Moren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Moorse architectuur in de Mezquita in Córdoba, oorspronkelijk een moskee.
Evocatie van de Moren in een optocht in Altea.

De Moren was de benaming voor de islamitische bevolking van het middeleeuwse Spanje. De Moren waren voornamelijk Marokkaanse Berbers en Arabieren.

Betekenis en gebruik[bewerken]

De herkomst van de naam is omstreden, sommigen verklaren dat als Semitisch woord Mahur dat wester of westers betekent bij de semieten – vooral de Feniciërs – terwijl anderen het herleiden naar een Grieks woord dat ook westen betekent. De westerlingen stonden toentertijd bekend om hun wrede genocides en slaven-handel.[bron?] Weer anderen verklaren het als een lokaal woord dat verblijfplaats betekent. Volgens G. Camps werd deze naam aan de Berbers gegeven die niet onder de controle van de Romeinen vielen. Deze Berbers stonden bekend als de Mauri en zij leefden in het oude koninkrijk Mauretanië (niet te verwarren met het moderne Mauritanië, dat westelijker gelegen is in Afrika).

De Byzantijnse historicus Procopius omschreef de Moren in de 6e eeuw als zwarthuidigen, getint die Numidië en Carthago bevolkten. De katholieke aartsbisshop Isidorus van Sevilla (560-636) schreef dat Maurus zwart betekende. In het (nieuw)grieks betekent "mavros" eveneens zwart. In de 9e eeuw schreef de islamitische schrijver Al-Djahiz dat de Zengs, Ethiopiërs, Fezzanen, Kopten, Nubiërs, Moren etc. tot de zwarte rassen behoorden.

Voor de vroegere christenen in Europa was de afkomst onomstreden, de Moren werden in talrijke beschrijvingen en verhalen omschreven als een donker getint Afrikaans volk.

Zo wordt in de legende over een Moorse ridder genaamd Moriaan, de volgende beschrijving van hem gegeven: "Hij was helemaal zwart, zijn hoofd, lichaam en handen waren geheel zwart". In het Roelantslied worden de Moren omschreven als horden "zwarter dan inkt, met geen vlekje wit op zich behalve hun tanden".

De naam Moren wordt ook gezien als afgeleid van al-Morabitun, gelovige moslimstrijders die afgezonderd in ribats leefden, versterkte kloosters aan de fronten met de christenen in Spanje waar ze de Jihad dienden. Het waren strijdende moslim-monniken in de tijd van de Almoraviden die als teken van hun aristocratische Berber-afkomst een donkere mondsluier droegen. Deze gevreesde gesluierde strijders maakten zo'n grote indruk op de christenen, dat hun naam vanaf die tijd, verbasterd als Moren, de aanduiding werd van alle niet uit Europa afkomstige moslims[1].

William Shakespeare gebruikte de term Moor als synoniem voor Afrikaan. St. Maurice de Moor was een zwarte beschermheilige voor Europa in de middeleeuwen.

Een populair chocoladegebakje wordt in Nederland een moorkop genoemd. Een oud Nederlands kinderliedje begint met de opvallende zin "Moriaantje zo zwart als roet".

Geschiedenis[bewerken]

De Moren werden zo genoemd vanaf de 5e eeuw v.Chr. Ze heetten ook zo in het leger van Carthago dat tegen de Grieken vocht in 406 v.Chr. en ze hadden ook die naam in het leger van Hannibal Barkas.

Sommige oude historici gebruikten de naam Moor om naar de Berberstam Liwata te verwijzen.

In het jaar 711 vielen de Moren Spanje binnen onder de leiding van Tarik ibn Zijad. In de decennia hierna wisten zij geheel Spanje en het zuiden van Portugal te veroveren. Vanaf ongeveer 800 begint de Reconquista, waarbij de Moren teruggedrongen werden.

Op veel plaatsen in Spanje worden jaarlijks optochten van 'christenstrijders' en 'Moorse tegenstanders' gehouden om de overwinning van de christenen op de Moren te vieren. Het is overigens niet zo dat de Moren in die optochten een verslagen indruk maken.

Modern gebruik[bewerken]

Buiten de historische betekenis van Moren wordt het woord nog steeds gebruikt, echter niet in dezelfde context.

  • In het moderne Spaans is het woord Moros een bevooroordeeld woord voor Noord-Afrikanen in het algemeen.
  • Ook in de Filipijnen, een voormalige Spaanse kolonie werd de lokale moslimbevolking op de zuidelijke eilanden Moros genoemd. Deze Moren zijn echter niet van Afrikaanse, Arabische of Berberse afkomst.
  • In Sri Lanka worden de moslims van Arabische afkomst Moren genoemd.
  • In het Nederlands werd het woord Moor wel gebruikt als synoniem voor Neger. Het is ook een benaming voor een zwart dier (paard of kat).

Zie ook[bewerken]

Noten en referenties[bewerken]

  1. Hanny Alders, In het spoor van de Moor: een reis door het Spanje van de Islam, pag. 241, Uitg. Conserve, Schoorl (2004), ISBN 90-5429-177-X