Museumstoomtram Hoorn - Medemblik
| Museumstoomtram Hoorn-Medemblik | ||||
 |
||||
| SHM lok 5 "Enkhuizen" met trein te Hoorn | ||||
| Algemene informatie | ||||
| Land |  Nederland |
|||
| Hoofdvestiging | Hoorn | |||
| Actief | 1968-heden | |||
| Website | Museumstoomtram Hoorn-Medemblik | |||
| Beheer | ||||
| Trajecten | Hoorn - Medemblik | |||
| Trajectlengte | 20 | |||
|
||||
| Spoorlijn Hoorn - Medemblik | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
De Museumstoomtram Hoorn – Medemblik (SHM) voert met historisch stoomtrammaterieel een dienst uit op de toeristische spoorweg (museumlijn) Hoorn - Medemblik. Het bedrijf exploiteert ook, in samenwerking met Rederij Gebhard, de bootdienst Medemblik – Enkhuizen met het museumschip MS Friesland.
Dit zijn twee van de drie onderdelen van de 'Historische Driehoek', een dagtocht die men kan maken tussen de Westfriese steden Hoorn, Medemblik en Enkhuizen, waarbij de derde zijde van de driehoek gevormd wordt door de spoorlijn Hoorn - Enkhuizen met de reguliere treindienst van de NS.
Het museum maakt gebruik van het voormalige goederen- en rangeeremplacement van station Hoorn. De eerste ritten met museummaterieel werden hier op 23 mei 1968 gemaakt. Hiervoor werd gebruikgemaakt van de locs 18 en 30 met NS-Blokkendoosrijtuigen. Ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum werden op 1 mei 2008 deze ritten met dezelfde materieelsamenstelling herhaald.
In de daarop volgende jaren ontwikkelde zich het stoomtrambedrijf zoals we dat nu kennen.
Het stoomtrambedrijf herinnert aan de vele stoomtrambedrijven zoals die tussen 1879 en 1966 in Nederland bestonden. Als leidraad voor de stoomtram wordt het jaar 1926 aangehouden.
Inhoud |
Lijn en stations [bewerken]
Niet alleen het rollend materieel, maar ook de entourage van de lijn draagt bij tot het historische karakter van de tramdienst, zoals de gerestaureerde stationsgebouwen te Wognum-Nibbixwoud, Twisk en Opperdoes en het seinhuis te Hoorn, dat afkomstig is uit Kesteren. Het station te Medemblik is tussen december 2006 en juli 2007 in historische staat gerestaureerd (zie site Weg en Werken).
Nog in particuliere handen zijn de stationsgebouwen van Abbekerk-Lambertschaag, Benningbroek-Sijbekarspel en Zwaag, alsmede de overwegwachterswoning te Zwaagdijk. Het stationsgebouw van Midwoud-Oostwoud werd in 1969 afgebroken, ook het haltegebouw van Westerblokker bestaat niet meer. De gemeenteraad van Medemblik heeft op 10 september 2007 besloten om het stationsgebouw van Abbekerk-Lambertschaag aan te kopen. Het is mogelijk dat het stationsgebouw ter beschikking wordt gesteld aan de museumstoomtram.[1]
Op het emplacement te Hoorn prijkt het voormalige seinhuis uit Kesteren. De mechanische beveiligingsapparatuur is in werkende staat en aangepast voor de bediening van wissels en seinen op het SHM-emplacement. Het handeltoestel is van het type HSM.
Kenniscentrum [bewerken]
In Hoorn bevindt zich ook het Kenniscentrum over de Geschiedenis van de Stoomtram in Nederland: Het Stoomtram Documentatie Centrum (SDC).
Film [bewerken]
Scenes bij de Museumstoomtram zijn te zien in de speelfilm 'The Riddle of the Sands' uit 1979, met Michael York. Deze film speelt zich deels af in de omgeving van Emden. Station 'Emden' is station Medemblik, station 'Bensersiel' is station Twisk.
