Reuzensalamanders

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Modderduivels)
Ga naar: navigatie, zoeken
Reuzensalamanders
Noord-Amerikaanse modderduivel (Cryptobranchus alleganiensis)
Noord-Amerikaanse modderduivel (Cryptobranchus alleganiensis)
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Amfibia (Amfibieën)
Orde: Caudata (Salamanders)
Familie
Cryptobranchidae
Fitzinger, 1826
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

Reuzensalamanders[1] (Cryptobranchidae), ook wel modderduivels genoemd, vormen een familie van grote salamanders (Caudata).[2] De groep werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Leopold Fitzinger in 1826. Oorspronkelijk werd de wetenschappelijke naam Cryptobranchoidea gebruikt.

Er zijn nog drie levende vertegenwoordigers: de Chinese reuzensalamander (Andrias davidianus), de Japanse reuzensalamander (Andrias japonicus) en de modderduivel (Cryptobranchus alleganiensis) die voorkomt in de Verenigde Staten.[3]

Algemeen[bewerken]

De Noord-Amerikaanse modderduivel leeft in het stroomgebied van de Mississippi en kan tot 75 cm lang worden. De Japanse en Chinese reuzensalamanders kunnen tot anderhalve meter lang en 40 kilo zwaar worden. Net als de axolotl vertonen de reuzensalamanders neotenie. Alle soorten hebben een huidplooi op het midden van de flank, waarin zuurstofopnemende cellen zitten. De salamanders moeten echter regelmatig ademhalen aan de oppervlakte.

Reuzensalamanders zijn nachtdieren die leven in koud, stromend water. Overdag verstoppen ze zich onder rotsblokken of stenen en 's nachts jagen ze op ongeveer alles wat ze door kunnen slikken. De Amerikaanse modderduivel eet vooral rivierkreeftjes. Voor de voortplanting maken de mannetjes een soort van holte, waarin de vrouwtjes de eitjes afzetten. De mannetjes beschermen de eitjes, hoewel ze er zelf af en toe ook één opeten.

Reuzensalamanders en de mens[bewerken]

In 1726 werd een fossiele reuzensalamander Andrias scheuchzeri beschreven door de Zwitserse arts Johann Jakob Scheuchzer. Hij meende echter te doen te hebben met de resten van een mens die in de zondvloed was omgekomen, en noemde het Homo diluvii testis: getuige van de zondvloed. Het fossiel werd in 1802 aangekocht door het Teylers Museum in Haarlem, waar het nu nog bezichtigd kan worden. In 1812 werd het fossiel onderzocht door Georges Cuvier, die herkende dat het om een soort reuzensalamander ging. De naam van dit nieuwe genus was Andrias en betekent mensbeeld, het werd daarna ook gebruikt voor de Japanse (Temminck, 1837) en de Chinese reuzensalamander (Blanchard, 1871).

Dezelfde soort, Andrias scheuchzeri, wordt door de Tsjechische schrijver Karel Čapek opgevoerd in zijn boek "Oorlog met de Salamanders" (1936). In het boek wordt een kleine overlevende populatie van deze soort in een Indonesische lagune aangetroffen. Haaien zorgen ervoor dat de populatie geen andere gebieden kan bevolken. Het blijkt echter dat de salamanders intelligent zijn en zelfs kunnen leren praten. Als ze van messen worden voorzien, kunnen ze zichzelf verdedigen tegen de haaien. Een groot bedrijf ziet er wel wat in om de salamanders als een soort van slaven in te zetten en gaat ze voor dat doel kweken en verhuren. Het boek kan gelezen worden als een waarschuwing tegen de opkomst van het Nationaalsocialisme in Duitsland.

Rond 1830 werd de eerste levende reuzensalamander uit Japan naar Europa gebracht. Onderweg at het een soortgenoot op. Het dier leefde eerst 10 jaar in het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie in Leiden en werd daarna naar Artis gebracht waar het op 3 juni 1881 overleed. Bij zijn dood werd zijn leeftijd op 55 jaar geschat. Het is daarmee, voor zover bekend, de langstlevende amfibie.

In diergaarde Blijdorp is sinds 1980 een aantal Chinese reuzensalamanders aanwezig.

Beschermingsstatus[bewerken]

Zowel de Chinese als de Japanse reuzensalamander staan op de lijst van bedreigde diersoorten van de IUCN. Volgens de CITES conventie, over de handel in bedreigde soorten, mogen beide soorten niet zonder speciale vergunning worden gehouden. De Japanse reuzensalamander wordt desondanks in Japan toch nog gevangen voor consumptie of gebruik als medicijn.

Taxonomie[bewerken]

De reuzensalamanders zijn sterker verwant aan de Aziatische landsalamanders (Hynobiidae) dan aan andere families.

Familie Cryptobranchidae

Externe link[bewerken]

  • (en) Animal Diversity Web - Een Engelstalige site met informatie en enkele afbeeldingen - Website

Bronvermelding[bewerken]

Referenties

  1. Grzimek, Bernhard, Het leven der dieren deel V: Vissen (II) en amfibieën, Kindler Verlag AG, 1971, Pagina 360 ISBN 90 274 8625 5.
  2. American Museum of Natural History. Cryptobranchidae
  3. Amphibia Web. Cryptobranchidae

Bronnen

  • (en) - American Museum of Natural History - Amphibian Species of the World 5.5, an Online Reference – Cryptobranchidae - Website Geconsulteerd 23 mei 2013
  • (en) – Amphibia Web – Cryptobranchidae - Website