Naarden (
uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in het Gooi in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente heeft een oppervlakte van 32,89 km² (waarvan 11,47 km² water) waarin 17.195 mensen wonen (1 april 2011, bron: CBS). Naarden is een vestingstad en is lid van de Vereniging Nederlandse Vestingsteden.
[bewerken] Aangrenzende gemeenten
[bewerken] Geschiedenis van stad en vesting
[bewerken] Bezienswaardigheden
Naarden bekeken vanuit de lucht, de stervorm is hierbij duidelijk te zien
Naarden is een van de best bewaarde vestingsteden in Europa en vooral beroemd om zijn unieke stervorm. De vesting heeft zes bastions, een dubbele omwalling en dubbele grachtengordel. Er is goed te wandelen over de verdedigingswerken. Ook een rondvaart rond de werken is mogelijk. De omvangrijke, uitstekend gerestaureerde vesting, waarvan de meeste delen uit de 17e eeuw over zijn, is voor het grootste deel vrij toegankelijk. De vesting biedt ook onderdak aan het Nederlands Vestingmuseum in het bastion Turfpoort. Hier kan de bezoeker zien hoe een vesting er tijdens het gebruik uitzag, en verder de collectie voorwerpen van 1350 tot 1945 bekijken. Tijdens de frequente activiteiten in het museum, binnen zowel als buiten, kunnen bezoekers ook ervaren hoe het er in een vesting aan toe ging. Het Waterliniepad loopt om de vesting heen waardoor de omvang van de werken goed zichtbaar wordt. Tevens biedt de vesting onderdak aan het tweejaarlijkse, landelijke FotoFestival Naarden. De complete vesting is nog steeds eigendom van de Staat. Na opheffing van de militaire functie zijn de delen ervan successievelijk van Defensie overgeheveld naar de portefeuille van de Rijksgebouwendienst.
[bewerken] Grote of Sint-Vituskerk
De Sint-Vituskerk is een grote, gotische basiliek uit de 14e en 15e eeuw. Eind 15e eeuw werd de kerk bedevaartsoord door het verwerven van relieken van Sint-Vitus. Sinds 1576 is de kerk hervormd. Van groot belang zijn de houten gewelven met daarop gewelfschilderingen uit de 16e eeuw. De Grote Kerk is jaarlijks op Goede Vrijdag het decor van een fameuze, de hele dag durende uitvoering van de Mattheuspassie van Johann Sebastian Bach, georganiseerd door de Nederlandse Bachvereniging, traditioneel bezocht door onder meer leden van de regering. Elk zomerseizoen zijn er orgelconcerten in de kerk, meestal op de twee orgels (Bätz-Witte en het kleine van Flentrop). Op 22 oktober 2005 trouwden hier prins Floris en Aimée Söhngen.
Naarden bezat van het jaar 1673 tot 1915 twee stadspoorten, namelijk de Utrechtsche poort en de Amsterdamsche Poort. Uit defensie-overwegingen werd er naast de Utrechtsche poort een weg (Kapitein Meyerweg) door de omwalling aangelegd. De poort bleef behouden en staat nu bekend als de Utrechtse Poort. De Amsterdamsche Poort met het waterpoortje werd gesloopt. In 1939 werd er richting Bussum een derde verbindingsweg door de omwalling aangelegd. In de Naardense volksmond staat deze weg bekend als De Doorbraak.
[bewerken] Bastions en ravelijnen
De vesting telt 6 bastions en 6 ravelijnen. De bastions zijn:
- Katten (noord)
- Oranje (noordoost)
- Promers, met bomvrije kazerne (zuidoost)
- Turfpoort met vestingmuseum (zuid)
- Nieuw-Molen (west)
- Oud-Molen met Groot en Klein Arsenaal (noordwest)
[bewerken] Het Spaanse Huis
Het Spaanse Huis is een van de laatst overgebleven middeleeuwse gebouwen in de stad. Vermoedelijk was het ooit een gasthuis of de kapel van een gasthuis. Tijdens de verovering van Naarden door de Spanjaarden diende het gebouw als stadhuis. Op de voorgevel zijn nog altijd twee gevelstenen aanwezig die herinneren aan de 'Spaanse Moord'. Nadien is het gebouw nog onder andere gebruikt geweest als waag, militaire bakkerij en Comenius museum. Medio 2011 zal hier het weegschalenmuseum gevestigd worden.
