Monte Rosa

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor het gelijknamige begrip uit de spoorwegen, zie Monte Rosa (spoorwegen).
Monte Rosa
De Monte Rosa vanuit het noordwesten met aan de voet de Gornergletscher
De Monte Rosa vanuit het noordwesten met aan de voet de Gornergletscher
Hoogte 4634 m
Coördinaten 45° 56′ NB, 7° 52′ OL
Ligging Wallis (CH) / Piëmont en Valle d'Aosta (I)
Gebergte Walliser en Penninische Alpen
Monte Rosa
Monte Rosa
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

De Monte Rosa (4634 meter) is een bergmassief in de Walliser en de Penninische Alpen. Het massief vormt de grens tussen Zwitserland en Italië. De noordflank ligt in Wallis (Zwitserland). De zuidelijke en oostelijke hellingen liggen in de Italiaanse regio's Valle d'Aosta en Piëmont. Het Monte Rosa-massief is na het Mont Blanc-massief de hoogste berggroep van de Alpen.

In het Arpitaanse dialect van het Aostadal betekent Rosa "gletsjer". De naam Monte Rosa heeft dan ook niets te maken met de gelijknamige kleur, maar betekent "Gletsjerberg". In een groot deel van Noord-Italië -bij goed weer zelfs vanuit de Golf van Genua- zijn de witte toppen van de Monte Rosa vaak zichtbaar. Vanuit Zwitserland is het massief alleen goed te zien vanaf hoge bergen en vanaf de hellingen boven Zermatt.

Het Monte Rosa-massief is vanuit Alagna en Gressoney (lift) goed bereikbaar. De hooggelegen Gnifetti- en Mantovahut worden veel gebruikt als onderkomen aan de zuidzijde. Klimmers vanuit Zermatt en het Gornergratbahnstation Rotenboden benutten de Monte Rosa-hut, die bijna twee kilometer lager ligt dan de hoogste toppen. Macugnaga is het uitgangspunt voor beklimmingen van de 2500 meter hoge Monte Rosa-oostwand. Bovenop de Signalkuppe / Punta Gnifetti, een van de hoogste toppen van het Monte Rosa-massief, ligt het hoogste “berghotel” van Europa: de Capanna Margherita.

Toppen[bewerken]

Tot het Monte Rosa-massief behoren (afhankelijk van de manier van tellen[1] ) 10 toppen:

De hoogste Monte Rosa-top, de Dufourspitze, ligt op Zwitsers grondgebied en is daarmee het hoogste punt van Zwitserland. Omdat het Monte Rosa-massief niet volledig op Zwitsers grondgebied ligt, is de Dom (4545 m) de hoogste geheel Zwitserse berg. De Grenzgipfel (4618 m) is de hoogste Monte Rosa-top op Italiaans grondgebied.

Eeuwenlang heette de hoogste Monte Rosa-top in Zwitserland "Gornerhorn" en in de (Duitstalige) Italiaanse dalen "Höchste Spitze". Pas door cartografisch werk in de 19e eeuw werd duidelijk dat de twee namen betrekking hadden op dezelfde berg. In 1863 werd de hoogste bergtop door de Zwitserse bondsraad vernoemd naar de generaal en cartograaf Guillaume-Henri Dufour. Vaak kregen Monte-Rosa-passen en –toppen in de loop van de eeuwen Duitse namen van de Walserdeutsche bewoners van de omringende dalen. De hoogste toppen, van Breithorn tot Nordend, werden echter eenvoudigweg "Monte Rosa" genoemd. Daarom konden ze in de loop van de 19e eeuw naar enkele eerstbeklimmers -Pietro Giordani, Johann Niklaus Vincent, Ludwig von Welden-, een bijna-eerstbeklimmer -Joseph Zumstein- en enkele wetenschappers -Parrot en Dufour- vernoemd worden. Later kregen enkele toppen ook Italiaanse namen.

Geologie[bewerken]

De Monte Rosa bestaat uit gesteentes van de Monte Rosa-nappe (= dekblad), dit zijn gemetamorfoseerde granieten en gneisen. De gesteentes zijn afkomstig uit de onderste delen van de aardkorst van het Briançonnais microcontinent. Tijdens de vorming van de Alpen, toen de Italiaanse tektonische plaat tegen het Europese dekblad botste, zijn deze gesteentes eerst diep gesubduceerd en vervolgens weer omhoog gekomen.

Geschiedenis[bewerken]

  • In de late Middeleeuwen trokken groepen Walser vanuit het Rhônedal onder andere naar de Italiaanse dalen aan de zuidzijde van het Monte Rosa-massief. Ze spraken hun eigen dialect, het Walserdeutsch.

