Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger
De Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (kortweg: ML-KNIL) ontstond als zelfstandig wapen op 30 maart 1939 en kwam voort uit de Luchtvaartafdeling-KNIL (LA-KNIL) en daarvoor de Proefvliegafdeling (PVA-KNIL). De PVA-KNIL werd bij Koninklijk Besluit van 18 juli 1914 opgericht.
Na de soevereiniteitsoverdracht heeft ze in 1950 al haar materieel, bases en verdere eigendommen overgedragen aan de Indonesische Luchtmacht (AURI = Angkatan Udura Republik Indonesia), tegenwoordig Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Udara (TNI-AU) geheten.
Herkenningstekens [bewerken]
In het begin was het nationale herkenningsteken een oranje bal (tot in 1919), kort daarop de (nu nog bekende) rood-wit-blauwe rozet met oranje middenstip, die tot in 1939 gevoerd werd. Vlak voor de tweede wereldoorlog waren de roundel op de vliegtuigen oranje driehoeken met een zwarte rand. Bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog werd dit veranderd in 1942 tot duidelijke rood-wit-blauwe vlaggen, om geen verwarring op afstand te krijgen. Na de tweede wereldoorlog werd op een groot deel van de vliegtuigen een witte rand om deze vlag aangebracht. In 1948 werd weer de rood-witte-blauwe rozet met oranje middenstip ingevoerd.
Vliegtuigen van het KNIL (PVA,LA en ML) [bewerken]
- AVRO 540K
- AVRO 504
- Brewster (Buffalo) B-339C/D (→ Lijst van ML-KNIL Brewsters)
- Brouckère no.1 & no. 2 (type Verkenner en Lesvliegtuig, Farman kopieën)
- Bücker Jungmann
- Commonwealth CA-6 Wacketts
- Curtiss P-6E Hawk
- Curtiss P-40E/40N (Kittyhawk)
- Curtiss Hawk H75A-7
- Curtiss-Wright CW-21B (Demon)
- Curtiss-Wright CW-22 (Falcon)
- Deperdussin-Brouckère Monoplane
- Douglas C-40
- Douglas C-47 Dakota
- Douglas C-54 Skymaster
- Douglas DC-3D
- Farman F22 (gebouwd door Trompenburg)
- Fairchild F-24R-9
- Glenn Martin TE/TA/TT/R
- Glenn Martin 139/166
- De Havilland DH-9
- Hawker Hurricane IIb
- Fokker C.IV
- Fokker C.V/VD/VE
- Fokker C.X
- Fokker D.VII
- Fokker D.XXI
- Fokker DC-1
- Fokker F-VIIb-3m
- Fokker S.IV
- Ki-57 Topsy 801
- Nationale Vliegtuig Industrie FK-31
- Koolhoven FK-51
- Lockheed 212
- Lockheed L-12A
- Lockheed L-18 Lodestar
- Lockheed C60 Lodestar
- Morane Saulnier Ar-35-EP-2
- Messerschmitt Bf-108B-1
- Mustang P-51D /51K
- Noorduyn Norseman
- North American AT-16 Harvard
- North American B-25 (Mitchell) C/D/J
- Pander D
- Piper 1-4E
- Piper L-4J
- Ryan STM-2 Trainer
- Taylorcraft L-2M Grasshopper
- Tiger Moth
- Vickers Viking
- Waco EGC-7
- Waco UKC
Vliegtuiggroepen voor de Tweede Wereldoorlog [bewerken]
In november 1918 zag het er slecht uit, immers door ongelukken en slijtage waren er nog maar twee vliegers met 7 vliegtuigen en aan het oprichten van vliegtuiggroepen werd toen niet meer gedacht. Pas in 1921 werden ze geformeerd en wel in drie vliegtuiggroepen. Elk had zijn eigen symbool, de 1e Afdeling een Kat; de 2e een Flamingo en de 3e Afdeling een Pinguïn. In 1938 vond een reorganisatie plaats met meer vliegtuiggroepen en andere symbolen.
1941/1942 [bewerken]
Bij de Japanse aanval was de ML-KNIL nog lang niet op gevechtssterkte. Van alle bestelde vliegtuigen was nog maar een klein deel afgeleverd en wat er was kon niet bepaald van grote kwaliteit worden genoemd. De operationele toestellen werden in vijf Vliegtuiggroepen verdeeld, de eerste drie voor Bommenwerpers en de laatste twee voor jagers. Een zesde, Depot, Vliegtuiggroep werd opgezet met eenzelfde doel als het 3e Luchtvaartregiment in Nederland, ondersteuning, transport en beheer trainingstoestellen. De Verkenningsafdelingen werden rechtstreeks onder commando geplaatst van de KNIL legerleiding om zo optimale ondersteuning aan de KNIL troepen te kunnen geven.
Vliegtuiggroepen bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog [bewerken]
Ie Vliegtuiggroep (Basis: Andir Vliegveld, Bandoeng - Java)[1]
- 1e Afdeling (1-VLG-I) met 9x Martin 139 WH-3/3A (+2 reserve) patrouillegroep 'Butner' vloog voornamelijk vanaf Tarakan, West-Borneo.
- 2e Afdeling (2-VLG-I) met 9x Martin 139 WH-3/3A (+2 reserve) patrouillegroep 'Cooke' vloog voornamelijk vanaf Samarinda II, Oost-Borneo.
IIe Vliegtuiggroep (Basis: Singosari Vliegveld, Malang - Java)
- 1e Afdeling (1-VLG-II) met 3x Martin 139 WH-2, 9x Martin 139 WH-3/3A (+3 reserve)
Later toegevoegd:
- WH-1 Patrouille met 3x Martin 139 WH-1 (+1 reserve).
IIIe Vliegtuiggroep (Basis: vliegveld Tjililitan, Meester Cornelis - Java)
- 1e Afdeling (1-VLG-III) met 9x Martin 139 WH-3/3A (+2 reserve) en was gestationeerd in Singapore.
- 2e Afdeling (2-VLG-III) met 9x Martin 139 WH-2 (+2 reserve) en was gestationeerd op vliegbasis Kalidjati, Java.
- 3e Afdeling (3-VLG-III) met 9 Martin 139 WH-3/3A (+2 reserve) en was gestationeerd in Singapore.
Toegevoegd in december 1941:
- 7e Afdeling Horizontale Bommenwerpers (7-VLG-III) met 1x Martin 139 WH-2, 2x Martin 139 WH-3, en 6x Martin 139 WH-3A.
IVe Vliegtuiggroep (Basis: Maospati Vliegveld, Madioen - Java)
- 1e Afdeling (1-VLG-IV) met 12x Curtiss Hawk 75A-7 en was gestationeerd op Tjilitan en Perak, Java.
- 2e Afdeling (2-VLG-IV) met 16x CW-21B en was gestationeerd op Soerabaja, Java.
- 3e Afdeling (3-VLG-IV) met ?? Brewster 339D en was gestationeerd op Laka, Ambon.
Ve Vliegtuiggroep (Basis: Semplak Vliegveld, Buitenzorg - Java)
- 1e Afdeling (1-VLG-V) met 12x Brewster 339D en was gestationeerd op Singkawang II & Samarinda II, West- en Oost-Borneo.
- 2e Afdeling (2-VLG-V) met 17x Brewster 339D en was gestationeerd op Singkawang II, West-Borneo
- 3e Afdeling (3-VLG-V) met 16x Brewster 339C en was gestationeerd in Singapore.
