Naarden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Naarden
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Naarden Wapen van de gemeente Naarden
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Naarden
Situering
Provincie Noord-Holland
Coördinaten 52° 17′ NB, 5° 9′ OL
Algemeen
Oppervlakte 32,90 km²
- land 21,40 km²
- water 11,5 km²
Inwoners (1 mei 2014) 17.204? (804 inw/km²)
Hoofdplaats Naarden
Belangrijke verkeersaders A1
Politiek
Burgemeester (lijst) Joyce Sylvester (wnd) (PvdA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 18.400 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 423.000
WW-uitkeringen (2007) 19 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1410-1414
Netnummer(s) 035
CBS-code 0425
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10187
Website www.naarden.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Naarden
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Naarden, sep. 2014
Uitzicht op Naarden
Zicht op de Vesting Naarden

Naarden (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een stad en gemeente in het Gooi in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente heeft een oppervlakte van 32,89 km² (waarvan 11,47 km² water) waarin 17.204 mensen wonen (1 mei 2014, bron: CBS). Naarden is een vestingstad. Per 1 januari 2016 zal de huidige gemeente met Bussum en Muiden worden samengevoegd tot de nieuwe gemeente Gooise Meren.

1rightarrow blue.svg Zie Gooise Meren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Geschiedenis van stad en vesting[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Geschiedenis van Naarden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De vesting[bewerken]

De Vesting Naarden bekeken vanuit de lucht, de stervorm is hierbij duidelijk te zien.

Naarden is een van de best bewaarde vestingsteden in Europa en vooral beroemd om zijn unieke stervorm. De vesting heeft zes bastions, een dubbele omwalling en dubbele grachtengordel. Er is goed te wandelen over de verdedigingswerken. Ook een rondvaart rond de werken is mogelijk. De omvangrijke, uitstekend gerestaureerde vesting, waarvan de meeste delen uit de 17e eeuw over zijn, is voor het grootste deel vrij toegankelijk. De vesting biedt ook onderdak aan het Nederlands Vestingmuseum in het bastion Turfpoort. Hier kan de bezoeker zien hoe een vesting er tijdens het gebruik uitzag, en verder de collectie voorwerpen van 1350 tot 1945 bekijken. Tijdens de frequente activiteiten in het museum, binnen zowel als buiten, kunnen bezoekers ook ervaren hoe het er in een vesting aan toe ging. Het Waterliniepad loopt om de vesting heen waardoor de omvang van de werken goed zichtbaar wordt. Tevens biedt de vesting onderdak aan het tweejaarlijkse, landelijke FotoFestival Naarden. De complete vesting is nog steeds eigendom van de Staat. Na opheffing van de militaire functie zijn de delen ervan successievelijk van Defensie overgeheveld naar de portefeuille van de Rijksgebouwendienst. De vesting is een beschermd stadsgezicht. De vesting van Naarden wordt afgebeeld samen met het hoofd van Comenius op een Tsjechisch bankbiljet van 200 kronen.

Grote of Sint-Vituskerk[bewerken]

Grote of Sint-Vituskerk.

De Sint-Vituskerk is een grote, gotische basiliek uit de 14e en 15e eeuw. Eind 15e eeuw werd de kerk bedevaartsoord door het verwerven van relieken van Sint-Vitus. Sinds 1576 is de kerk hervormd. Van groot belang zijn de houten gewelven met daarop gewelfschilderingen uit de 16e eeuw. De Grote Kerk is jaarlijks op Goede Vrijdag het decor van een fameuze, de hele dag durende uitvoering van de Mattheuspassie van Johann Sebastian Bach, georganiseerd door de Nederlandse Bachvereniging, traditioneel bezocht door onder meer leden van de regering. Elk zomerseizoen zijn er orgelconcerten in de kerk, meestal op de twee orgels (Bätz-Witte en het kleine van Flentrop). Op 22 oktober 2005 trouwden hier prins Floris en Aimée Söhngen.

Stadspoorten[bewerken]

Naarden bezat van het jaar 1673 tot 1915 twee stadspoorten, namelijk de Utrechtsche poort en de Amsterdamsche Poort. Uit defensie-overwegingen werd er naast de Utrechtsche poort een weg (Kapitein Meyerweg) door de omwalling aangelegd. De poort bleef behouden en staat nu bekend als de Utrechtse Poort. De Amsterdamsche Poort met het waterpoortje werd gesloopt. In 1939 werd er richting Bussum een derde verbindingsweg door de omwalling aangelegd. In de Naardense volksmond staat deze weg bekend als De Doorbraak.