Bedrijfsstructuur [bewerken]
Er zijn vier juridische entiteiten, waarvan drie stichtingen en een vennootschap. Het museale bezit – historisch materieel en gebouwen - is ondergebracht in de Stichting Beheer Museumstoomtram (SBM). De railinfrastructuur is ondergebracht in de Stichting Beheer Spoorlijn (SBS). De BV exploitatiemaatschappij Museumstoomtram (BEM) is de vennootschap waarin het vervoer en aanverwante activiteiten zijn ondergebracht. Al het personeel is in dienst van de vennootschap. De gecertificeerde aandelen in bezit van de West-Friese gemeenten zijn ondergebracht in de Stichting Administratie Kantoor (SAK).[2]
Een groot deel van de medewerkers zijn vrijwilligers.
Rollend materieel [bewerken]
Locomotieven [bewerken]
De Stoomtram Hoorn – Medemblik beschikt over een belangwekkende collectie historisch stoomtrammaterieel, waaronder twee rijvaardige vierkante stoomtramlocomotieven, locomotief 8 van de voormalige HTM (gebouwd door Machinefabriek Breda) en locomotief 18 van de voormalige GSM (gebouwd door Henschel). Voorts de Verhoop-locomotief LTM 26 en loc NS 7742 'Bello', afkomstig van de in 1955 opgeheven tramlijn Alkmaar - Bergen - Bergen aan Zee. Andere rijvaardige stoomlocomotieven zijn de 'La Meuse' loc 5, en de 'Jung' locomotieven 16 en 30. In herbouw is loc Neuehoffnungshütte II, type NS 6500, als NS 6513. In restauratie is diesellok NTM 101, afkomstig van de Nederlandsche Tramweg Maatschappij. Voor de benodigde rangeer bewegingen is NS Sik 288 in groene kleur op applacement Hoorn aanwezig.
Rijtuigen en wagons [bewerken]
Ook bezit de museumtram een fraaie collectie houten stoomtramrijtuigen, waarvan bedrijfsvaardig de 21 en 22 van de Gooische Stoomtram (GSM), de 370 en 395 van de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij (RTM), de AB 6 van de tramlijn Zutphen - Emmerik (ZE; Gelderse Tram), de C 205 van de Friese tram (NTM), rijtuig AB 24 van de Stoomtram-Maatschappij Breskens - Maldeghem (SBM) en rijtuig AB 8 van de Zeeuwsch-Vlaamsche Tramweg-Maatschappij (ZVTM). In voorbereiding van restauratie is rijtuig RTM 334.
Verder is nog een flink aantal goederentramwagens gerestaureerd, veelal uit teruggevonden wagenbakken, die na opheffing van trambedrijven nog tientallen jaren als schuurtjes dienstdeden. Dienstvaardig zijn goederenwagens van de NTM (Nederlandsche Tramweg Maatschappij), OG (Oostelijk Groningen), EDS (Drentse tram, zie DSM) en TNHT (Waterlandse tram). In restauratie is veewagen NTM F63.
Het historisch Nederlands stoomtrammaterieel in de verzameling is afkomstig uit 10 van de vroegere 11 provincies, namelijk niet uit Noord-Brabant. (Daarin laten we de naoorlogse provincie Flevoland, waar nooit stoomtrams hebben gereden, buiten beschouwing.) Bedrijfsvaardig Nederlands stoomtrammaterieel is aanwezig uit 9 van de 11 provincies, namelijk nog niet uit Utrecht en Noord-Brabant.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen de bovenstaande rijtuigen met een museaal karakter en niet-museale rijtuigen van Oostenrijkse en Zwitserse oorsprong.
Dienstregeling en dagelijkse gang van zaken [bewerken]
De tram rijdt ongeveer 6 maanden per jaar, 6 dagen per week (niet op maandag), plus enkele maanden alleen in het weekend, één keer per dag van Hoorn (vertrektijd 11.00 uur) naar Medemblik en terug; in augustus en andere vakantieperioden vaker.
