Narmer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Narmer
Nar-mer, Menes, Meni
NarmerPalette-CloseUpOfNarmer-ROM.png
Farao van de 1ste Dynastie
Periode ca. 3150-3032 v.Chr.
Voorganger Schorpioen
Opvolger Hor-Aha
Vader onbekend
Moeder onbekend
Narmer in Egyptische hiërogliefen
serekh of Horusnaam
G5
Narmername.png
Srxtail.jpg
Nebtynaam
G16
mn
n
nomen of geboortenaam
G39 N5
 
Hiero Ca1.svg
mn
n
i
Hiero Ca2.svg
Portaal  Portaalicoon   Egyptologie

Narmer was de eerste farao van Egypte en waarschijnlijk de stichter van de Eerste dynastie. Met hem liet Manetho zijn bekende geschiedenis van Egypte in Dynastieën beginnen, namelijk als eerste vorst van de Eerste Dynastie. Narmer zou mogelijk geleefd hebben rond 3100 v. Chr. en zou verantwoordelijk zijn voor de (eerste) eenmaking van Egypte en voor de stichting van de stad Memphis. De echtgenote van Narmer lijkt de uit het noorden afkomstige prinses Neith-hotep te zijn. Haar naam is gevonden in de graven van Narmers directe opvolgers Hor-Aha en Djer, hetgeen impliceert dat zij de moeder of de vrouw van Hor-Aha was, waardoor Narmer in dat laatste geval geïdentificeerd zou kunnen worden met Hor-Aha. Het graf van Narmer zelf wordt gedacht graf B17 en B18 in Umm el-Qaab bij Abydos te zijn. Verder wordt onze kennis van deze historische figuur danig bemoeilijkt door contradictorisch (maar vooral gebrek aan) bewijsmateriaal en bronnen.

Het Menes-Narmer vraagstuk[bewerken]

Onder egyptologen bestaat twijfel of het correct is om koning Narmer te beschouwen als dezelfde figuur als de iets minder bekende heerser Menes. De verwarring is ontstaan door bronnen en inscripties, die de eerste koning aanduiden als Menes, en niet Narmer. Op de koningslijst van Abydos staat geschreven dat de eerste koning van Egypte Meni heette, ook Manetho gebruikt deze naam voor de eerste verenigde heerser: Menes. De verwarring wordt versterkt door het bestaan van weer andere bronnen die dezelfde eigenschappen toeschrijven aan Hor-Aha.

Dat onder een deel van de egyptologen, Narmer tegenwoordig wordt beschouwd als effectieve 'veroveraar' van Neder-Egypte (Narmer was al heerser in Opper-Egypte), is te danken aan het Narmerpalet. Dit voorwerp werd in 1898 herontdekt te Hiërakonpolis. Uit dit palet kan worden afgeleid dat er een heerser was die Nar-mer heette en die Neder-Egypte veroverde.

Een antwoord op de vraag waarom Manetho het heeft over Menes, ligt in het feit dat de Egyptische vorsten meerdere namen droegen en diverse epitheta konden hebben. Menes zou er zo één kunnen zijn en verwijzend naar het feit van eenmaking. Op deze manier benaderd en op basis van archeologisch materiaal is het mogelijk om koning Narmer gelijk te stellen aan Menes, wat door sommige egyptologen gedaan wordt. Absoluut gezien is het onmogelijk om te proberen wie nu feitelijk overeenstemt met de mythologische naam Menes. Toch blijft deze kwestie een punt van discussie onder de specialisten. Andere egyptologen menen dat Menes de taak overnam van Narmer na diens dood en dat dus Hor-Aha dezelfde persoon is als Menes. Wanneer ook nog eens de Opper-Egyptische vorst Schorpioen wordt gelijkgesteld aan Narmer, is de verwarring compleet.

