Morfologie (biologie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De morfologie bestudeert de uitwendige bouw en vorm van levende wezens (vormleer) en hun organen (orgaanleer) en probeert hun veelvormigheid terug te brengen tot evolutionair te duiden bouwplannen.

De oorsprong van de term morfologie wordt over het algemeen toegeschreven aan Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832). Hij was overtuigd van een onderliggende fundamentele organisatie, het bouwplan, in de diversiteit van bloeiende planten. In zijn boek getiteld De Metamorfose van planten stelde hij voor dat het bouwplan ons in staat stelt om de vormen van planten die nog niet waren ontdekt te voorspellen.

Een centraal thema in de biologie is het verband tussen vorm en functie.

De uitwendige bouw en vorm wordt beïnvloed door de genetische samenstelling en door het milieu (de omgeving). Het fenotype is dat wat we zien en is het gevolg van de wisselwerking tussen genotype en het milieu. Eigenschappen afhankelijk van het genotype zijn bijvoorbeeld dubbelbloemigheid, eenhuizig of tweehuizig, appel of peer. Milieu-invloeden zijn bijvoorbeeld een gele bladkleur door stikstofgebrek, vorstschade enz. Een wisselwerking is te zien bij dwerggroei van planten in de bergen.

Zie ook[bewerken]

