NS 1200 (elektrische locomotief)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
NS 1200
Loc 1202 te Soest
Loc 1202 te Soest
Exploitant NS, ACTS, EETC
Aantal 25
Nummering 1201-1225
(ACTS/EETC: 1251-1255)
Fabrikant Baldwin, Werkspoor (mech. deel); Heemaf (elek. deel)
In dienst 1951
Asindeling Co'Co'
Spoorwijdte 1435 mm
Massa 108 ton
Aslast 18 ton
Lengte over buffers 18,086 m
Maximumsnelheid 150 km/h
Dienstsnelheid 130 km/h
Stroomsysteem 1500 V =
Aandrijving elektrisch (gelijkstroom)
Overbrenging tramophanging
Vermogen 2400 kW (uur);
2220 kW (continu)
Trekkracht 195 kN (aanzetten);
64,7 kN (continu bij 123 km/h)
Tractiemotoren 6
Treinbeïnvloeding ATB (vanaf 1964)
Remsysteem directe rem
Westinghouse eenleidingrem met hogedrukrem (W GPR)
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
Bioscoopjournaal uit 1951. Bij Werkspoor te Utrecht worden in 1951 de eerste in Nederland gebouwde elektrische locomotieven gebouwd (1200-serie).

De NS-locserie 1200 is een elektrische locomotief die tussen 1952 en 1998 werd ingezet door de Nederlandse Spoorwegen, van 1999 tot 2009 werd gebruikt door ACTS Nederland BV en sinds 2010 in beperkte mate nog actief is bij EETC.

Eerste leven bij NS[bewerken]

Deze locomotieven zijn van een Amerikaans ontwerp van Baldwin/Westinghouse, doch net als de 1000-serie grotendeels in Nederland gebouwd. Zoals bij de andere locomotieven die in de jaren na de Tweede Wereldoorlog werden geleverd werd hier gebruikgemaakt van een bestaand ontwerp. De locs werden door Werkspoor te Utrecht gebouwd, maar delen van de locs (draaistellen) werden in de Verenigde Staten vervaardigd. De levering vond plaats in het kader van het Marshallplan. De elektrische installatie werd door Heemaf geleverd.

De 25 locomotieven serie 1200 werden besteld in 1949 en afgeleverd in 1951-1953. Net als de andere locomotieven uit deze periode waren zij bij aflevering turkoois geschilderd, doch de 1215-1225 werden roodbruin, de kleur waarin ook de nieuwe diesellocomotieven in de jaren vijftig rondreden. Vanaf 1954 werden ze overgespoten in Pruisisch blauw en vanaf de jaren zeventig werden zij in de nieuwe NS-huisstijlkleuren grijs-geel geschilderd.

In het begin van de jaren tachtig ondergingen de 1200-en een levensduurverlenging, zodat zij nog zeker tien jaar meekonden.

Gedurende hun diensttijd bij de NS zijn er geen locomotieven gesneuveld door ongevallen, zodat alle 25 exemplaren een leeftijd van meer dan veertig jaar bereikten. Zij deden dienst voor diverse treinsoorten, maar vooral voor de zwaardere reizigerstreinen.

In 1998 gingen de laatste 1200-en bij de NS buiten dienst.

De 1200-en stonden bekend als betrouwbare en degelijke locomotieven. Deze goede reputatie werd hoofdzakelijk bereikt dankzij het simpele technisch ontwerp van de elektrische installatie, zonder de gebruikelijke snelschakelaar. Bij de 1200 paste men een eenvoudige, maar dikke smeltveiligheid toe teneinde de gehele hoogspanningsinstallatie tegen te hoge stroom te beveiligen.

Tweede leven bij ACTS[bewerken]

De kwaliteit van de locs werd ook bevestigd door het feit dat na de buitendienststelling door de NS nog vijf exemplaren vanaf 1999 een nieuwe loopbaan vonden bij ACTS, waar ze met een leeftijd van meer dan een halve eeuw nog tot 2009 in bedrijf zouden blijven. De locs werden geschilderd in de toenmalige ACTS-huisstijl, paarsblauw met gele band, en voorzien van de nummers 1251-1255. De 1255 werd in de huisstijl van Vos Logistics geschilderd (zwart met oranje band), aangezien ACTS in samenwerking met Vos Logistics de treindienst voor de containertreinen tussen de Rotterdamse haven en Veendam en Leeuwarden verzorgde. De overname van de locomotieven door ACTS ging in eerste instantie niet zonder slag of stoot. De NS weigerde aanvankelijk de locomotieven te verkopen, en voerde de machines versneld af naar de sloper. Pas na tussenkomst van de rechter werden de locs letterlijk van de snijbrander gered. Enkele locs stonden namelijk al op het terrein van de sloper in Amsterdam Westpoort.

