Museumstoomtram Hoorn - Medemblik

Museumstoomtram Hoorn-Medemblik Algemene informatie Land Nederland Hoofdvestiging Hoorn Actief 1968-heden Website Museumstoomtram Hoorn-Medemblik Beheer Trajecten Hoorn - Medemblik Trajectlengte 20 Portaal    Openbaar vervoer Spoorlijn Hoorn - Medemblik uit Zaandam en uit Alkmaar 0 Hoorn naar Enkhuizen 1 Hoorn Koepoortsweg N506 2 Westerblokker 4 Zwaag N302 5 Zwaagdijk 6 Wognum-Nibbixwoud tramlijn naar Schagen opgebroken 7 Wijzend 9 Benningbroek-Sijbekarspel 10 Abbekerk-Lambertschaag 14 Midwoud-Oostwoud 16 Twisk 18 Opperdoes 19 Opperdoes Oosteinde N240 20 Medemblik Toeristische bootdienst naar Enkhuizen

Sporenplan Hoorn (SHM in blauw, NS in zwart). Bron: www.sporenplan.nl

De Museumstoomtram Hoorn – Medemblik (SHM) voert met historisch stoomtrammaterieel een dienst uit tussen Hoorn en Medemblik, op de lijn die destijds gebruikt werd door de Locaalspoorwegmaatschappij Hollands Noorderkwartier.

Het museum maakt gebruik van het voormalige goederen- en rangeeremplacement van station Hoorn. De eerste ritten met museummaterieel werden hier op 23 mei 1968 gemaakt. Hiervoor werd gebruikgemaakt van de locs 18 en 30 met NS-Blokkendoosrijtuigen. Ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum werden op 1 mei 2008 deze ritten met dezelfde materieelsamenstelling herhaald.

In de daarop volgende jaren ontwikkelde zich het stoomtrambedrijf zoals we dat nu kennen. De stoomtramverbinding is onderdeel van de 'Historische Driehoek', een dagtocht die men kan maken tussen de Westfriese steden Hoorn, Medemblik en Enkhuizen, waarbij op de vaarroute Medemblik – Enkhuizen het MS Friesland wordt ingezet en voor de derde zijde van de driehoek gebruikgemaakt wordt van de NS-treindienst.

Het stoomtrambedrijf herinnert aan de vele stoomtrambedrijven zoals die tussen 1879 en 1966 in Nederland bestonden. Als leidraad voor de stoomtram wordt het jaar 1926 aangehouden.

Lijn en stations

Niet alleen het rollend materieel, maar ook de entourage van de lijn draagt bij tot het historische karakter van de tramdienst, zoals de gerestaureerde stationsgebouwen te Wognum-Nibbixwoud, Twisk en Opperdoes en het seinhuis te Hoorn, dat afkomstig is uit Kesteren. Het station te Medemblik is tussen december 2006 en juli 2007 in historische staat gerestaureerd (zie site Weg en Werken).

Nog in particuliere handen zijn de stationsgebouwen van Abbekerk-Lambertschaag, Benningbroek-Sijbekarspel en Zwaag, alsmede de overwegwachterswoning te Zwaagdijk. Het stationsgebouw van Midwoud-Oostwoud werd in 1969 afgebroken, ook het haltegebouw van Westerblokker bestaat niet meer. De gemeenteraad van Medemblik heeft op 10 september 2007 besloten om het stationsgebouw van Abbekerk-Lambertschaag aan te kopen. Het is mogelijk dat het stationsgebouw ter beschikking wordt gesteld aan de museumstoomtram.

Op het emplacement te Hoorn prijkt het voormalige seinhuis uit Kesteren. De mechanische beveiligingsapparatuur is in werkende staat en aangepast voor de bediening van wissels en seinen op het SHM-emplacement. Het handeltoestel is van het type HSM.

Kenniscentrum

In Hoorn bevindt zich ook het Kenniscentrum over de Geschiedenis van de Stoomtram in Nederland: Het Stoomtram Documentatie Centrum (SDC).

Film

Scenes bij de Museumstoomtram zijn te zien in de speelfilm 'The Riddle of the Sands' uit 1979, met Michael York. Deze film speelt zich deels af in de omgeving van Emden. Station 'Emden' is station Medemblik, station 'Bensersiel' is station Twisk.

