Moka express

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een Moka Express
Water kookt, gaat door de fijngemalen koffie heen en wordt opgevangen in het bovenste reservoir
De onderdelen van de Moka Express

De Moka Express of kortweg Moka is uitgevonden door Alfonso Bialetti, een Italiaan die in 1933 het idee kreeg door een wasmachine die warm water onder druk door het wasmiddel heen omhoog perste. Hij heeft het welbekende achthoekige aluminium apparaatje ontworpen en ondertussen staan er in elk Italiaans huishouden wel een of meer van deze apparaatjes. De koffie die ermee wordt gezet valt niet onder de noemer espresso omdat de druk lager is dan in een espressomachine, ongeveer 1,5 bar in plaats van 9 bar. Omdat de druk lager is ontbreekt het cremalaagje. Bovendien wordt vaak niet alleen erg fijngemalen koffie gebruikt (voor espresso), maar ook 'normale' koffie.

Verschijningsvormen[bewerken]

Hoewel de oorspronkelijke variant van aluminium was en nog steeds is, zijn er veel verschillende versies te krijgen. Van aluminium, roestvast staal, of deels kunststof of porselein. Ook de grootte verschilt, van een 1-kops tot genoeg voor het hele gezin. Ook zijn er elektrische te krijgen, die niet op het gas gezet hoeven te worden. Ze zijn te krijgen van verschillende merken met verschillende prijskaartjes, van 15 tot 70 euro.

Een aparte machine die volgens hetzelfde principe werkt als de Moka Express is de Atomic, een creatie uit 1946 van de Italiaanse industrieel ontwerper Giordano Robbiati. De Atomic is als een geheel gegoten uit aluminium. Water gaat via de grote zwarte vuldop achterop de hals in de voet en de gemalen koffie gaat in de filterhouder. Door verhitting van onderaf gaat het water koken, waardoor er in de hals van de machine stoomdruk ontstaat die het hete water door een pijpje omhoog en door het koffiefilter heen duwt. De druk in de machine is vergelijkbaar of iets hoger dan in de Moka Express. Een bijzondere extra eigenschap van de Atomic is dat de machine een stoompijpje heeft om melk mee op te schuimen voor cappuccino.

Werking[bewerken]

De werking van de Moka Express is vrij eenvoudig. Het apparaat bestaat uit 5 delen (v.l.n.r. op het plaatje):

  1. het waterreservoir,
  2. het metalen filter voor de koffie,
  3. een rubberen ring,
  4. een metalen filter om ervoor te zorgen dat de koffie blijft waar het is en
  5. het opvangbakje.

Het waterreservoir en het opvangbakje zijn op elkaar te schroeven, het filter voor de koffie gaat daar tussen in en aan de onderkant van het opvangbakje zit het 2e filter met daaronder de rubber ring. De rubber ring zorgt ervoor dat het 2e filter op zijn plek blijft en dat het waterreservoir en het opvangbakje luchtdicht op elkaar zitten.

Het water in het waterreservoir gaat koken (A) en daardoor ontstaat er een zekere druk in het reservoir. Hierdoor wordt er water via het buisje en het onderste filter door de koffie heen omhoog geperst naar het extractiegedeelte (B). Daar gebeurt de extractie van de koffie. Het water kookt als het ware over door de koffie heen en wordt daarna opgevangen in het bovenste bakje (C) doordat het extract (de koffiedrank) door het bovenste pijpje omhoog wordt gedrukt. Het bovenste filter verhindert dat de gemalen koffie met de vloeistof meegaat.

Bij nieuwere modellen is in het waterreservoir een veiligheidsventiel aangebracht, om eventuele overdruk te laten ontsnappen.

Gebruik[bewerken]

Bij het ingebruiknemen van een nieuwe Moka Express, zal de koffie de eerste keren een metaalachtige bijsmaak hebben. Het is de bedoeling dat door het gebruik, na verloop van tijd, een vettig beschermlaagje ontstaat op het aluminium. Deze laag voorkomt contact van de koffie met het metaal, en geeft de karakteristieke smaak van de Moka-zetmethode. De Moka mag eigenlijk niet schoongemaakt worden met afwasmiddelen, omdat dit de vettige beschermlaag weer zou verwijderen. Dagelijkse reiniging met heet water volstaat, eventueel door de Moka op het fornuis door te laten spoelen met een leeg koffiefilter.

De smaak van in de Moka bereide koffie is enigszins bitter, omdat de gemalen koffie in het filter heet wordt alvorens het water er doorheen gaat. Dit kan sterk verminderd worden door het reservoir met kokend water te vullen, en zo de kooktijd van de Moka op het fornuis sterk te bekorten. Ook een niet goed schone Moka geeft een bitterder smaak af.

De ideale koffiemaling voor de Moka zit tussen espressomaling en snelfiltermaling in. Deze is moeilijk verkrijgbaar, anders dan door zelf bonen te malen. De fijnere espressomaling gaat te gemakkelijk door de grotere gaatjes van het filter, in vergelijking met een espressomachine.

Wanneer het filter ten dele gevuld wordt met koffie, maar met een vol waterreservoir, dan verkrijgt men wat een Italiaan caffè lungo noemt: een minder sterke koffie. Het is niet goed mogelijk minder kopjes koffie te zetten dan waarvoor de Moka bedoeld is. Daarom zijn ze in veel verschillende formaten te koop; aangegeven in eenheden van 50 ml, naar de maat van een Italiaanse espresso.

Het fornuis dient uitgedraaid te worden zodra de typische pruttelgeluiden te horen zijn en er (dus) geen koffie meer uit het reservoir naar boven komt. De koffie gaat anders koken en de Moka kan beschadigd raken.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties