Morfofonologie

Morfofonologie is het deelgebied van de taalkunde dat zowel tot de morfologie als de fonologie behoort en specifiek betrekking heeft op:

De fonologische kenmerken van morfemen;
De vaste fonologische regels volgens welke morfemen veranderen als ze op verschillende manieren worden gecombineerd. Meestal gaat het hier om allomorfen in hetzelfde woordparadigma.

Enkele voorbeelden van morfofonologische kwesties zijn:

In het Engels: de alternantie van het suffix -s in de meervoudsvormen bus → buses [bʌsɪz], en bun→ buns (zie ook het Internationaal fonetisch alfabet);

De als gevolg van auslautverhärtung stemloos geworden medeklinker aan het einde van woordstammen, die voor een suffix vaak weer stemhebbend wordt, bijvoorbeeld in het Engelse leaf → leaves, of in het Nederlandse goed → goede.

Het feit dat in zowel het Engels als het Nederlands de uitgang waarmee de verleden tijd van zwakke werkwoorden wordt gevormd afhankelijk van de fonologische context op verschillende manieren kan worden uitgesproken. In het Nederlands is dit nog eens extra gecompliceerd, omdat ook de spelling van de werkwoordsvormen hiermee samenhangt (zie ook 't Kofschip).

Morfofonologie en taaltypologie [bewerken]

Morfofonologie speelt als onderdeel van de morfologie vanzelfsprekend een belangrijke rol bij de beschrijving van synthetische talen. In hoge mate analytische talen zoals het Engels en Nederlands kennen weinig morfemen, en daarmee ook weinig morfofonologische variatie. Isolerende talen kennen helemaal geen morfemen en dus ook geen morfo(fono)logie.