Anatomie en morfologie van dieren
Bijzondere anatomie en morfologie
Geleedpotigen: Achterlijf (insect) · Achterlijfaanhangsels · Achterlijfspunt · Achtervleugel · Aedeagus · Angel (insect) · Antenna (schaaldieren) · Antenne (insect) · Antennula · Apex (geleedpotige) · Autotomie · Boeklong · Borststuk · Brachypteer · Buis van Malpighi · Carapax · Cercus · Cheliceer · Clavus (insect) · Clypeus (anatomie) · Corium · Costa (insect) · Coxa · Dekschild · Embolium · Epigyne · Femur (geleedpotige) · Filiform · Flagellum (geleedpotigen) · Franje · Galea · Geurschub · Gonapofyse · Gonopode · Gonoporie · Halter (tweevleugeligen) · Hemilytrum · Hypostigma · Kaaktaster · Kieuw · Kop (insect) · Kopborststuk · Labiale palp · Liptaster · Macropteer · Mandibel (geleedpotigen) · Maxiliaire palp · Maxilla (Crustacea) · Maxillae · Maxillaire palp · Maxillipede · Maxillula · Mesopleuron · Mesosternum · Mesothorax · Metapleuron · Metasternum · Metathorax · Ocellus · Ommatidium · Opisthosoma · Ovipositor · Palp · Pedipalp · Pereon · Pereopode · Pleon · Pleopode · Pleosoom · Prescutum · Pretarsus · Proboscis · Pronotum · Propleuron · Propoot · Prosternum · Prothorax · Pterostigma · Pygidium · Roltong · Rostrum (Crustacea) · Samengesteld oog · Scafognathiet · Scaphoceriet · Scutellum · Scutum (insect) · Segment (insect) · Sifon (insect) · Somiet · Spermatheca · Spintepel · Sterniet · Sternum · Stigmata (insect) · Tarsus (insect) · Tegmen · Telson · Tergiet · Tibia (geleedpotige) · Trachee (insecten) · Trichobothria · Trochanter · Uilvlekken · Uropode · Urosoom · Vleugel (insect) · Vleugelcel · Vleugelhaakje · Voorvleugel
Reptielen: Autotomie · Eitand · Hemipenis · Kam (anatomie) · Orgaan van Jacobson
Vissen: Baarddraad · Cosmine · Faryngeaal kaakapparaat · Gonopodium · Kieuw · Operculum (biologie) · Vin · Zijlijn · Zwemblaas
Vogels: Cloaca (anatomie) · Dekveer · Dons · Kam (anatomie) · Krop (darmkanaal) · Lel (anatomie) · Slagpen · Sluier (uil) · Snavel · Staartpen · Stuitklier · Syrinx (orgaan) · Tarsometatarsus · Tibiotarsus · Veer (vogel) · Verenkleed · Vleugel (vogel) · Vorkbeen · Zwemvlies
Zoogdieren: Aalstreep · Anaalzak · Balein · Boekmaag · Bovenbil · Gaffel (biologie) · Gewei · Hoef (dier) · Lebmaag · Manen (haar) · Netmaag · Penisbot · Pens · Slagtand · Spuitgat · Tandformule · Uier · Wangzak
Endocrien systeem‎: Adenohypofyse · Alveolaire klier · Alvleesklier · Bijnier · Bijschildklier · Corpus luteum · Eierstok · Hypofyse · Hypothalamus · Leydigcel · Neurohypofyse · Pancreassap · Pars intermedia · Pijnappelklier · Schildklier · Teelbal · Thymus (orgaan)
Hart en vaatstelsel‎: Ader (anatomie) · Anastomose · Aorta · Aorta ascendens · Aorta descendens · Aortaboog · Aortaklep · Arteria cerebelli inferior posterior · Arteria mesenteria superior · Arteriole · Atrioventriculaire kleppen · Atrium (hart) · Aurikel (hart) · Bloed · Bloedgas · Bloedvat · Boezemtussenschot · Bundel van Bachmann · Bundel van His · Chordae tendineae · Cirkel van Willis · Collateraal · Dubbele bloedsomloop · Ductus arteriosus · Ductus venosus · Endocard · Epicard · Fleboliet · Foetale bloedsomloop · Foramen ovale (hart) · Gesloten bloedsomloop · Grote bloedsomloop · Haarvat · Hart · Hart en vaatstelsel · Hartklep · Hartspier · Hartspierweefsel · Harttransplantatie · Holle ader · Hoofdslagader · Hypofysepoortader · Intima-media thickness · Kamertussenschot · Kleine bloedsomloop · Kransslagader · Kunsthart · Leverpoortader · Linkerventrikel · Longader · Longslagader · Mitralisklep · Nierader · Open bloedsomloop · Papillairspieren · Poortader · Pulmonalisklep · Purkinjevezel · Rete mirabile · Sinus carotidicus · Sinusaritmie · Slagader · Slagadersysteem · Spiraalarterie · Systole (hart) · Tricuspidalisklep · Truncus brachiocephalicus · Vaatstelsel · Vaatwand · Vasoconstrictie · Vasodilatatie · Vena azygos · Vena cava inferior · Vena cava superior · Vena hemiazygos · Vena saphena magna · Vena saphena parva · Vena subclavia · Ventrikel (hart) · Venule
Luchtwegstelsel‎: Bronchiolus · Carina (luchtwegen) · Keel (anatomie) · Linkerlong · Long (orgaan) · Longblaasje · Luchtpijp · Luchtpijpvertakking · Neus · Rechterlong · Spuitgat · Stemband · Strotklepje · Strottenhoofd
Maag-darmstelsel‎: Anastomose · Anus (anatomie) · Blindedarm · Brush border · Colon ascendens · Colon descendens · Colon transversum · Dikke darm · Dunne darm · Endeldarm · Enterisch zenuwstelsel · Enterocyt · Farynx · Maag (mens) · Maagportier · Slokdarm · Wormvormig aanhangsel
Skelet: Arm‎ · Been‎ · Bekkengordel · Borstkas‎ · Bot (anatomie) · Botten van de mens · Skelet · Axis · Been (materiaal) · Beenmerg · Botweefsel · Compact been · Condylus · Elastisch kraakbeen · Epifyse (bot) · Fibreus kraakbeen · Gewricht‎ · Groeischijf · Hyalien kraakbeen · Kraakbeen · Menselijk skelet · Osteoclast · Osteocyt · Osteon · Pees‎ · Pijpbeen · Rug (anatomie) · Schedel · Schoudergordel · Sesambeen · Skeletnaald · Spongieus been · Tarsometatarsus · Tibiotarsus · Tongbeen · Wervelkolom · Wet van Wolff