Rollend materieel

Locomotieven

De Stoomtram Hoorn – Medemblik beschikt over een belangwekkende collectie historisch stoomtrammaterieel, waaronder twee rijvaardige vierkante stoomtramlocomotieven, locomotief 8 van de voormalige HTM (gebouwd door Machinefabriek Breda) en locomotief 18 van de voormalige GSM (gebouwd door Henschel). Voorts de Verhoop-locomotief LTM 26 en loc NS 7742 'Bello', afkomstig van de in 1955 opgeheven tramlijn Alkmaar - Bergen - Bergen aan Zee. Andere rijvaardige stoomlocomotieven zijn de 'La Meuse' loc 5, en de 'Jung' locomotieven 16 en 30. In herbouw is loc Neuehoffnungshütte II, type NS 6500, als NS 6513. In restauratie is diesellok NTM 101, afkomstig van de Nederlandsche Tramweg Maatschappij.

Rijtuigen en wagons

Ook bezit de museumtram een fraaie collectie houten stoomtramrijtuigen, waarvan bedrijfsvaardig de 21 en 22 van de Gooische Stoomtram (GSM), de 370 en 395 van de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij (RTM), de AB 6 van de tramlijn Zutphen - Emmerik (ZE; Gelderse Tram), de C 205 van de Friese tram (NTM), rijtuig AB 24 van de Stoomtram-Maatschappij Breskens - Maldeghem (SBM) en rijtuig AB 8 van de Zeeuwsch-Vlaamsche Tramweg-Maatschappij (ZVTM). In voorbereiding van restauratie is rijtuig RTM 334.

Verder is nog een flink aantal goederentramwagens gerestaureerd, veelal uit teruggevonden wagenbakken, die na opheffing van trambedrijven nog tientallen jaren als schuurtjes dienstdeden. Dienstvaardig zijn goederenwagens van de NTM (Nederlandsche Tramweg Maatschappij), OG (Oostelijk Groningen), EDS (Drentse tram, zie DSM) en TNHT (Waterlandse tram). In restauratie is veewagen NTM F63.

Het historisch Nederlands stoomtrammaterieel in de verzameling is afkomstig uit 10 van de vroegere 11 provincies, namelijk niet uit Noord-Brabant. (Daarin laten we de naoorlogse provincie Flevoland, waar nooit stoomtrams hebben gereden, buiten beschouwing.) Bedrijfsvaardig Nederlands stoomtrammaterieel is aanwezig uit 9 van de 11 provincies, namelijk nog niet uit Utrecht en Noord-Brabant.

Dagelijkse gang van zaken

• De stoomlocomotieven van de SHM rijden achterwaarts (dus met machinistenhuis vóór) van Hoorn naar Medemblik en vooruit (dat wil zeggen met schoorsteen vóór, dit geldt dus ook voor de 'vierkante' tramlocomotieven) van Medemblik naar Hoorn. De SHM gebruikt geen draaischijf.
• De tram met vertrektijd 11.00 uur vanuit Hoorn: deze bestaat altijd uit lokaalspoorrijtuigen, dat wil zeggen 'de Oostenrijkers', zo nodig aangevuld met één of meer 'Zwitsers'. Een enkele keer geheel uit de Zwitsers, maar nooit uit Nederlandse houten tramrijtuigen. Locomotieven: meestal de 26 of 5; soms de 16, 'Bello' of de 30.
• De tram van 13.30 uur bestaat uit Nederlandse houten tramrijtuigen, en een aantal tramgoederenwagens, inclusief een postbagagewagen met postconducteur. Locomotieven: 30 (mei- en herfstvakantie) of 'Bello' (hoogseizoen).
• De tram van 10.00 uur (di/woe/do. in het hoogseizoen) is de tram met de 'vierkante' tramlocomotief. Deze bestaat uit Nederlandse houten tramrijtuigen. Locomotief: 8 (begin van het hoogseizoen) of 18 (tweede helft hoogseizoen).
• De trams van 10.00 uur en 13.30 uur bestaan in hun geheel uit Nederlandse railmonumenten. De tram van 10.00 uur is een klassieke Nederlandse stoomtram. Lok 8 is de enige die gebruik maakt van de standpijp (waterkraan) in Wognum.
• De tram van 15.30 uur van Hoorn naar Wognum: op de zaterdagen in voor- en naseizoen bestaat deze uit enkele houten tramrijtuigen. Locomotief: de lok van de tram van 11.00 uur. Op de di/woe/do. in het hoogseizoen wordt deze tram echter gereden met het houten lokaalspoorrijtuig NS C 290. Dat wil zeggen tot het moment dat er voldoende tramrijtuigen beschikbaar voor zullen zijn om ook dan met trammaterieel te rijden.