Derde leven bij EETC[bewerken]

Nadat de 1200'en bij ACTS buiten dienst gingen werden in 2010 enkele locs overgenomen door Euro-Express Treincharter (EETC). Op 19 februari 2011 werd de 1254 gepresenteerd in de nieuwe kleurencombinatie van EETC, roodbruin met gele band. Tevens was deze loc tot eind 2011 bestickerd met het logo van de dat jaar tachtig jaar bestaande Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen (NVBS)

EETC nr. ex-NS nr. Kleur Bijzonderheden Standplaats
1251 1215 Roodbruin met gele band Laatste actieve locomotief uit de serie 1200, dienstvaardig bij EETC Watergraafsmeer
1252 1225 Paarsblauw met gele band Dienstvaardig bij EETC Watergraafsmeer
1253 1218 Bruin met okergele band Defect sinds 2003, in 2005 overgedragen aan Stichting Klassieke Locomotieven Watergraafsmeer
1254 1214 Roodbruin met gele band Draagt naam J. Hoekwater; dienstvaardig in kleurenschema van EETC en is bestickerd met 'AutoSlaapTrein.nl' aan de ene zijde en 'SkiTrein.nl & AlpenExpres.nl' aan de andere zijde.[1] Watergraafsmeer
1255 1221 Paarsblauw met gele band Reed tussen 1999 en 2002 in Vos Logistics-huisstijl, in 2010 naar Stichting Klassieke Locomotieven Watergraafsmeer
1256 1201 Turkoise met blauwe band Eigendom van Stichting Klassieke Locomotieven Den Haag-Binckhorst

Museumlocs[bewerken]

Loc 1218 is in 2011 teruggebracht in de bruine kleur van aflevering. Direct daarachter staat de turquoise 1201, en de Pruisisch blauwe 1202; Station Amersfoort, 12 november 2011.
  • De 1201 is bewaard door de Stichting Klassieke Locomotieven en is in de oorspronkelijke turquoise uitvoering teruggebracht. De locomotief wordt ingeschreven bij EETC als 1256.
  • De 1202 is bewaard in de collectie van het Nederlands Spoorwegmuseum en is in de Pruisisch blauwe uitvoering geschilderd,
  • De 1211 is tevens bewaard door het Nederlands Spoorwegmuseum als plukloc voor onderdelen voor de 1202. Vanaf eind 2011 wordt deze loc permanent uitgeleend aan het Bahnpark in Augsburg.
  • De 1218 is bewaard door de Stichting Klassieke Locomotieven als plukloc voor de 1201. In 2011 werd deze loc uiterlijk teruggebracht in de oorspronkelijke bruine uitvoering met okergele bies.[2]
  • De 1221 is na de beëindiging van de actieve dienst bij ACTS als 1255 weer terug bij de Stichting Klassieke Locomotieven en bevindt zich vooralsnog in de ACTS huisstijl en het nummer 1255. Het is de bedoeling deze weer in het geel/grijs te schilderen.

Zestigjarig jubileum[bewerken]

Op 12 november 2011 vond, als onderdeel van een, door zijn 80-jarige jubileum vierende Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen georganiseerde, excursierit door het midden van het land, in Amersfoort een ontmoeting plaats van alle acht nog bestaande elektrische locomotieven van de zestig jaar oude serie NS 1200. In een lange rij stonden opgesteld de locs: 1201, 1202, 1211, 1214 (= 1254), 1215 (= 1251), 1218 (= 1253), 1221 (= 1255) en 1225 (= 1252).[3]

Galerij[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Van Gestel, Carel en Van Reems, Bert. Elektrische locomotieven in Nederland, De Alk, Alkmaar, 1988
  • Bouman, Henk. Elektrische locomotieven NS-serie 1200, Uquilair, Rosmalen, 1999