Muiderpoort (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Muiderpoort (Amsterdam)
Gezien vanaf de Plantage Muidergracht
Gezien vanaf de Plantage Muidergracht
Coördinaten 52° 22′ NB, 4° 55′ OL
Oorspronkelijke functie onderdeel vestingwerken van Amsterdam
Opening circa 1770
Bouwstijl classicisme
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 5139
Architect Cornelis Rauws
Foto's
Gezien vanaf het Tropenmuseum
Gezien vanaf het Tropenmuseum
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Muiderpoort in Amsterdam is een stadspoort op het Alexanderplein, bij de kruising van de Plantage Middenlaan met de Sarphatistraat. De poort maakte deel uit van de vestingwerken van Amsterdam. Ter weerszijden van de poort liggen brug 264 (over de Plantage Muidergracht bij Artis) en brug 265 (over de Singelgracht naar Het Tropenmuseum aan de Mauritskade). Het is een rijksmonument.

Geschiedenis[bewerken]

De Muiderpoort in de 18de eeuw (Hendrik Keun, 1771)

De poort lag tussen de binnen- en buitengracht van de oude stadswal; de Singelgracht en de toenmalige Lijnbaansgracht. Van de poorten die in de 17de en 18de eeuw toegang tot de stad Amsterdam gaven is de Muiderpoort het enig overgebleven exemplaar.

De poort is door stadsbouwmeester Cornelis Rauws (1732-1772) ontworpen in Lodewijk XVI-stijl. Het beeldhouwwerk is gemaakt door Anthonie Ziesenis (1731-1801). De stadspoort werd in 1770 gebouwd, nadat de oude poort uit 1663 in 1769 was ingezakt wegens problemen met de fundering. De poort was in architectonische zin het eerste belangrijke stadsgebouw van de 18de eeuw.

Op 9 oktober 1811 reed keizer Napoleon door de poort de stad binnen in een koets getrokken door acht witte paarden. Voor de gelegenheid stond er een speciale ereboog bij de poort.

In de nabijheid bevond zich tot 1880 een uitspanning en herberg met de naam "Roomtuintjes" die vooral gebruikt werd voor overnachtingen van bezoekers aan de stad die na de sluiting van de Muiderpoort de stad niet meer werden toegelaten. Tussen 1880 en 1884 werd deze uitspanning gesloopt voor de bouw van de Dapperbuurt. De huidige Roomtuintjes zijn naar deze herberg vernoemd.[1]

Architectuur[bewerken]

De stadspoort is classicistisch van opzet. De poortopeningen suggereren een triomfboog. Het verhoogde middengedeelte met balustrade wordt bekroond door een achtkantige koepeltoren. Aan de stadskant bevindt zich een inspringende middenpartij met pilasters en fronton, geheel in de Dorische orde. De achtergrond van de pilasters is in rustica uitgevoerd. Aan de land- of buitenzijde zijn zuilen toegepast die door banden onderbroken worden. Aan de landzijde is het nieuwe Amsterdamse stadswapen met de drie Andreaskruisen in het fronton aangebracht, aan de stadskant het oude stadswapen met een middeleeuws schip (een hulk en niet een kogge, zoals vaak wordt aangenomen). In het hoofdgestel, boven de poortdoorgangen, bevindt zich een bij de Dorische orde passend trigliefen-fries.

Verkeer[bewerken]

Oorspronkelijk ging al het verkeer door de poort en lag er voor de poort over de Singelgracht een stenen brug waarin twee houten wipbruggen opgenomen waren. Aan het uiteinde van de brug was een buitenpoort of hamei aangebracht, voorzien van smeedijzeren hekken. Deze "hekkenpoort" werd in 1898 om verkeerstechnische redenen afgebroken: men vond de doorgang te smal. In 1903 werd de brug vervangen door een nieuw exemplaar dat naast de poort werd gebouwd; vanaf dat moment verloor de poort haar functie, want al het verkeer reed nu om de poort heen.

De hekkenpoort is bewaard gebleven. Veertig jaar na de sloop werd het poortje uit 1770 herbouwd aan de ingang van het huidige Flevopark in Amsterdam-Oost. Nog steeds siert deze eveneens in Lodewijk XVI-stijl opgetrokken buitenpoort de toegang tot het park.

Alhoewel het Station Amsterdam Muiderpoort naar de Muiderpoort is vernoemd bevindt het station zich ongeveer een kleine kilometer ten zuidoosten van de Muiderpoort.

Gebruik[bewerken]

De oorspronkelijke wachtruimte op de verdieping is thans als kantoorruimte in gebruik. Sinds 2004 is de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs er gevestigd. Daarvoor was het gebouw in gebruik bij het International Bureau of Fiscal Documentation (IBFD).

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • De tekst van deze pagina, of een eerdere versie daarvan, is geheel of gedeeltelijk afkomstig van het bureau Monumenten & Archeologie (bMA) van de gemeente Amsterdam.
  1. de Naam van onze straat, J.A.Wiersma 1978