Materieeloverzicht

• Overzicht ontleend aan de Nederlandse Museummaterieel Database

Tractievoertuigen

Nummer	Tractie	Maatschappijnummer en naam	Bouwjaar (fabriek)	Monumentenregister
Locomotieven
Loc 5	Stoom	"SHM 5 Enkhuizen"	1929 (Société de La Meuse)	B-status
Loc 8	Stoom	"HTM 8 Ooievaar"	1904 (Backer & Rueb, Breda)	A-status
Loc 16	Stoom	"SHM 16 Medemblik"	1943 (Arnold Jung Locomotivfabr.)
Loc 18	Stoom	"GS 18 Leeghwater"	1921 (Henschel & Sohn, Cassel)	A-status
Loc 23	Stoom	"WSM 23 H.J.H. Modderman"	1918 (Orenstein & Koppel A.G.)	A-status
Loc 26	Stoom	"LTM 26 Ir.P.H. Bosboom"	1922 (Hannoverische Machinenfabr.)	A-status
Loc 30	Stoom	"SHM 30 Hoorn"	1908 (Arnold Jung)	A-status
Loc 6513	Stoom	"Neuhoffnungshutte II", overeenkomend met SS 601-612 (later NS 6501-6512)	1887 (Hohenzollern A.G.)
Loc 7742	Stoom	"NS 7742 Bello"	1914 (Berliner Maschinenbau A.G.)	A-status
Loc 35	Diesel	"SHM 35 Griezel"	1975 (LOWA Lokomotivbau Karl Marx)
Loc 47	Diesel	"SHM 47 Pluisje"	1925 (Orenstein & Koppel A.G.)	C-status
Loc 49	Diesel	"SHM 49 Gruisje"	1960 (Schöma Fritz Schöttler GmbH)
Loc 101	Diesel	"NTM 101"	1935 (Kromhout, Amsterdam)	A-status
Loc 288	Diesel	"NS 288"	1938 (Centrale Werkplaats NS, Zwolle)
Loc 346	Diesel	"NS 346" (plukloc)	1950 (Werkspoor, Amsterdam)
Motorrijtuigen
Motorrijtuig 14	Diesel	"GoTM 14"	1929 (Nordwaggon, Bremen)	A-status
Motorrijtuig 40	Diesel	"WSM 40"	1923 (Deutsche Werke, Kiel)	A-status
Rijdende stoomspoorkraan
Rijdende spoorkraan 39	Stoom	"SHM 39"	1946 (Koninklijke Maatschappij 'De Schelde')	B-status
Werkmaterieel
Werkmaterieel 51	Diesel	"SHM 51"	1964 (Fa. Cemafer)
Werkmaterieel 78	Benzine	"NS 78"	1953 (Fa. D. Wickham en Co. LTD.)