- De tram met vertrektijd 11.00 uur vanuit Hoorn bestaat altijd uit lokaalspoorrijtuigen, dat wil zeggen 'de Oostenrijkers', zo nodig aangevuld met één of meer 'Zwitsers'. Een enkele keer geheel uit de Zwitsers, maar nooit uit Nederlandse houten tramrijtuigen. Locomotieven: meestal de 26 of 5; soms de 16, 'Bello' of de 30.
- De tram van 13.30 uur bestaat uit Nederlandse houten tramrijtuigen, en een aantal tramgoederenwagens, inclusief een postbagagewagen met postconducteur. Locomotieven: 30 (mei- en herfstvakantie) of 'Bello' (hoogseizoen).
- De tram van 10.00 uur (di/woe/do. in het hoogseizoen) is de tram met de 'vierkante' tramlocomotief. Deze bestaat uit Nederlandse houten tramrijtuigen. Locomotief: 8 (begin van het hoogseizoen) of 18 (tweede helft hoogseizoen).
- De trams van 10.00 uur en 13.30 uur bestaan in hun geheel uit Nederlandse railmonumenten. De tram van 10.00 uur is een klassieke Nederlandse stoomtram. Lok 8 is de enige die gebruik maakt van de standpijp (waterkraan) in Wognum.
- De tram van 15.30 uur van Hoorn naar Wognum: op de zaterdagen in voor- en naseizoen bestaat deze uit enkele houten tramrijtuigen. Locomotief: de lok van de tram van 11.00 uur. Op de di/woe/do. in het hoogseizoen wordt deze tram echter gereden met het houten lokaalspoorrijtuig NS C 290. Dat wil zeggen tot het moment dat er voldoende tramrijtuigen beschikbaar voor zullen zijn om ook dan met trammaterieel te rijden.
- Er is geen draaischijf, keerdriehoek of keerlus. De stoomlocomotieven van de SHM rijden achterwaarts (dus met machinistenhuis vóór) van Hoorn naar Medemblik en vooruit (dat wil zeggen met schoorsteen vóór, dit geldt dus ook voor de 'vierkante' tramlocomotieven) van Medemblik naar Hoorn.
Materieeloverzicht [bewerken]
- Overzicht ontleend aan de Nederlandse Museummaterieel Database
Tractievoertuigen [bewerken]
| Nummer | Tractie | Maatschappijnummer en naam | Bouwjaar (fabriek) | Monumentenregister | Afbeelding |
|---|---|---|---|---|---|
| Locomotieven | |||||
| Loc 5 | Stoom | "SHM 5 Enkhuizen" | 1929 (Société de La Meuse) | B-status |  |
| Loc 8 | Stoom | "HTM 8 Ooievaar" | 1904 (Backer & Rueb, Breda) | A-status | |
| Loc 16 | Stoom | "SHM 16 Medemblik" | 1943 (Arnold Jung Locomotivfabr.) |  |
|
| Loc 18 | Stoom | "GS 18 Leeghwater" | 1921 (Henschel & Sohn, Cassel) | A-status |  |
| Loc 23 | Stoom | "WSM 23 H.J.H. Modderman" | 1918 (Orenstein & Koppel A.G.) | A-status | |
| Loc 26 | Stoom | "LTM 26 Ir.P.H. Bosboom" | 1922 (Hannoverische Machinenfabr.) | A-status |  |
| Loc 30 | Stoom | "SHM 30 Hoorn" | 1908 (Arnold Jung) | A-status |  |
| Loc 6513 | Stoom | "Neuhoffnungshutte II", overeenkomend met SS 601-612 (later NS 6501-6512) | 1887 (Hohenzollern A.G.)[3] |  |
|
| Loc 7742 | Stoom | "NS 7742 Bello" | 1914 (Berliner Maschinenbau A.G.) | A-status |  |
| Loc 35 | Diesel | "SHM 35 Griezel" | 1975 (LOWA Lokomotivbau Karl Marx) |  |
|
