Mutualisme

Mutualisme is in de ecologie een interactie tussen twee levensvormen waarbij beide voordeel hebben van die interactie (+/+). In een deel van de literatuur stelt men symbiose gelijk aan mutualisme, maar het is steeds gebruikelijker, zeker in de Anglo-Amerikaanse literatuur, om mutualisme als een van de vormen van symbiose te zien. Andere vormen van symbiose zijn dan commensalisme, parasitisme en amensalisme.

In vaktaal wordt een levensvorm ook wel een biont genoemd.

Criteria

Er zijn criteria geformuleerd waaraan tenminste moet worden voldaan voordat men van mutualisme kan spreken. Bij planten zou van de volgende zes ijkpunten aan vier moeten worden voldaan. :

1. het samenleven van beide bionten is een permanente eigenschap van hun levenscyclus,
2. er is fysisch contact tussen de bionten,
3. er vindt transport van stoffen tussen de bionten plaats, of
4. door uitscheiding van stoffen door de ene biont treedt er een verbetering op in de milieuomstandigheden voor de andere biont
5. er zijn morfogenetische effecten waarneembaar (dit is vooral bij korstmossen duidelijk zichtbaar),
6. er worden stofwisselingsproducten gevormd, die door geen van beide bionten alleen gevormd worden.

Voorbeelden

• Een voorbeeld van mutualimse is de samenwerking tussen heremietkreeften en zee-anemonen. Sommige heremietkreeften hebben een zee-anemoon op hun schelp. Die eet mee van de voedselresten van de kreeft en geeft de kreeft bescherming tegen aanvallers met zijn stekende tentakels. Als de kreeft verhuist naar een andere schelp verhuist de zee-anemoon vaak mee.
• Een ander typerend voorbeeld van mutualisme is bestuiving van planten door nectar-etende of stuifmeelverzamelende insecten.
• Een verder voorbeeld vormen de korstmossen, waar men spreekt over de phycobiont (alg) en de mycobiont (schimmel).
• Een mycorrhiza is een mutualistische symbiose van schimmels en plantenwortels (vaak van orchideeën of bomen).
• Een extreme vorm van mutualisme is endosymbiose, waarbij een een organisme (de endosymbiont) leeft in het lichaam of in de cellen cellen van een ander organisme (de gastheer).

Zie ook

• Symbiose