Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (kortweg: ML-KNIL) ontstond als zelfstandig wapen op 30 maart 1939 en kwam voort uit de Luchtvaartafdeling-KNIL (LA-KNIL) en daarvoor de Proefvliegafdeling (PVA-KNIL). De PVA-KNIL werd bij Koninklijk Besluit van 18 juli 1914 opgericht.

Na de soevereiniteitsoverdracht heeft ze in 1950 al haar materieel, bases en verdere eigendommen overgedragen aan de Indonesische Luchtmacht (AURI = Angkatan Udura Republik Indonesia), tegenwoordig Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Udara (TNI-AU) geheten.

Herkenningstekens[bewerken]

In het begin was het nationale herkenningsteken een oranje bal (tot in 1919), kort daarop de (nu nog bekende) rood-wit-blauwe rozet met oranje middenstip, die tot in 1939 gevoerd werd. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog waren de roundel op de vliegtuigen oranje driehoeken met een zwarte rand. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd dit veranderd in 1942 tot duidelijke rood-wit-blauwe vlaggen, om geen verwarring op afstand te krijgen. Na de Tweede Wereldoorlog werd op een groot deel van de vliegtuigen een witte rand om deze vlag aangebracht. In 1948 werd weer de rood-witte-blauwe rozet met oranje middenstip ingevoerd.

Vliegtuigen van het KNIL (PVA,LA en ML)[bewerken]

Vliegeniers van het ML-KNIL in 1937
Martin B-10 bommenwerper van het KNIL op Andir Vliegveld, (1937)
Air Vice-Marshal Conway Pulford begroet vliegers van de ML-KNIL in Singapore, januari 1942.
Glenn Martin 166 bommenwerpers in actie boven het Britse Malaya, 1942
Ryan STM-2 Trainer (in de beschildering zoals hij vroeger rondvloog) tijdens EAA AirVenture Oshkosh, 2011

Vliegtuiggroepen voor de Tweede Wereldoorlog[bewerken]

In november 1918 zag het er slecht uit, immers door ongelukken en slijtage waren er nog maar twee vliegers met 7 vliegtuigen en aan het oprichten van vliegtuiggroepen werd toen niet meer gedacht. Pas in 1921 werden ze geformeerd en wel in drie vliegtuiggroepen. Elk had zijn eigen symbool, de 1e Afdeling een Kat; de 2e een Flamingo en de 3e Afdeling een Pinguïn. In 1938 vond een reorganisatie plaats met meer vliegtuiggroepen en andere symbolen.

1941/1942[bewerken]

Bij de Japanse aanval was de ML-KNIL nog lang niet op gevechtssterkte. Van alle bestelde vliegtuigen was nog maar een klein deel afgeleverd en wat er was kon niet bepaald van grote kwaliteit worden genoemd. De operationele toestellen werden in vijf Vliegtuiggroepen verdeeld, de eerste drie voor Bommenwerpers en de laatste twee voor jagers. Een zesde, Depot, Vliegtuiggroep werd opgezet met eenzelfde doel als het 3e Luchtvaartregiment in Nederland, ondersteuning, transport en beheer trainingstoestellen. De Verkenningsafdelingen werden rechtstreeks onder commando geplaatst van de KNIL legerleiding om zo optimale ondersteuning aan de KNIL troepen te kunnen geven.

Vliegtuiggroepen bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Ie Vliegtuiggroep (Basis: Andir Vliegveld, Bandoeng - Java)[1]

  • 1e Afdeling (1-VLG-I) met 9x Martin 139 WH-3/3A (+2 reserve) patrouillegroep 'Butner' vloog voornamelijk vanaf Tarakan, West-Borneo.
  • 2e Afdeling (2-VLG-I) met 9x Martin 139 WH-3/3A (+2 reserve) patrouillegroep 'Cooke' vloog voornamelijk vanaf Samarinda II, Oost-Borneo.

IIe Vliegtuiggroep (Basis: Singosari Vliegveld, Malang - Java)

  • 1e Afdeling (1-VLG-II) met 3x Martin 139 WH-2, 9x Martin 139 WH-3/3A (+3 reserve)

Later toegevoegd:

  • WH-1 Patrouille met 3x Martin 139 WH-1 (+1 reserve).