VI Depot Vliegtuiggroep (Basis: Maospati, Madioen - Java)
- 1e Afdeling (D-VI-A) met:
- 19x Lockheed L-18-40
- 2x Lockheed L-212
- 3x Curtiss CW-22
- 3x Fokker C.X
- 1x Bücker Jungmann Bü-131
- 2x Ryan STM-2
Noemenswaardige vliegers [bewerken]
- 1-VLG-I: J.A. Butner.
- 2-VLG-I:
- 1-VLG-II: H.K.M. Haye, F.J.W. den Ouden.
- 1-VLG-III:
- 2-VLG-III:
- 3-VLG-III:
- 7-VLG-III:
- 1-VLG-IV: M.W. van der Poel, J.C. Jacobs, F.E. Broers, P. Boonstoppel, A.J. Marinus, H.J. Mulder, A. Kok.
- 2-VLG-IV: N. Dejalle, H.M. Haye, A.C. van Bers, J. Kingma, R.A.D. Anemaet, W.A. Bedet, P. Bergamin.
- 3-VLG-IV: J. Berk, H.C. Voorn, C. Weijnschenk, H. Huys, A.J. de Vries, F.J. de Wilde.
- 1-VLG-V: A.A.M. van Rest, T.J. de Waardt, A. Berk, C.A. Vonck, W.E. Wessels, G. Olsen, T.W. Kürz, G.J. de Haas, J.N. Droog (13 september 1917 - 28 december 1941).
- 2-VLG-V: J.P. van Helsdingen, A.G. Deibel, G.M. Bruggink, J.F. Scheffer, A.E. Stoové, P.A. Hoyer, A. Voorbij, F. Pelder, R.A. Rothkrans, N.G. de Groot.
- 3-VLG-V: P.G. Tideman, J.J. Tukker (9 januari 1916 - 20 februari 1942), J.P. Adam, W.A.T van Buren (4 juli 1919 - 17 januari 1942), R.J.J.W. Hoogenhuizen ( ? - 18 januari 1942), H.H.J. Simons, P.C. André de la Porte.
- D-VI-A:
Let op: In de lijst hierboven worden alleen namen vermeld van piloten die onderscheiden zijn. Veel documentatie is tijdens en na WOII door de Japanners vernietigd dus er zullen namen missen van piloten die zeker noemenswaardig zijn.
Commandanten Militaire Luchtvaart KNIL [bewerken]
- 1915 - 1917 Kapitein C.E. Visscher
- 1917 - 1919 Kapitein C.L. Vogelesang
- 1919 - 1921 Kapitein C. van Houten
- 1921 - 1924 Kapitein J.A. Roukes
- 1924 - 1927 Kapitein Paul-Francois Hoeksema de Groot
- 1927 - 1928 Majoor J. Beumer
- 1928 - 1932 Luitenant-kolonel J.H. Wesseling
- 1932 - 1934 Majoor G.A. Ilgen
- 1934 - 1945 Majoor/Generaal-majoor L.H. van Oyen[2]
- 1945 - 1946 Generaal-majoor E.T. Kengen
- 1946 - 1948 Kolonel P.J. de Broekert
- 1948 - 1950 Kolonel/Generaal-majoor C.W. van der Eem
Bekende leden van het Wapen der Militaire Luchtvaart KNIL [bewerken]
D.L. Asjes, luchtvaartpionier, oorlogsvlieger, instructeur van de Royal Netherlands Military Flying School en commandant No. 18 (Netherlands East Indies) Squadron,
W. Bartelings, oorlogsvlieger bij No. 120 (Netherlands East Indies) Squadron
B. Boon von Ochssée, oorlogsvlieger
G.M. Bruggink, oorlogsvlieger en als krijgsgevangene te werk gesteld aan de Birmaspoorweg
A.G. Deibel, oorlogsvlieger
Jan Engelbert van Bevervoorde, luchtvaartpionier en eresabel drager
W.H.F. Giel, testvlieger, kwam in 1923 op Vliegbasis Kalidjati bij vliegongeval om het leven
J.P. van Helsdingen, oorlogsvlieger en gesneuveld in een luchtgevecht in 1942
J. Hilgers, luchtvaartpionier en overleden in een jappenkamp op Java
P.A. Hoyer, oorlogsvlieger
F. Janssens, oorlogsvlieger