Het Stadhuis dateert uit 1601 en is een duidelijk en fraai voorbeeld van de Hollandse renaissancestijl. Heel kenmerkend aan dit gebouw is de dubbele trapgevel. Momenteel vinden er in het Stadhuis gemeentevergaderingen, huwelijken en culturele activiteiten plaats. In de hal van het Stadhuis staat een maquette, die in één oogopslag een duidelijk overzicht van de vesting geeft.
Het Naarderbos is gelegen aan het Gooimeer tussen Muiderberg, Naarden en de A1. Het bestaat uit een recreatiegebied, golfbaan, jachthaven, woonwijk en een bedrijventerrein. De woonwijk en de jachthaven zijn in de jaren tachtig aangelegd. Gezien de ligging in het Naarderbos is de natuur zeer belangrijk, wat ook blijkt uit het feit dat de jachthaven een internationaal milieukenmerk heeft.[1] Het recreatiegebied van honderd hectare ligt tussen het woongebied en de Hollandse brug. Het bosgebied is in de jaren 70 aangelegd en rond 2002 heringericht.
[bewerken] Internationaal Theosofisch Centrum
Het Internationaal Theosofisch Centrum ligt op een landgoed in Naarden, in de bossen nabij het Gooimeer. Het wordt bezocht door mensen uit alle landen van de wereld.
[bewerken] Rijksmonumenten
Standbeeld van Comenius bij de Sint-Vituskerk van Naarden
De beroemde Tsjechische wijsgeer, didacticus en theoloog Jan Amos Comenius is na zijn overlijden in 1670 in Naarden begraven. Eigenlijk had Comenius in Amsterdam begraven moeten worden, maar daar was geen geld voor. De alternatieve locatie was in de Waalse kerk, een voormalige kloosterkerk te Naarden. Dit Comeniusmausoleum is voor het publiek toegankelijk. De bijzondere glas-in-lood-ramen zijn in de zomer van 2007 in opdracht van de Rijksgebouwendienst gerestaureerd.
In 1933 is dit mausoleum in erfpacht gegeven aan de Tsjechoslowaakse republiek. Alles tegen een bedrag van fl. 1,-- per jaar. Toen de Duitsers in 1939 de restanten van Tsjecho-Slowakije als Protectorat Böhmen und Mähren (= het huidige Tsjechië zonder Sudetenland) feitelijk inlijfden (Slowakije was al in 1938 afgesplitst en verdeeld), heeft de Nederlandse regering de overeenkomsten uit de openbare registers laten schrappen. Na de oorlog is de Tsjechoslowaakse republiek hersteld, maar is door de politieke omstandigheden de zaak zo gelaten. Uiteindelijk is in juni 1959 aan de Tsjechoslowaken medegedeeld dat "uit overwegingen van courtoisie" de na 1939 ontstane toestand met betrekking tot toegang en onderhoud van het mausoleum gehandhaafd zou blijven.
Inmiddels zijn Tsjechië (=Bohemen en Moravië) en Slowakije weer gescheiden en is de Tsjechische regering intensief betrokken bij het mausoleum, de Slowaakse regering minder: Comenius was namelijk een Moraviër. Nu nog trekt het Comenius Mausoleum een grote hoeveelheid bezoekers uit Tsjechië. Vanwege de link tussen Comenius en Naarden, staat de plattegrond van Naarden afgebeeld op het briefje van 200 Tsjechische kronen.
Naast het mausoleum bevindt zich een klein maar interessant 'Comenius Museum' [1]; voor een deel ingericht met een vaste collectie over Comenius en zijn werkgebied. Voor een ander deel zijn er wisselende tentoonstellingen. Vanwege 350 jaar Opera Didactica Omnia (het boek van Comenius waarin hij zijn nog steeds belangwekkende gedachten over beeldend onderwijs uiteenzet), 80 jaar Comeniusmuseum in Naarden, 70 jaar Comeniusmausoleum en 50 jaar het grote Comeniusstandbeeld in Naarden was er van 8 september 2007 tot en met 12 januari 2008 in dit museum de tentoonstelling 'Comenius in meervoud'.
[bewerken] Galerieën en horeca
Naarden bezit binnen de vesting zes galerieën, onder meer voor moderne en Afrikaanse kunst, naast vijf antiek- en curiosawinkels. Er zijn ongeveer vijftien restaurants binnen de vesting, plus enkele cafés. Wellicht de bekendste attractie van De Vesting is Het Arsenaal, een in het voormalige arsenaal gevestigde en door ontwerper Jan des Bouvrie opgezette meubelzaak.