Spierstelsel: Adductoren van het bovenbeen · Agonistische en antagonistische spieren · Bi-articulaire spier · Dwarsgestreept spierweefsel · Endomysium · Externe anaalsfincter · Fasciculatie · Gelaatsspieren · Glad spierweefsel · Hamstrings · Hart · Heupabductoren · Inotropie · Kauwspier · Middenrif · Modiolus anguli oris · Monoarticulaire spier · Musculus anconaeus · Musculus biceps brachii · Musculus biceps femoris · Musculus brachialis · Musculus bracchiradialis · Musculus coracobracchialis · Musculus deltoides · Musculus extensor carpi ulnaris · Musculus extensor digiti minimi · Musculus flexor carpi ulnaris · Musculus flexor digiti minimi · Musculus flexor digitorum profundus · Musculus gastrocnemius · Musculus glutaeus maximus · Musculus glutaeus medius · Musculus glutaeus minimus · Musculus gracilis · Musculus infraspinatus · Musculus latissimus dorsi · Musculus levator palpebrae superioris · Musculus levator scapulae · Musculi interossei dorsales pedis · Musculi interossei plantares pedis · Musculi rotatores · Musculus abductor hallucis · Musculus adductor hallucis · Musculus arrector pili · Musculus extensor digitorum brevis · Musculus extensor digitorum longus · Musculus extensor hallicis brevis · Musculus extensor hallicis longus · Musculus extensor indicis · Musculus extensor pollicis brevis · Musculus extensor pollicis longus · Musculus flexor digitorum brevis · Musculus flexor digitorum longus · Musculus flexor digitorum superficialis · Musculus flexor hallicis brevis · Musculus flexor hallicis longus · Musculus iliocostalis cervicis · Musculus iliocostalis lumborum · Musculus iliocostalis thoracis · Musculus longissimus capitis · Musculus longissimus cervicis · Musculus longissimus thoracis · Musculus quadratus femoris · Musculus quadratus plantae · Musculus semispinalis capitis · Musculus semispinalis cervicis · Musculus semispinalis thoracis · Musculus spinalis · Musculus omohyoidicus · Musculus opponens digiti minimi manis · Musculus opponens digiti minimi pedis · Musculus pectoralis major · Musculus pectoralis minor · Musculus piriformis · Musculus plantaris · Musculus pronator teres · Musculus psoas major · Musculus quadriceps femoris · Musculus rectus femoris · Musculus rhomboides major · Musculus rhomboides minor · Musculus sartorius · Musculus semimembranaceus · Musculus semitendineus · Musculus serratus anterior · Musculus soleus · Musculus sternocleidomastoidicus · Musculus stylohyoidicus · Musculus subclavius · Musculus subscapularis · Musculus supraspinatus · Musculus tensor fasciae latae · Musculus teres major · Musculus teres minor · Musculus tibialis anterior · Musculus trapezius · Musculus triceps brachii · Musculus triceps surae · Musculus vastus intermedius · Musculus vastus lateralis · Musculus vastus medialis · Papillairspieren · Rotatorenmanchet · Sarcomeer · Skeletspier · Sluitspier · Spier (anatomie) · Spierbiopsie · Spierkater · Spierspoeltjes · Spierweefsel · Stretching · Synergist · Wasbord (buik)
Urogenitaal stelsel‎: Corpus cavernosum penis · Corpus spongiosum penis · Distale tubulus contortus · Glomerulus · Juxtaglomerulaire apparaat · Kapsel van Bowman · Lichaampje van Malpighi · Nefron · Nier (biologie) · Nierbekken · Nierkelk Urineblaas · Urinebuis · Urineleider · Urinewegstelsel
Voortplantingssysteem‎: Eicel · Leydigcel · Navelstreng · Oöcyt · Prostaatspecifiek antigeen · Sperma · Spermabank · Spermatofoor · Zaadcel
Zenuwstelsel: Achterstrengen · Ademhalingscentrum · Ampullen van Lorenzini · Animaal zenuwstelsel · Astrocyt · Autonoom zenuwstelsel · Axon · Baan (zenuwstelsel) · Bloed-hersenbarrière · Centraal kanaal · Centraal zenuwstelsel · Chorda tympani · Dendriet (neurologie) · Dendritische spine · Dermatoom (anatomie) · Elleboogzenuw · Enterisch zenuwstelsel · Ependymcel · Extrapiramidaal systeem · Ganglion van Gasser · Gehoorzenuw · Geniculostriate route · Gezichtsvermogen · Gliacel · Golgi-peeslichaam · Grijze stof · Hersenzenuw · Innervatie · Insnoering van Ranvier · Interneuron · Interoceptie · Ischiaszenuw · Lichtgevoelige ganglioncel · Medulla oblongata · Merkelcel · Microglia · Motorische eindplaat · Motorische zenuw · Motorische zenuwcel · Myeline · Nervi splanchnici · Nervus abducens · Nervus accessorius · Nervus axillaris · Nervus cutaneus brachii lateralis superior · Nervus facialis · Nervus frontalis · Nervus glossopharyngicus · Nervus mandibularis · Nervus maxillaris · Nervus oculimotorius · Nervus olfactorius · Nervus ophthalmicus · Nervus opticus · Nervus phrenicus · Nervus pudendus · Nervus trigeminus · Nervus trochlearis · Nervus vagus · Nervus vestibularis · Nervus vestibulocochlearis · Neuriet · Neuroanatomie · Neuroblast · Neuronale migratie · Nociceptor · Oligodendrocyt · Ondertongzenuw · Orthosympathisch zenuwstelsel · Paraganglion · Parasympathisch zenuwstelsel · Perifeer zenuwstelsel · Perikaryon · Pioneer neuron · Piramidaal systeem · Pituïcyt · Plexus bracchialis · Plexus sacralis · Proprioceptie · Retinale ganglioncel · Rostrale migratoire stroom · Ruggenmerg · Schwanncel · Sensorische zenuw · Sensorische zenuwcel · Somatisch zenuwstelsel · Spiegelneuron · Ganglion spinale · Substantia nigra · Sympathicomimeticum · Synaps · Synaptisch blaasje · Synaptogenese · Tractus (zenuwstelsel) · Tractus corticospinalis · Vasovagale syncope · Witte stof · Zenuw · Zenuwcel · Zenuwknoop · Zenuwreceptor · Zenuwweefsel · Zintuigstelsel