -16 °C
Kookpunt -12 °C
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Methylnitriet is de kleinste alkylnitriet-ester; het is de methylester van salpeterigzuur. Bij standaardomstandigheden is het een gas.

Synthese[bewerken]

Alkylnitrieten worden gevormd in de reactie van stikstofmonoxide met een alkylalcohol - in dit geval methanol - in aanwezigheid van zuurstof:


\mathrm{NO\ +\ ROH +\ 1/2\ O_2\ \longrightarrow RONO\ +\ 1/2\ H_2O}


Methylnitriet kan ook gevormd worden door de reactie van zilvernitriet (AgNO2) met methyljodide. In de reactie wordt naast methylnitriet ook nitromethaan gevormd:


Preparation of methyl nitrite.png


Methylnitriet wordt ook in sigarettenrook aangetroffen.[1]

Toepassing[bewerken]

Methylnitriet wordt gebruikt voor de synthese van andere verbindingen.


\mathrm{2\ CH_3ONO\ +\ CO\ \longrightarrow (CH_3O)_2CO\ +\ 2\ NO}


Dit proces werd ontwikkeld door het Japanse bedrijf Ube Industries[3]. De reactie gaat door in de gasfase bij 110 à 150°C en 0,1 à 2 MPa op een heterogene katalysator van palladium op actieve kool. Dimethylcarbonaat wordt uit het reactiemengsel geabsorbeerd door dimethyloxalaat. In een tweede reactor kan dan met het stikstofmonoxide en methanol, zonder katalysator, opnieuw methylnitriet gevormd worden zoals hierboven vermeld:


\mathrm{CH_3OH\ +\ NO\ +\ 1/2\ O_2\ \longrightarrow CH_3ONO\ +\ 1/2\ H_2O}


  • De reactie van koolstofmonoxide met een equimolaire hoeveelheid methylnitriet over een palladiumkatalysator levert dimethyloxalaat:[4]


\mathrm{2\ CH_3ONO\ +\ 2\ CO\ \longrightarrow CH_3OC(O)C(O)OCH_3\ +\ 2\ NO}


Dimethyloxalaat wordt onder meer gebruikt als solvent (met name in het genoemde Ube-proces voor dimethylcarbonaat), voor de productie van ethaandiamide alias oxalamide dat wordt gebruikt in kunstmest), en in de farmaceutische nijverheid. Het is ook een alternatieve bron voor ethyleenglycol dat gevormd wordt door hydrogenering van dimethyloxalaat.

Eigenschappen[5][bewerken]

Methylnitriet is matig toxisch bij inademing. In hoge concentraties werkt het als een drug (alkylnitrieten vormen het actieve bestanddeel van poppers).

Wanneer het blootgesteld wordt aan hitte of vlammen kan het exploderen. Het is een krachtiger explosief dan ethylnitriet. Als het verhit wordt tot ontbinding komen er toxische dampen vrij van stikstofoxiden.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Peter Boyle et al. (ed.), "Tobacco: Science, policy and public health", Oxford University Press, 2010, p. 107. ISBN 978-0-19-956665-5
  2. Danielle Ballivet-Tkatchenko en Svetlana Sorokina: "Linear organic carbonates", in: Michele Aresta (ed.), "Carbon Dioxide Recovery and Utilization". Kluwer Academic Publishers, 2003. ISBN 1-4020-1409-0
  3. US Patent 5214185, "Continuous process for preparing dimethyl carbonate" van 25 mei 1993 aan Ube Industries
  4. Michael Röper, "CO Activation by Homogeneous Catalysts" in: L. Guczi (ed.), "New Trends in CO Activation". Elsevier Science Publishers, 1991. ISBN 0-444-88238-3
  5. Richard J. Lewis, Sr., "Hazardous Chemicals Desk Reference, 6th Ed.", Wiley, 2008, p. 937. ISBN 978-0-470-18024-2