Näverlur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Näverlur

De näverlur (Zweeds, ook bekend als: Engels - birch trumpet, Noors - neverlur, Lets - taure, Litouws - ragas, daudytė) is een natuurhoorn, gemaakt van sparrenhout, omwikkeld met berkenbast. Ook komen typen voor die geheel uit berkenhout zijn vervaardigd. Het instrument is verwant aan de alpenhoorn, en wordt gebruikt in Scandinavische en Baltische volksmuziek. Het instrument bestond reeds in de vroeg-Europese Chaletcultuur, en werd aanvankelijk gebruikt om aanvallers en roofdieren te verjagen, om bovennatuurlijke boze geesten te verjagen en om bijeenkomsten van dorpsraden aan te kondigen. De oudst bekende Zweedse näverlur stamt uit de 10e eeuw en lijkt op een vroege licht gebogen bronzen trompet.

Bespeling[bewerken]

De näverlur wordt gebruikt om natuurtonen te produceren en kent geen vingergaten of kleppen. Het mondstuk is komvormig, net als op een hoorn of trompet. Een gemiddeld geoefende speler kan er circa 10 tonen uit de boventonenreeks mee produceren. Tegenwoordig wordt het instrument louter nog gebruikt als cultureel curiosum en ingezet bij incidentele festiviteiten. Wie het instrument wil leren bespelen kan onder andere terecht op de Noorse Tolga kulturskole (cultuurschool).

Hedendaagse bouwers[bewerken]

Noorwegen[bewerken]

  • Magnar Storbækken - bedrijf: Naturinstrumenter, in Tolga[1]

Zweden[bewerken]

  • Rune Selén - Hij was Zwedens bekendste bouwer en vervaardigde meer dan 11.000 näverlurs tussen 1959 en 2005. Toen hij met pensioen ging was dat vanwege stofallergie. Hij overleed op 28 oktober 2011.[2][3]
  • Lisa Byers Runberg in Alunda - een leerling van Rune Selén.[4][5] Haar echtgenoot is Per Runberg, een volksmuziekspeler.[6]
  • Jan Nordkvist - bedrijf: Lurmakaren, in Tällberg[7]

Verwante instrumenten[bewerken]

Zie ook[bewerken]

  • Näverlapp - een ander Zweeds blaasinstrument, gebaseerd op een stukje berkenhout.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Magnar Storbækken. Naturinstrumenter. Company web pages. Naturinstrumenter AS
  2. Rune Seléns Kulturfond och Västgöta Horn & Lurblåsare!. Arbetsgruppen för Rune Seléns Kulturfond
  3. Svensk sommarmusik, hyllningskonsert. Stockholms Symfoniorkester
  4. [Ehn]. Näverlurar från Alunda till Shakespearepjäs i London. Uppsala Nya Tidning
  5. [Ehn]. Näverlurar på export till Shakespearteater. Uppsala Nya Tidning
  6. Per Runberg. Zweedse Wikipedia
  7. Jan Nordkvist. Lurmakaren. Lurmakaren