Rijtuigen en wagens

Nummer	Maatschappijnummer en naam	Bouwjaar (fabriek)	Monumentenregister
Tramrijtuigen
Rijtuig 6 (AB6)	"ZE AB6"	1902 (Pennock en Co, Den Haag)	B-status
Rijtuig 8 (AB8)	"ZVTM AB8"	1916 (Allan, Rotterdam)	A-status
Rijtuig 21	"GoTM 21"	1915 (Allan, Rotterdam)	B-status
Rijtuig 22	"GS 22"	1904 (Waggon und Maschinenbau A.G, Görlitz)	A-status
Rijtuig 24 (AB24)	"SBM AB24"	1925 (Allan, Rotterdam)	B-status
Rijtuig 27 (BC27)	"OG BC27"	1917 (Beijnes, Haarlem)	A-status
Rijtuig 34	"OSM 34"	1910 (Allan, Rotterdam)	A-status
Rijtuig 87 (BC87)	"NTM B87"	1920 (Werkspoor, Amsterdam)	B-status
Rijtuig 205 (C205)	"NTM C205"	1915 (Werkspoor, Amsterdam)	A-status
Rijtuig 334 (AB334)	"RTM AB334"	1898 (S.A. de Construction 'la Métallurgique', Nijvel)	B-status
Rijtuig 341 (AB341)	"RTM AB341"	1900 (S.A. de Construction 'la Métallurgique', Nijvel)	C-status
Rijtuig 370 (AB370)	"RTM AB370"	1905 (Compagnie centrale de construction, Haine St. Pierre)	C-status
Rijtuig 395 (AB395)	"RTM AB395"	1906 (Allan, Rotterdam)	C-status
Rijtuig 423 (BC423)	"NS BC423"	1920 (Werkspoor, Amsterdam)	B-status
Rijtuig 425 (BC425)	"NS BC425"	1920 (Werkspoor, Amsterdam)	A-status
Rijtuig 1502 (BD1502)	"LTM BD1502"	1922 (Beijnes, Haarlem)	B-status
Rijtuig 1504 (B1504)	"LTM B1504"	1922 (Beijnes, Haarlem)	A-status
Rijtuig 19 (B19)	"SHM B19"	1951 (NMVB-Werkplaats Kuregem)
Rijtuig 20 (B20)	"SHM B20"	1944 (NMVB-Werkplaats Kuregem)
Lokaalspoorrijtuigen
Rijtuig 51 (B51)	"SHM B51"	1950 (ÖBB Werkplaats, Simmering)
Rijtuig 52 (BC52)	"SHM BC52"	1953 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten)
Rijtuig 53 (BC53)	"SHM BC53"	1950 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten)
Rijtuig 54 (B54)	"SHM B54"	1950 (ÖBB Werkplaats, Simmering)
Rijtuig 55 (BC55)	"SHM BC55"	1950 (ÖBB Werkplaats, Simmering)
Rijtuig 56 (B56)	"SHM B56"	1950 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten)
Rijtuig 57 (BC57)	"SHM BC57"	1951 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten)
Rijtuig 58 (C58)	"SHM C58"	1954 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten)
Rijtuig 59 (B59)	"SHM B59"	1954 (ÖBB Werkplaats St. Pölten)
Restauratierijtuig 60 (Buf60)	"SHM Buf 60"	1951 (ÖBB Werkplaats, St. Pölten)
Rijtuig 61 (B61)	"SHM B61"	1950 (SBB Schlieren)
Rijtuig 62 (B62)	"SHM B62"	1949 (SBB Schlieren)
Rijtuig 63 (B63)	"SHM B63"	1949 (SBB Schlieren)
Rijtuig 64 (B64)	"SHM B64"	1950 (SBB Schlieren)
Restauratierijtuig 65 (WR65)	"SHM WR65"	1964 (SBB Schlieren)
Rijtuig 290 (C290)	"NS C290"	1917 (Werkspoor, Amsterdam)	A-status
Post/bagagewagens
Post/bagagewagen 3 (D3)	"SBM D3"	1913 (Allan, Rotterdam)
Post/bagagewagen 5 (D5)	"SBM D5"	1926 (Allan, Rotterdam)	B-status
Post/bagagewagen 6 (D6)	"NTM D6"	1903 (Werkspoor, Amsterdam)	A-status
Conducteur/bagagewagen 1 (P1)	"NTM P1"	1888, 1930 (Beijnes, Haarlem)	A-status
Conducteur/bagagewagen 8 (P8)	"NTM P8"	1915 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Goederenwagens
Gesloten goederenwagen 3 (E3)	"NTM E3"	1915 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Postwagen 5 (LD 5)	"NCS LD 5"	1914 (Allan, Rotterdam)	C-status
Koppelwagen 9 (K9)	"NTM K9"	1916 (Werkspoor, Amsterdam)	A-status
Koppelwagen 10 (K10)	"NTM K10"	1916 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Gesloten goederenwagen 12 (EE12)	"DSM EE12"	1929 (DSM-werkplaats Dedemsvaart)	A-status
Koppelwagen 16 (K16)	"NTM K16"	1924 (NTM-werkplaats, Drachten)	C-status
Gesloten goederenwagen 21 (E21)	"NTM E21"	1915 (Werkspoor, Amsterdam)	B-status