Achter de ontoegankelijke hoogten van de Monte Rosa lag een "Verloren Dal", vertelde men elkaar. Ingesloten door gletsjers zou er een vruchtbaar en groen paradijs te vinden zijn. In 1778 trotseerden zeven dappere mannen uit Gressoney de sneeuw, het ijs, de diepe spleten, de kou en de hoogte en bereikten via de Lisgletsjer een rotseiland in de bergrug tussen Lyskamm en Ludwigshöhe, dat ze Entdeckungsfels / Roccia della Scoperta (4178 m) noemden. In de verte, achter de grote ijsstromen van de Monte Rosa- en Grenzgletsjer, zagen ze een groen dal. In de twee volgende jaren probeerden ze vergeefs hun legendarische paradijs te bereiken. De ijsafgronden bleken te hoog en te steil voor hun bijlen, stokken, touwen en ladders. De groepsleden raakten bovendien verdeeld over wat ze zagen: het paradijselijke dal van hun legende of een al bekend Zwitsers bergdal.

De Monte Rosa-toppen werden eerst bestegen vanuit Gressoney en Alagna (Italië)
Vanaf 1847 werden ook vanuit Zermatt (Zwitserland) pogingen ondernomen Monte Rosa-toppen te beklimmen
  • Op 13 augustus 1847 lukte het de Fransen en Zwitsers Edouard Ordinaire, Victor Puiseux, Johannes Brantschen, Joseph Moser en de gebroeders Johann Josef en Matthias zum Taugwald via de Monte Rosagletscher op het Silbersattel (4515 m) te komen, op de noordgraat tussen Nordend en Grenzgipfel.
  • Een jaar later, op 12 augustus 1848 slaagden Johannes Madutz en Matthias zum Taugwald er in door te klimmen naar de top van de Grenzgipfel (4596 m), de oostelijke top van de "Gornerhorn" / "Höchste Spitze". De topgraat is een smalle, nog geen 200 meter lange graat met enkele toppen die vrijwel even hoog reiken. De Grenzgipfel (4618 m), op de grens van Zwitserland en Italië, is slechts enkele meters lager dan de andere topjes. De overgang van de Grenzgipfel over de smalle, verijsde topgraat naar de iets hogere andere toppen vonden de beide Zwitsers te gevaarlijk.
  • Een Engelse klimgroep met onder anderen de drie gebroeders Edmund, James G. en Cristopher Smyth bereikte op 1 september 1854 het middelste topje (Ostspitze, 4632 m) van de "Allerhoogste", waarvan ze meenden dat het het hoogste punt was. De enkele meters hogere "Westspitze" beklommen ze daarom niet.
  • De eerste echte topbeklimming van de 4634 meter hoge Gornerhorn / Höchste Spitze / Dufourspitze vond plaats op 1 augustus 1855. De Zwitserse gidsen Ulrich Lauener en de gebroeders Matthias en Johann zum Taugwald, beklommen samen met de gebroeders James G. en Christopher Smyth, John Birkbeck, Charles Hudson en Edward J. Stevenson via de westgraat de "Westspitze", de hoogste top van de berg. Ze stapelden er een steenmannetje als bewijs.
  • Op de Nordendtop stonden op 26 augustus 1861 voor het eerst klimmers: de broers T.F. en Edward N. Buxton, Michel-Clément Payot, John Jeremy Cowell en Binder.
  • Op 16 augustus 1863 bestegen Melchior Anderegg, Peter Perren, Florence Crauford Grove, William Edward Hall, Reginald S. Macdonald, en Montagu Woodmass de Parrotspitze.
In 1872 werden ook vanuit Macugnaga Monte Rosa-toppen beklommen
  • De Monte Rosa-oostwand is de langste en hoogste ijswand -tot 55°- van de Alpen. De klassieke route door de steile en gevaarlijke oostwand naar de Grenzgipfel werd op 23 juli 1872 voor het eerst succesvol beklommen door de Zwitser Ferdinand Imseng, de Oostenrijker Gabriel Spechtenhauser, de Italiaan Giovanni Oberto en de Engelsen Charles Taylor en Richard en William Pendlebury. Via de Jägerrücken, het later zo genoemde Marinelli-Couloir en de Imsengrücken bereikten ze in twee dagen de top van de Grenzgipfel. Over de topgraat klommen ze door naar de Ostspitze en de Dufourspitze en daalden daarna over de westgraat de berg af. Dit was de eerste complete overschrijding van de Dufourspitze.
Omdat het geen imponerende bergtoppen waren werden de andere topjes relatief laat bestegen

Het "reine" water van het merk Lauretana (bruiswater) wordt nog steeds gehaald uit de gesmolten sneeuw die van de Monte Rosa naar beneden sijpelt.

Literatuur[bewerken]

  • Helmut Dumler en Willi P. Burkhardt: Viertausender der Alpen. Bergverlag Rother, München 2001, ISBN 3-7633-7427-2
  • Julius Kugy, Im göttlichen Lächeln des Monte Rosa. Leykam-Verlag, Graz, 1940

Referenties[bewerken]

  1. http://www.romankoch.ch/alpinismus/uiaa4000.htm