| Loc 47 | Diesel | "SHM 47 Pluisje" | 1925 (Orenstein & Koppel A.G.) | C-status | |
| Loc 49 | Diesel | "SHM 49 Gruisje" | 1960 (Schöma Fritz Schöttler GmbH) | ||
| Loc 101 | Diesel | "NTM 101" | 1935 (Kromhout, Amsterdam) | A-status | |
| Loc 271 | Diesel | "NS 271" | 1938 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Loc 288 | Diesel | "NS 288" | 1938 (Centrale Werkplaats NS, Zwolle) |  |
|
| Loc 346 | Diesel | "NS 346" (plukloc) | 1950 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Motorrijtuigen | |||||
| Motorrijtuig 14 | Diesel | "GoTM 14" | 1929 (Nordwaggon, Bremen) | A-status | |
| Motorrijtuig 40 | Diesel | "WSM 40" | 1923 (Deutsche Werke, Kiel) | A-status | |
| Rijdende stoomspoorkraan | |||||
| Rijdende spoorkraan 39 | Stoom | "SHM 39" | 1946 (Koninklijke Maatschappij 'De Schelde') | B-status |  |
| Werkmaterieel | |||||
| Werkmaterieel 51 | Diesel | "SHM 51" | 1964 (Fa. Cemafer) | ||
| Werkmaterieel 78 | Benzine | "NS 78" | 1953 (Fa. D. Wickham en Co. LTD.) | ||
Rijtuigen en wagens [bewerken]
| Nummer | Maatschappijnummer en naam | Bouwjaar (fabriek) | Monumentenregister | Afbeelding |
|---|---|---|---|---|
| Tramrijtuigen | ||||
| Rijtuig 6 (AB6) | "ZE AB6" | 1902 (Pennock en Co, Den Haag) | B-status | |
| Rijtuig 8 (AB8) | "ZVTM AB8" | 1916 (Allan, Rotterdam) | A-status | |
| Rijtuig 21 | "GoTM 21" | 1915 (Allan, Rotterdam) | B-status | |
| Rijtuig 22 | "GS 22" | 1904 (Waggon und Maschinenbau A.G, Görlitz) | A-status |  |
| Rijtuig 24 (AB24) | "SBM AB24" | 1927 (Allan, Rotterdam) | B-status |  |
| Rijtuig 27 (BC27) | "OG BC27" | 1917 (Beijnes, Haarlem) | A-status | |
| Rijtuig 34 | "OSM 34" | 1910 (Allan, Rotterdam) | A-status | |
| Rijtuig 87 (BC87) | "NTM B87" | 1920 (Werkspoor, Amsterdam) | B-status | |
| Rijtuig 205 (C205) | "NTM C205" | 1915 (Werkspoor, Amsterdam) | A-status | |
| Rijtuig 334 (AB334) | "RTM AB334" | 1898 (S.A. de Construction 'la Métallurgique', Nijvel) | B-status | |
| Rijtuig 341 (AB341) | "RTM AB341" | 1900 (S.A. de Construction 'la Métallurgique', Nijvel) | C-status | |
| Rijtuig 370 (AB370) | "RTM AB370" | 1905 (Compagnie centrale de construction, Haine St. Pierre) | C-status | |
| Rijtuig 395 (AB395) | "RTM AB395" | 1906 (Allan, Rotterdam) | C-status |  |
| Rijtuig 423 (BC423) | "NS BC423" | 1920 (Werkspoor, Amsterdam) | B-status | |
| Rijtuig 425 (BC425) | "NS BC425" | 1920 (Werkspoor, Amsterdam) | A-status | |
| Rijtuig 1502 (BD1502) | "LTM BD1502" | 1922 (Beijnes, Haarlem) | B-status | |
| Rijtuig 1504 (B1504) | "LTM B1504" | 1922 (Beijnes, Haarlem) | A-status | |
| Rijtuig 19 (B19) | "SHM B19" | 1951 (NMVB-Werkplaats Kuregem) | ||
| Rijtuig 20 (B20) | "SHM B20" | 1944 (NMVB-Werkplaats Kuregem) | ||
| Lokaalspoorrijtuigen | ||||
| Rijtuig 51 (B51) | "SHM B51" | 1950 (ÖBB Werkplaats, Simmering) |  |
|
| Rijtuig 52 (BC52) | "SHM BC52" | 1953 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten) |  |
|
