Michel de Klerk

Michel de Klerk
Michel de Klerk
Persoonsgegevens
Volledige naam	Michel de Klerk
Geboren	Amsterdam, 24 november 1884
Overleden	Amsterdam, 24 november 1923
Geboorteland	Nederland
Beroep(en)	architect, ontwerper
Oriënterende gegevens
Stijl(en)	Amsterdamse School
Portaal    Kunst & Cultuur

Michel de Klerk (Amsterdam, 24 november 1884 - aldaar, 24 november 1923) was een Nederlands architect. Hij is bekend geworden als een van de voormannen van de Amsterdamse School, naast Van der Mey en P.L. Kramer. Ook ontwierp hij meubels.

Geboren in 1884

De Klerk werd in 1884 geboren als het 25e kind van een inmiddels 78-jarige diamantslijper. Zijn vader overleed in 1887. Michel groeide in armoede op in de Amsterdamse jodenbuurt. Doordat hij op de lagere school over een groot tekentalent bleek te beschikken kon hij een vervolgopleiding volgen op de ambachtsschool. In 1898 nam architect Eduard Cuypers hem in dienst als hulpje. Eduard Cuypers was een volle neef van de architect P.J.H. Cuypers en had een groot bureau waar zowel kunstnijverheid als architectuurontwerpen werden gemaakt. De Klerk was bij aanvang van zijn dienstbetrekking amper veertien jaar oud. Hij zou twaalf jaar op het bureau van Cuypers blijven werken. Hier werkten ook Van der Mey en Kramer, waardoor later op het bureau de kiem kon worden gelegd voor de Amsterdamse School.

Amsterdamse school

Hoewel Cuypers een erg traditionele architect was, liet hij zijn medewerkers veel vrijheid en bood ze toegang tot zijn omvangrijke bibliotheek. Cuypers besteedde bovendien extra aandacht aan De Klerk en liet hem een opleiding tot bouwkundig tekenaar volgen. In dit klimaat kon De Klerk (en diens collega's) zijn talent verder ontwikkelen. Nadat hij in 1910 was getrouwd met de secretaresse van Cuypers en een reis door Scandinavië had gemaakt, vestigde De Klerk zich als bouwkundig tekenaar in Sloten. Zijn eerste uitgevoerde opdracht was een huis in Uithoorn in 1911. Architect en projectontwikkelaar H.A.J. Baanders bezorgde De Klerk daarna de opdracht voor het ontwerpen van een blok arbeiderswoningen aan het Johannes Vermeerplein in Amsterdam.

Volkshuisvesting

Sindsdien zou zijn naam vooral verbonden blijven met volkshuisvesting. Zijn bekendste werk is Het Schip, een complex arbeiderswoningen in de Spaarndammerbuurt in Amsterdam, gebouwd voor woningbouwvereniging Eigen Haard. Samen met Kramer ontwierp De Klerk ook een groot complex voor de sociaaldemocratische Algemeene Arbeiderscoöperatie De Dageraad aan de P.L. Takstraat, eveneens in Amsterdam. De Klerks socialistische opvattingen hebben bij het verkrijgen van deze opdrachten ongetwijfeld meegespeeld.

‘Groot Amsterdam’

Toen in 1918 een begin werd gemaakt met de uitbreiding van Amsterdam volgens Berlages Plan Zuid was De Klerk een van de betrokken architecten. De grootschaligheid van het project en de belangrijke politieke inbreng daarbij hadden tot gevolg dat De Klerk sterk in zijn creativiteit werd beperkt. In plaats van op volkshuisvesting ging hij zich op particuliere opdrachten richten. In 1923 bleek zijn keuze voor deze lijn van opdrachtgevers bekroond met een opdracht voor het ontwerp van warenhuis De Bijenkorf in Den Haag. Michel de Klerk stierf echter een half jaar later op zijn 39ste verjaardag aan een longontsteking. Eén van zijn laatste werken, de torenspits van de hervormde kerk in IJsselstein, werd na zijn dood op verzoek van zijn vrouw Lea alsnog uitgevoerd. De opdracht van De Bijenkorf werd overgenomen door zijn vriend en collega Piet Kramer.

Zijn vrouw en jongste zoon werden in de Tweede Wereldoorlog omgebracht in Duitse vernietigingskampen; Lea in Auschwitz en Edo in Sobibór. De oudste zoon overleefde de oorlog.

• 

  Woonhuis, Uithoorn. 1911

• 

  Woningen Eigen Haard. juli 1917. Rotterdam, NAi

• 

  Amsterdam: De Dageraad

• 

  Prijsvraagontwerp voor een Rijksacademie voor Beeldende Kunsten. 1918. Motto: 'Groot Amsterdam'

• 

  Eerste blok Spaarndammerplantsoen, Amsterdam, 1913-1914

Postzegel

Postzegel 1923, 1 en 2 cent

Zoals enkele van zijn vakgenoten, bijvoorbeeld Karel de Bazel, werd ook Michel de Klerk gevraagd zijn kunnen te tonen voor het ontwerpen van een postzegel. De door hem ontworpen zegel met De Leeuw in de Hollandse Tuin verscheen in het jaar van zijn vroegtijdige overlijden, 1923.

Zie ook

• Lijst van Nederlandse architecten

Externe links

Mediabestanden

• J.F.S. (2 juni 1923) ‘Woonhuis te Wassenaar van M. de Klerk’, Architectura, 27e jaargang, nummer 20, pp. 107-108. Zie [1], [2] en [3].
• [In Memoriam], Architectura, 27e jaargang, nummer 38. Zie [4], [5], [6], [7], [8], [9] en [10].