Munnekezijl (Kollumerlands: Muntjeziel) is het meest oostelijk gelegen dorp van de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland, provincie Friesland (Nederland), en heeft 537 inwoners.
Het dorp ligt aan het Munnikezijlsterried, tegen de grens met de provincie Groningen. Watersporters kunnen terecht in passantenhaven 't Eiland. Ongeveer 4 kilometer ten noorden van het dorp achter de dijk is de proefboerderij 'Kollumerwaard' te vinden. Daar wordt onderzoek verricht naar akkerbouw- en vollegronds-groentegewassen. Ook heeft het dorp een dorpshuis (de Schans - naar de 16e-eeuwse schans op de plek van het huidige buurtschap De Schans direct ten zuiden van het dorp), een christelijke basisschool 't Oegh (naar het vroegere eiland 't Oegh in de Lauwerszee) en de Munnekezijlstermolen die ook wel Rust Roest wordt genoemd. Hij is als pelmolen gebouwd maar nu als korenmolen in gebruik. Ten zuiden van het dorp ligt een oud boogbruggetje uit 1802, genaamd "het Piepke".
Munnekezijl is een komdorp dat in de late Middeleeuwen is ontstaan bij de in 1476 door de cisterciënzer monniken van Gerkesklooster geslagen sluis in de Lauwers die het door hen ingedijkte land moest beschermen. De sluis is een paar keer verlegd en vernieuwd. Er is aan het einde van de 16e eeuw een verdedigingsschans aangelegd. De bouw van de huidige sluis in 1741 vormde een onderdeel in de verbetering van het Zijldiep en Munnikezijlsterried.
In de jaren 1874-1877 is de dijk van Nittershoek naar Zoutkamp aangelegd. Hierdoor werden de dijken bij Munnekezijl slaperdijken en had de sluis geen zeekerende functie meer. In 1882 werd iets oostelijker ter bevordering van de afwatering een stroomkanaal gegraven en een grote spuisluis aangelegd. Deze indrukwekkende sluis bestaat uit elf afsluitbare stroomgaten en aan de buitenzijde een van steunberen voorziene hoge keermuur. Aan de binnenzijde is een brug over de stroomgaten gelegd. De nederzetting die zich ten westen van de sluis ontwikkelde, is lang een buurtschap onder Burum gebleven, hoewel er al in 1665 een kerk werd gesticht,
Friesland
Kollumerland en Nieuwkruisland