Bastions en ravelijnen[bewerken]

De vesting telt 6 bastions en 6 ravelijnen. De bastions zijn:

  • Katten (noord)
  • Oranje (noordoost)
  • Promers, met bomvrije kazerne (zuidoost)
  • Turfpoort met vestingmuseum (zuid)
  • Nieuw-Molen (west)
  • Oud-Molen met Groot en Klein Arsenaal (noordwest)

Het Spaanse Huis[bewerken]

Gevelsteen die herinnert aan het Bloedbad van Naarden in 1572.

Het Spaanse Huis is een van de laatst overgebleven middeleeuwse gebouwen in de stad. Vermoedelijk was het ooit een gasthuis of de kapel van een gasthuis. Tijdens de verovering van Naarden door de Spanjaarden diende het gebouw als stadhuis. Op de voorgevel zijn nog altijd twee gevelstenen aanwezig die herinneren aan de 'Spaanse Moord'. Nadien is het gebouw nog onder andere gebruikt geweest als waag, militaire bakkerij en Comeniusmuseum. Sinds 2012 is hier het Weegschaalmuseum gevestigd.

Stadhuis[bewerken]

Stadhuis van Naarden.

Het Stadhuis dateert uit 1601 en is een duidelijk en fraai voorbeeld van de Hollandse renaissancestijl. Heel kenmerkend aan dit gebouw is de dubbele trapgevel. Momenteel vinden er in het Stadhuis gemeentevergaderingen, huwelijken en culturele activiteiten plaats. In de hal van het Stadhuis staat een maquette, die in één oogopslag een duidelijk overzicht van de vesting geeft.

Naarderbos[bewerken]

Het Naarderbos is gelegen aan het Gooimeer tussen Muiderberg, Naarden en de A1. Het bestaat uit een recreatiegebied, golfbaan, jachthaven, woonwijk en een bedrijventerrein. De woonwijk en de jachthaven zijn in de jaren tachtig aangelegd. Gezien de ligging in het Naarderbos is de natuur zeer belangrijk, wat ook blijkt uit het feit dat de jachthaven een internationaal milieukenmerk heeft.[1] Het recreatiegebied van honderd hectare ligt tussen het woongebied en de Hollandse brug. Het bosgebied is in de jaren 70 aangelegd en rond 2002 heringericht.

Internationaal Theosofisch Centrum[bewerken]

Het Internationaal Theosofisch Centrum ligt op een landgoed in Naarden, in de bossen nabij het Gooimeer. Het wordt bezocht door mensen uit alle landen van de wereld.

Overige[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Muiden   Almere    
 Weesp  Brosen windrose nl.svg  Huizen 
    Hilversum en Bussum    

Comenius[bewerken]

Standbeeld van Comenius bij de Sint-Vituskerk van Naarden.

De beroemde Tsjechische wijsgeer, didacticus en theoloog Jan Amos Comenius is na zijn overlijden in 1670 in Naarden begraven. Eigenlijk had Comenius in Amsterdam begraven moeten worden, maar daar was geen geld voor. De alternatieve locatie was in de Waalse kerk, een voormalige kloosterkerk te Naarden. Dit Comeniusmausoleum is voor het publiek toegankelijk. De bijzondere glas-in-loodramen zijn in de zomer van 2007 in opdracht van de Rijksgebouwendienst gerestaureerd.

In 1933 is dit mausoleum in erfpacht gegeven aan de Tsjechoslowaakse republiek. Alles tegen een bedrag van fl. 1,-- per jaar. Toen Hitler-Duitsland in 1939 de restanten van Tsjecho-Slowakije als Protectorat Böhmen und Mähren (= het huidige Tsjechië zonder Sudetenland) feitelijk inlijfde (Slowakije was al in 1938 afgesplitst en verdeeld), heeft de Nederlandse regering de overeenkomsten uit de openbare registers laten schrappen. Na de oorlog is de Tsjechoslowaakse republiek hersteld, maar is door de politieke omstandigheden de zaak zo gelaten. Uiteindelijk is in juni 1959 aan de Tsjechoslowaken medegedeeld dat "uit overwegingen van courtoisie" de na 1939 ontstane toestand met betrekking tot toegang en onderhoud van het mausoleum gehandhaafd zou blijven.

Inmiddels zijn Tsjechië (=Bohemen en Moravië) en Slowakije weer gescheiden en is de Tsjechische regering intensief betrokken bij het mausoleum, de Slowaakse regering minder: Comenius was namelijk een Moraviër. Nu nog trekt het Comenius Mausoleum een grote hoeveelheid bezoekers uit Tsjechië. Vanwege de link tussen Comenius en Naarden, staat de plattegrond van Naarden afgebeeld op het briefje van 200 Tsjechische kronen.

