Modern humanisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
1rightarrow.png Zie voor de gelijknamige stroming in de 16e eeuw Renaissance-humanisme
"de maatschappij en de mensheid beginnen bij ieder van ons"
Uitspraak van Johannes van Vloten in het straatbeeld van Deventer

Onder het hedendaagse modern humanisme of levensbeschouwelijk humanisme wordt een levensbeschouwing verstaan die de mens centraal stelt en uitgaat van de waarde van de mens (lat: humanus = 'menselijk'). Het humanisme heeft als georganiseerde levensbeschouwing geen grote aanhang. Recent onderzoek wijst uit dat ruim een half miljoen Nederlanders zich herkent in de humanistische levensbeschouwing.

Inhoud

Kenmerken [bewerken]

Het moderne humanisme is een niet-godsdienstige levensbeschouwing die de menselijke waardigheid, vrijheid en persoonlijkheid vooropstelt.

Als levensbeschouwing legt het humanisme de nadruk op vorming (bildung), rede, redelijkheid en wereldburgerschap. Het humanisme combineert individuele ontwikkeling met een politiek-ethisch streven naar humaniteit, dat wil zeggen: menselijkheid. Een betekenisvol, zinvol leven wordt volgens het humanisme in deze combinatie gevonden. Sleutelbegrippen in het humanisme zijn zelfontplooiing en -ontwikkeling, autonomie (in de betekenis van vrijheid en het streven naar een goed en mooi leven), verantwoordelijkheid, kritisch denken, gelijkwaardigheid en humaniteit. Het humanisme is voor de aanhangers geen vrijblijvende theorie maar een levenspraktijk.

Ontstaan [bewerken]

Het renaissance-humanisme, in de veertiende eeuw als geestesrichting in Italië ontstaan, had in de Noordelijke Nederlanden sterke invloed op geleerden als Rudolf Agricola. In de negentiende eeuw geraakte het humanisme in Nederland vooral door toedoen van Allard Pierson en Spinozakenner Johannes van Vloten los van haar religieuze fundament. De door hen ingezette ontwikkeling zou daar in 1946 leiden tot oprichting van het Humanistisch Verbond. Jaap van Praag was daarbij een belangrijke richtingaangever, hij was voorzitter tot 1967. Van Praag zette zich zowel in voor de belangenbehartiging van niet-godsdienstige mensen, als voor het verder uitwerken van een seculier-morele levensbeschouwing. Het verbond profileerde zich in de nog volledig verzuilde naoorlogse tijd als een alternatief voor de kerkgenootschappen. In 1945 was al de stichting Humanitas opgericht die welzijnszorg bood vanuit een niet-kerkelijk en niet-godsdienstig perspectief. De kerken verzetten zich aanvankelijk sterk tegen de invloed van het humanisme.[bron?]

Het niet-godsdienstige karakter van het modern humanisme is niet uitgesproken atheïstisch te noemen.[1] De openheid van sommige humanisten voor verschillende levensbeschouwelijke inspiratiebronnen is vooral West-Europees. In de Verenigde Staten heeft het humanisme een duidelijker atheïstische invalshoek en laat het zich vooral door de verlichting inspireren. Dit heeft te maken met de grotere rol van religie in de Amerikaanse samenleving en politiek.

Een andere recente ontwikkeling binnen het georganiseerd humanisme is de onderlinge toenadering van uiteenlopende humanistische organisaties. Een voorbeeld daarvan is de Nederlandse Humanistische Alliantie. In Nederland is het humanisme onder meer actief op het gebied van onderwijs, ontwikkelingssamenwerking, vrijwilligerswerk, levensbeschouwelijke ontwikkeling en maatschappelijk debat, vredeseducatie, wetenschappelijk onderzoek, geestelijke begeleiding (waaronder uitvaartbegeleiding en relatieviering) en mensenrechten.

Humanistische stromingen, verenigingen en organisaties [bewerken]

Baretembleem van een humanistisch raadspersoon in de Nederlandse krijgsmacht

Literatuur [bewerken]

  • Jaap van Praag, Grondslagen van humanisme: inleiding tot een humanistische levens- en denkwereld, vierde druk 1996 (eerste druk 1978), 264 p., Boom - Meppel, ISBN 90-6009-286-4
  • Hans Alma, Adri Smaling (redactie), Waarvoor je leeft. Studies naar humanistische bronnen van zin, Uitg. Humanistics University Press, Utrecht / Uitg. SWP, Amsterdam, 2010, ISBN 978-90-8850-070-1

Zie ook [bewerken]

Externe links [bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Modern_humanisme&oldid=35604440"