| Rijtuig 53 (BC53) | "SHM BC53" | 1950 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten) | |
|
| Rijtuig 54 (B54) | "SHM B54" | 1950 (ÖBB Werkplaats, Simmering) |  |
|
| Rijtuig 55 (BC55) | "SHM BC55" | 1950 (ÖBB Werkplaats, Simmering) | ||
| Rijtuig 56 (B56) | "SHM B56" | 1950 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten) | ||
| Rijtuig 57 (BC57) | "SHM BC57" | 1951 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten) | ||
| Rijtuig 58 (C58) | "SHM C58" | 1954 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten) |  |
|
| Rijtuig 59 (B59) | "SHM B59" | 1954 (ÖBB Werkplaats St. Pölten) | ||
| Restauratierijtuig 60 (Buf60) | "SHM Buf 60" | 1951 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten) |  |
|
| Rijtuig 290 (C290) | "NS C290" | 1917 (Werkspoor, Amsterdam) | A-status |  |
| Post/bagagewagens | ||||
| Post/bagagewagen 3 (D3) | "SBM D3" | 1913 (Allan, Rotterdam) | ||
| Post/bagagewagen 5 (D5) | "SBM D5" | 1926 (Allan, Rotterdam) | B-status | |
| Post/bagagewagen 6 (D6) | "NTM D6" | 1903 (Werkspoor, Amsterdam) | A-status | |
| Conducteur/bagagewagen 1 (P1) | "NTM P1" | 1888, 1930 (Beijnes, Haarlem) | A-status | |
| Conducteur/bagagewagen 8 (P8) | "NTM P8" | 1915 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Goederenwagens | ||||
| Gesloten goederenwagen 3 (E3) | "NTM E3" | 1915 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Postwagen 5 (LD 5) | "NCS LD 5" | 1914 (Allan, Rotterdam) | C-status | |
| Koppelwagen 9 (K9) | "NTM K9" | 1916 (Werkspoor, Amsterdam) | A-status | |
| Koppelwagen 10 (K10) | "NTM K10" | 1916 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Gesloten goederenwagen 12 (EE12) | "DSM EE12" | 1929 (DSM-werkplaats Dedemsvaart) | A-status | |
| Koppelwagen 16 (K16) | "NTM K16" | 1924 (NTM-werkplaats, Drachten) | C-status | |
| Gesloten goederenwagen 21 (E21) | "NTM E21" | 1915 (Werkspoor, Amsterdam) | B-status | |
| Gesloten goederenwagen 21 | "NHTM 21" | 1897 (S.A. de Construction 'la Métallurgique', Nijvel) | B-status | |
| Open goederenwagen 38 | "NHTM 38" | 1908 (Pennock en Co, Den Haag) | A-status | |
| Veewagen 57 (F57) | "NTM F57" | 1913 (Werkspoor, Amsterdam) | A-status | |
| Gesloten goederenwagen 59 (D59) | "ZVTM D59" | 1930 (La Brugeoise) | C-status | |
| Veewagen 63 (F63) | "NTM F63" | 1913 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Gesloten goederenwagen 67 (E67) | "NTM E67" | 1911 (Werkspoor, Amsterdam) | A-status | |
| Gesloten goederenwagen 75 (E75) | "NTM E75" | 1913 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Gesloten goederenwagen 85 | "EDS 85" | 1930 (Noord Nederlandse Machinefabriek, Winschoten) | A-status |  |
| Veewagen 88 (F88) | "NTM F88" | 1921 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Gesloten goederenwagen 102 (E102) | "OG E102" | 1930 (La Brugeoise) | C-status | |
| Gesloten goederenwagen 128 (E128) | "NTM E128" | 1921 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status |  |