IIIe Vliegtuiggroep (Basis: vliegveld Tjililitan, Meester Cornelis - Java)

  • 1e Afdeling (1-VLG-III) met 9x Martin 139 WH-3/3A (+2 reserve) en was gestationeerd in Singapore.
  • 2e Afdeling (2-VLG-III) met 9x Martin 139 WH-2 (+2 reserve) en was gestationeerd op vliegbasis Kalidjati, Java.
  • 3e Afdeling (3-VLG-III) met 9 Martin 139 WH-3/3A (+2 reserve) en was gestationeerd in Singapore.

Toegevoegd in december 1941:

  • 7e Afdeling Horizontale Bommenwerpers (7-VLG-III) met 1x Martin 139 WH-2, 2x Martin 139 WH-3, en 6x Martin 139 WH-3A.

IVe Vliegtuiggroep (Basis: Maospati Vliegveld, Madioen - Java)

  • 1e Afdeling (1-VLG-IV) met 12x Curtiss Hawk 75A-7 en was gestationeerd op Tjilitan en Perak, Java.
  • 2e Afdeling (2-VLG-IV) met 16x CW-21B en was gestationeerd op Soerabaja, Java.
  • 3e Afdeling (3-VLG-IV) met ?? Brewster 339D en was gestationeerd op Laka, Ambon.
Het embleem van de afdeling 2-VLG-V.

Ve Vliegtuiggroep (Basis: Semplak Vliegveld, Buitenzorg - Java)

  • 1e Afdeling (1-VLG-V) met 12x Brewster 339D en was gestationeerd op Singkawang II & Samarinda II, West- en Oost-Borneo.
  • 2e Afdeling (2-VLG-V) met 17x Brewster 339D en was gestationeerd op Singkawang II, West-Borneo
  • 3e Afdeling (3-VLG-V) met 16x Brewster 339C en was gestationeerd in Singapore.

VI Depot Vliegtuiggroep (Basis: Maospati, Madioen - Java)

  • 1e Afdeling (D-VI-A) met:
    • 19x Lockheed L-18-40
    • 2x Lockheed L-212
    • 3x Curtiss CW-22
    • 3x Fokker C.X
    • 1x Bücker Jungmann Bü-131
    • 2x Ryan STM-2

Noemenswaardige vliegers[bewerken]

Let op: In de lijst hierboven worden alleen namen vermeld van piloten die onderscheiden zijn. Veel documentatie is tijdens en na WOII door de Japanners vernietigd dus er zullen namen missen van piloten die zeker noemenswaardig zijn.

Commandanten Militaire Luchtvaart KNIL[bewerken]

Brewster F2A Buffalo van de ML-KNIL
  • 1915 - 1917 Kapitein C.E. Visscher
  • 1917 - 1919 Kapitein C.L. Vogelesang
  • 1919 - 1921 Kapitein C. van Houten
  • 1921 - 1924 Kapitein J.A. Roukes
  • 1924 - 1927 Kapitein Paul-Francois Hoeksema de Groot
  • 1927 - 1928 Majoor J. Beumer
  • 1928 - 1932 Luitenant-kolonel J.H. Wesseling
  • 1932 - 1934 Majoor G.A. Ilgen
  • 1934 - 1945 Majoor/Generaal-majoor L.H. van Oyen[2]
  • 1945 - 1946 Generaal-majoor E.T. Kengen
  • 1946 - 1948 Kolonel P.J. de Broekert
  • 1948 - 1950 Kolonel/Generaal-majoor C.W. van der Eem

Bekende leden van het Wapen der Militaire Luchtvaart KNIL[bewerken]

Squadrons opgericht na de val van Nederlands-Indië[bewerken]

Vliegbasis[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Portal.svg Portaal KNIL

Bronnen[bewerken]

  1. Broshot, James A.. Dutch Air Force Order of Battle in the Dutch East Indies, 30 November 1941. Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942
  2. L, Klemen. Air Force Lieutenant-General Ludolph H. van Oyen. Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942 (1999-2000)