[bewerken] Zetelverdeling gemeenteraad
De gemeenteraad van Naarden bestaat uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:
| Gemeenteraadszetels |
| Partij |
1998 |
2002 |
2006 |
2010 |
| VVD |
7 |
7 |
6 |
6 |
| GroenLinks |
2 |
3 |
4 |
4 |
| CDA |
3 |
4 |
3 |
2 |
| PvdA |
2 |
3 |
3 |
2 |
| D66 |
2 |
1 |
1 |
3 |
| Naarden1990 |
1 |
- |
- |
- |
| Totaal |
17 |
17 |
17 |
17 |
- Salomon van Ruysdael, schilder en tekenaar (ca. 1600)
- Cornelis Johannes Kneppelhout (31 december 1778), rechtsgeleerde en schrijver
- Jan Fabius (5 juli 1888), militair, journalist, auteur en politicus
- Willem Arondeus (22 augustus 1894), beeldend kunstenaar, auteur en verzetsstrijder
- Annemiek Padt-Jansen (15 augustus 1921), harpist en oud-Tweede Kamerlid
- Belcampo (21 juli 1902), schrijver (Herman Pieter Schönfeld Wichers)
- Hans Lodeizen (20 juli 1924), dichter
- Hans Knoop (1943), journalist
- Andries Knevel (13 februari 1952), presentator bij de Evangelische Omroep
- Youp van 't Hek (28 februari 1954), cabaretier en schrijver
- Tom van 't Hek (1 april 1958), hockeyinternational/coach en radiopresentator
- Arda Gerkens (5 juni 1965), Tweede Kamerlid (SP)
- Leontine Ruiters (10 december 1967), televisiepresentatrice
- Bart Jan Cune (16 november 1981), nieuwslezer en radiopresentator
- Marit Slinger (3 november 1982), actrice en zangeres
- Elise Berends (9 september 1984), actrice, zangeres en docent
- Floor van der Wal (27 januari 1985), comédienne
- Sebastiaan Olgers (16 december 1986), honkballer
- Nordin Amrabat (31 maart 1987), voetballer
- Vreneli van Helbergen (7 mei 1987), actrice
- Melvin Platje (16 december 1988), voetballer
- Marlous Pieëte (16 juli 1989), voetbalster
[bewerken] Curieus in Naarden
- Naarden heeft aan het Gooimeer het Naarderbos; een villawijk met eigen aanlegsteigers. In de omgeving is ook Jachthaven Naarden te vinden.
- Het Vestingmuseum schiet op verzoek (en tegen betaling) een kanon af; vanuit het vestingmuseum zijn rondvaarten door de grachten mogelijk.
- Sinds 1922 wordt door de Nederlandse Bachvereniging in de Grote Kerk de Matthäus Passion uitgevoerd, die de gehele dag in beslag neemt. Bij de uitvoering op Goede Vrijdag zijn traditioneel meestal ook kabinetsleden aanwezig.
- Sky Radio, Radio Veronica en Classic FM zijn gevestigd te Naarden.
- De scouting is gevestigd op één van de ravelijnen.
- Naarden bezit nog een aantal houten huizen uit de tijd dat het nog een vesting was. Deze huizen lagen in het "schootsveld", en de bedoeling was dat ze in tijd van oorlog konden worden vernietigd om het schootsveld vrij te maken. In dit kader wordt er ook wel gesproken over de Kringenwet. Er is zelfs nog een heel wijkje met prachtig geschilderde houten huizen in het Ministerkwartier.
- Het Naardermeer, het oudste natuurreservaat van Nederland, heeft een unieke kolonie aalscholvers.
- Er is een eigen weekblad, de Naarder Koerier.
- Naarden bezit twee Vituskerken: de Grote (oude, protestant) en de nieuwe (kleine, katholiek).
| Bronnen, noten en/of referenties
|
.svg)
uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in het Gooi in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente heeft een oppervlakte van 32,89 km² (waarvan 11,47 km² water) waarin 17.195 mensen wonen (1 april 2011, bron: CBS). Naarden is een vestingstad en is lid van de Vereniging Nederlandse Vestingsteden.
Zie Geschiedenis van Naarden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Uherský Brod (Tsjechië)[2]