| Gesloten goederenwagen 134 (E134) | "NTM E134" | 1921 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Gesloten goederenwagen 160 (CHA160) | "NS CHA160" | 1867 (HIJSM-werkplaats Haarlem) | A-status | |
| Gesloten goederenwagen 167 (E167) | "NTM E167" | 1921 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Gesloten goederenwagen 208 | "MBS 208" | 1913 (Allan, Rotterdam) | ||
| Gesloten goederenwagen 406 (Dt406) | "NS Dt406" | 1921 (Werkspoor, Amsterdam) | B-status | |
| Gesloten goederenwagen 579 (CHD579) | "HIJSM CHD579" | 1888 (HIJSM-werkplaats Haarlem) | C-status | |
| Open goederenwagen 59221 | "NS 59221" | Onb. (Werkspoor, Amsterdam) | A-status | |
| Open goederenwagen 172384 | "NS 172384" | Onb. (Werkspoor, Amsterdam) | C-status |  |
| Open goederenwagen 172443 | "NS 172443" | 1907 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Open goederenwagen 172473 | "NS 172473" | 1913 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status |  |
| Verblijfswagen 81 | "SHM 81" | 1954 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Rongenwagen 83 | "SHM 83" | 1958 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Rongenwagen 84 | "SHM 84" | 1958 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Rongenwagen 85 | "SHM 85" | 1958 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Rongenwagen 86 | "SHM 86" | 1958 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Zelflosser 87 | "SHM 87" | 1961 (Talbot, Aken) | ||
| Zelflosser 88 | "SHM 88" | 1961 (Talbot, Aken) | ||
| Rongenwagen 89 | "SHM 89" | 1960 (Werkspoor, Amsterdam) | ||
| Ketelwagen 102 | "SHM 102" | 1946 (Zielona Gorá, Polen) | C-status |  |
| Gesloten goederenwagen 105 | "SHM 105" | 1957 (Wagonfabriek Lindner, Ammendorf) | ||
| Open goederenwagen 157 | "SHM 157" | 1928 (de La Hestre) | ||
| Gesloten goederenwagen 5060 | "NS 5060" | 1954 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Gesloten goederenwagen 24676 | "NS 24676" | 1929 (Werkspoor, Amsterdam) | C-status | |
| Ketelwagen 67081 | "NS 67081" | 1954 (Rastatt, Duitsland) | C-status |  |
| Rongenwagen 87802 | "NS 87802" | 1942 (Beijnes, Haarlem) | C-status | |
Galerij Infrastructuur [bewerken]
-
Stationsgebouw in Hoorn
-
Emplacement van de SHM te Hoorn; links het seinhuis uit Kesteren.
-
Stoomtram bij Station Twisk
-
Spoorbrug Medemblik
Zie ook [bewerken]
Externe links [bewerken]
- Museumstoomtram Hoorn – Medemblik
- Stoomtram Documentatie Centrum
- Sporenplan van station en traject, en wijde omgeving (www.sporenplan.nl)
Bronnen [bewerken]
- ↑ Voorstel aankoop station Abbekerk-Lambertschaag, Burgemeester en Wethouders van de gemeente Medemblik, 7 augustus 2007
- ↑ http://www.museumstoomtram.nl/stoomtram/Home/Actueel/documents/RapportAndersson.pdf
- ↑ Restauratie locomotief NS 6513 van start (locaalspoor.nl)
 |
Zie de categorie Museumstoomtram Hoorn - Medemblik van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