R.E. Jesserun, kapitein-waarnemer bij No. 18 (Netherlands East Indies) Squadron
J.M. Knoop, oorlogsvlieger bij No. 120 (Netherlands East Indies) Squadron en Bevelhebber der Luchtstrijdkrachten
K. Kooy, oorlogsvlieger
G.Küller, luchtvaartpionier en betrokken bij de aankoop van Amerikaanse toestellen
J. Lukkien, oorlogsvlieger en instructeur van de Royal Netherlands Military Flying School
H.A. Maurenbrecher, vlieger, instructeur van de Royal Netherlands Military Flying School
F.J.W. den Ouden, oorlogsvlieger
L.H. van Oyen, commandant ML-KNIL
H. ter Poorten, initiator van de ML-KNIL
P.C.A. de la Porte, oorlogsvlieger
B. Sandberg, oorlogsvlieger en instructeur van de Royal Netherlands Military Flying School
J.F. Scheffer, oorlogsvlieger en overleden in een jappenkamp
A.E. Stoové, oorlogsvlieger en als krijgsgevangene te werk gesteld in een jappenkamp op het eiland Flores (Indonesië)
F. Pelder, oorlogsvlieger
J. Verboog, sergeant-vlieger en overleden bij werk aan de Birma-spoorweg
W. Versteegh, KNILM - vlieger en commandant van het 19e Transport Squadron
L. Walraven, vliegtuigbouwer bij de ML-KNIL
G. Winckel, oorlogsvlieger
R. Wittert van Hoogland, oorlogsvlieger en instructeur van de Royal Netherlands Military Flying School
Squadrons opgericht na de val van Nederlands-Indië [bewerken]
- No. 18 (Netherlands East Indies) Squadron, opgericht te Australië
- No. 120 (Netherlands East Indies) Squadron, opgericht te Australië
Vliegbasis [bewerken]
- Vliegbasis Andir, te Bandoeng - West-Java
- Vliegbasis Kalidjati - West-Java
- vliegveld Tjililitan, te Meester Cornelis - West-Java
- Singosari Vliegveld, Malang - Oost-Java
- Maospati Vliegveld, Madioen - Oost-Java
- Semplak Vliegveld, Buitenzorg - West-Java
- Singkawang II, West-Borneo
- Samarinda II, Oost-Borneo
- Lake, Ambon
- Tarakan, West-Borneo
Zie ook [bewerken]
| Portaal KNIL |
- Lijst van ML-KNIL Brewsters
- Royal Netherlands Military Flying School
- KLM Interinsulair Bedrijf
- Militaire Luchtvaart Museum
- Marine Luchtvaartdienst
- 321 Dutch Squadron RAF
- No. 18 (Netherlands East Indies) Squadron
Bronnen [bewerken]
- ↑ Broshot, James A.. Dutch Air Force Order of Battle in the Dutch East Indies, 30 November 1941. Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942.
- ↑ L, Klemen. Air Force Lieutenant-General Ludolph H. van Oyen. Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942 (1999-2000).
| KNIL-onderdelen |
|---|
|
3e Bataljon Infanterie · 7e Bataljon Infanterie · 8ste Bataljon Infanterie · Korps Marechaussee van Atjeh · Koloniaal Werfdepot · Barisankorps van Madoera · Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger · 2-VLG-V (ML-KNIL) · Mariniersbrigade in Nederlands-Indië · Wapen der Genie (KNIL) · Korps Koloniale Reserve · Korps Insulinde · Korps Speciale Troepen · Royal Netherlands Military Flying School · NEFIS · Legioen van Ratu Adil · Militaire Pupillenschool te Gombong |