Gesloten goederenwagen 21	"NHTM 21"	1897 (S.A. de Construction 'la Métallurgique', Nijvel)	B-status
Open goederenwagen 38	"NHTM 38"	1908 (Pennock en Co, Den Haag)	A-status
Veewagen 57 (F57)	"NTM F57"	1913 (Werkspoor, Amsterdam)	A-status
Gesloten goederenwagen 59 (D59)	"ZVTM D59"	1930 (La Brugeoise)	C-status
Veewagen 63 (F63)	"NTM F63"	1913 (Werkspoor, Amsterdam)
Gesloten goederenwagen 67 (E67)	"NTM E67"	1911 (Werkspoor, Amsterdam)	A-status
Gesloten goederenwagen 75 (E75)	"NTM E75"	1913 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Gesloten goederenwagen 85	"EDS 85"	1930 (Noord-Hollandsche Machinefabriek)	A-status
Veewagen 88 (F88)	"NTM F88"	1921 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Gesloten goederenwagen 102 (E102)	"OG E102"	1930 (La Brugeoise)	C-status
Gesloten goederenwagen 128 (E128)	"NTM E128"	1921 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Gesloten goederenwagen 134 (E134)	"NTM E134"	1921 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Gesloten goederenwagen 160 (CHA160)	"NS CHA160"	1867 (HIJSM-werkplaats Haarlem)	A-status
Gesloten goederenwagen 167 (E167)	"NTM E167"	1921 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Gesloten goederenwagen 208	"MBS 208"	1913 (Allan, Rotterdam)
Gesloten goederenwagen 406 (Dt406)	"NS Dt406"	1921 (Werkspoor, Amsterdam)	B-status
Gesloten goederenwagen 579 (CHD579)	"HIJSM CHD579"	1888 (HIJSM-werkplaats Haarlem)	C-status
Open goederenwagen 59221	"NS 59221"	Onb. (Werkspoor, Amsterdam)	A-status
Open goederenwagen 172384	"NS 172384"	Onb. (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Open goederenwagen 172443	"NS 172443"	1907 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Open goederenwagen 172473	"NS 172473"	1913 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Verblijfswagen 81	"SHM 81"	1954 (Werkspoor, Amsterdam)
Rongenwagen 83	"SHM 83"	1958 (Werkspoor, Amsterdam)
Rongenwagen 84	"SHM 84"	1958 (Werkspoor, Amsterdam)
Rongenwagen 85	"SHM 85"	1958 (Werkspoor, Amsterdam)
Rongenwagen 86	"SHM 86"	1958 (Werkspoor, Amsterdam)
Zelflosser 87	"SHM 87"	1961 (Talbot, Aken)
Zelflosser 88	"SHM 88"	1961 (Talbot, Aken)
Rongenwagen 89	"SHM 89"	1960 (Werkspoor, Amsterdam)
Ketelwagen 102	"SHM 102"	1946 (Zielona Gorá, Polen)	C-status
Gesloten goederenwagen 105	"SHM 105"	1957 (Wagonfabriek Lindner, Ammendorf)
Open goederenwagen 157	"SHM 157"	1928 (de La Hestre)
Gesloten goederenwagen 5060	"NS 5060"	1954 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Gesloten goederenwagen 24676	"NS 24676"	1929 (Werkspoor, Amsterdam)	C-status
Ketelwagen 67081	"NS 67081"	1954 (Rastatt, Duitsland)	C-status
Rongenwagen 87802	"NS 87802"	1942 (Beijnes, Haarlem)	C-status

Galerij Locomotieven

Loc 5, "Enkhuizen"  Loc 16, "Medemblik"  Loc 18, "Leeghwater"  Loc 26, "Ir. P.H.Bosboom"  Loc 30, "Hoorn"  Loc 7742, "Bello"

Galerij Infrastructuur

Stationsgebouw in Hoorn  Emplacement van de SHM te Hoorn; links het seinhuis uit Kesteren.  Station Wognum-Nibbixwoud  Station Medemblik  Spoorbrug Medemblik  Stoomtram bij Station Twisk

Zie ook

• Lijst van toeristische spoorwegen en museumlijnen in Nederland
• Stoomtram
• Stoomtram in Nederland

Externe links

• Museumstoomtram Hoorn – Medemblik
• Stoomtram Documentatie Centrum
• Sporenplan van station en traject, en wijde omgeving (www.sporenplan.nl)
• Foto's van materieel en gebouwen op Flickr.com

Mediabestanden

Zie de categorie Museumstoomtram Hoorn - Medemblik van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

52° 39' NB, 5° 3' OL