Naast het mausoleum bevindt zich een klein maar interessant 'Comeniusmuseum'; voor een deel ingericht met een vaste collectie over Comenius en zijn werkgebied. Voor een ander deel zijn er wisselende tentoonstellingen. Vanwege 350 jaar Opera Didactica Omnia (het boek van Comenius waarin hij zijn nog steeds belangwekkende gedachten over beeldend onderwijs uiteenzet), 80 jaar Comeniusmuseum in Naarden, 70 jaar Comeniusmausoleum en 50 jaar het grote Comeniusstandbeeld in Naarden was er van 8 september 2007 tot en met 12 januari 2008 in dit museum de tentoonstelling 'Comenius in meervoud'.

Galerieën en horeca[bewerken]

Naarden bezit binnen de vesting zes galerieën, onder meer voor moderne en Afrikaanse kunst, naast vijf antiek- en curiosawinkels. Er zijn ongeveer vijftien restaurants binnen de vesting, plus enkele cafés. Wellicht de bekendste attractie van De Vesting is Het Arsenaal, een in het voormalige arsenaal gevestigde en door ontwerper Jan des Bouvrie opgezette meubelzaak.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Sedert de 17e eeuw had Naarden een verbinding per trekschuit met Muiden - Diemen en Amsterdam over de Muidertrekvaart.

Station Naarden-Bussum[bewerken]

Het Station Naarden-Bussum, gelegen op de grens van Naarden en Bussum, aan de spoorlijn Amsterdam - Hilversum werd geopend in 1874.

Stoomtram[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Gooische Stoomtram voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Gooische Tramloc nr. 18 bij de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik.

Van 1881 tot 1940 had Naarden een tramverbinding met Muiden - Diemen - Station Amsterdam Weesperpoort en Laren met de Gooische Stoomtram. De trams reden door de smalle straatjes dwars door de oude vesting. Tot 1947 reed de stoomtram nog naar Bussum en Huizen. Het goederenvervoer naar de Chemische Fabriek Naarden bestond nog tot 1958. Sindsdien wordt het vervoer verzorgd door busdiensten.

Rijksweg 1[bewerken]

Sinds de jaren dertig ligt langs Naarden de Rijksweg 1, waardoor het verkeer tussen Amsterdam en Amersfoort niet meer via de smalle doorgang door het stadje hoeft. Sinds de jaren zeventig loopt de A1 ten noorden van de vesting.

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Naarden bestaat uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
VVD 7 7 6 6 5
GroenLinks 2 3 4 4 3
CDA 3 4 3 2 3
PvdA 2 3 3 2 2
D66 2 0 1 3 4
Naarden1990 1 - - - -
Totaal 17 17 17 17 17

Geboren[bewerken]

Stedenband[bewerken]

Curieus in Naarden[bewerken]

  • Naarden heeft aan het Gooimeer het Naarderbos; een villawijk met eigen aanlegsteigers. In de omgeving is ook Jachthaven Naarden te vinden.
  • Het Vestingmuseum schiet op verzoek (en tegen betaling) een kanon af; vanuit het vestingmuseum zijn rondvaarten door de grachten mogelijk.
  • Sinds 1922 wordt door de Nederlandse Bachvereniging in de Grote Kerk de Matthäus Passion uitgevoerd, die de gehele dag in beslag neemt. Bij de uitvoering op Goede Vrijdag zijn traditioneel meestal ook kabinetsleden aanwezig.
  • Sky Radio, Radio Veronica en Classic FM zijn gevestigd te Naarden.
  • Scouting Olav was gevestigd in de Utrechtse Poort, maar sinds 2011 niet meer.[3]
  • Naarden bezit nog een aantal houten huizen uit de tijd dat het nog een vesting was. Deze huizen lagen in het "schootsveld", en de bedoeling was dat ze in tijd van oorlog konden worden vernietigd om het schootsveld vrij te maken. In dit kader wordt er ook wel gesproken over de Kringenwet. Er is zelfs nog een heel wijkje met prachtig geschilderde houten huizen in het Ministerkwartier.
  • Het Naardermeer, het oudste natuurreservaat van Nederland, heeft een unieke kolonie aalscholvers.
  • Er is een eigen tweewekelijks verschijnend blad de Naarder Koerier. Na overname door Enter Media in november 2011 voortgezet als Naarder Nieuws.
  • Naarden bezit twee Vituskerken: de Grote (oude, protestant) en de nieuwe (kleine, katholiek).

Trivia[bewerken]

Fotogalerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://www.jachthavennaarden.nl/home/verantwoord-ondernemen
  2. Embassy of the Czech Republic in The Hague (1 februari 2002). "Comenius Museum and Mausoleum in Naarden". Geraadpleegd op 15 mei 2010.
  3. http://www.scouting-olav.nl/