In 1990 werd nabij Abydos een funerair zegel ontdekt, dat mogelijk meer klaarheid in het mysterie betreffende de identiteit van Narmer en Hor-Aha schept. Op dit zegel gewijd aan de god Khentamentiu staan de doden van de necropolis: Narmer, Hor Aha, Djer, Djet. Met dit archeologisch materiaal kon de theorie dat Narmer dezelfde persoon was als Hor-Aha worden afgedaan. De moeizame discussie over de identiteit van Narmer bij gebrek aan meer bewijsmateriaal toont hoe complex het is om nu vast te stellen wie Narmer is geweest. En of aan hem de eenmaking kan worden toegeschreven.

Vereniging van Opper- en Neder-Egypte[bewerken]

Voor 3100 v. Chr. is er geen sprake van een staat Egypte, het land bestond uit twee delen met hun eigen heersers. Deze twee gebieden waren Opper-Egypte (in het zuiden) en Neder-Egypte (in het noorden). Gegevens over koningen zijn in de periode van voor de eenmaking nauwelijks bewaard gebleven.

Volgens de latere Oud-Egyptenaren was het allemaal begonnen met de goden die oorspronkelijk Egypte zouden beheersen, Horus was de laatste god en na hem kwamen de mensen. Deze noemden zich de 'volgelingen van Horus' en leefden rond de tijd van Menes, ze kregen een semi-goddelijke status.

Omstreeks 3100 v.Chr. werd Neder-Egypte veroverd en verenigd in wat nu Egypte is. Als document hebben we het Narmerpalet waarin Narmer verschillende stammen onderwerpt. Er wordt getwijfeld of Narmer de enige persoon is geweest die Neder-Egypte heeft veroverd. Ongetwijfeld zullen er voordien al expedities hebben plaatsgevonden naar het noorden om een einde te maken aan de oorlogen die beide streken voerden. Het is immers zo dat Opper- en Neder-Egypte al koningen kenden voor het begin van de eerste dynastie. Waarschijnlijk dat de Opper-Egyptische vorst Schorpioen reeds campagnes had gevoerd tegen Neder-Egypte.

Volgens Tyldesley heerste koningin Neith-hotep aanvankelijk alleen over Neder-Egypte, maar zij huwde de koning-veldheer Narmer van Opper-Egypte. Een archeologische aanwijzing voor dit dynastieke huwelijk zou zijn te vinden bij een massa bewerkte wapens die in Hiërakonpolis zijn teruggevonden. Op een daarvan staat Narmer afgebeeld met de typische rode kroon van Neder-Egypte terwijl hij in een niet nader gespecificeerde ceremonie optreedt. Dit zou zijn huwelijksceremonie met koningin Neith-hotep zijn.

Er bestaat nog een theorie dat Narmer bij zijn kroning al virtueel heerser was over Neder-Egypte, als erfenis van koning Schorpioen. Maar dat deze farao de eer opstreek door het nieuws te verspreiden dat onder zijn koningschap de beide landen een werden. Zo komt het waarschijnlijk dat schrijvers als Herodotus en Manetho de Egyptische monarchie toeschrijven aan Narmer - Menes.

Stichting van Memphis[bewerken]

Naast de vereniging van Egypte, wordt aan Narmer ook de stichting van de (latere) stad Memphis toegeschreven. Het archeologische materiaal, stammend uit deze periode, bevestigt de bewering van Herodotus.

Volgens Herodotus werd de stad gesticht als een vrij solide stad. Hij zou namelijk eerst een dijk gebouwd hebben om de stad te beschermen tegen de jaarlijkse overstroming van de Nijl. Al dient gezegd te worden, dat deze bewering niet helemaal correct is. Herodotus spreekt over een dijk die er in zijn tijd wel stond, maar het kan goed zijn dat in de tijd van Narmer dit nog niet zo was.

Memphis is gelegen op de westoever van de Nijl, een kleine 25 kilometer ten zuiden van Caïro. Wat opvalt, is de erg centrale ligging van de stad, niet ver van de (voormalige) grens tussen de beide landen. Een theorie is dan ook dat na de vereniging van Opper- en Neder-Egypte diepgewortelde twisten naar boven kwamen. Narmer wilde met Memphis een verdedigingsbastion maken tegen de dreigingen vanuit het noorden.

De stad Memphis was in het Oude Egypte beter bekend als 'de Witte Muur', het had waarschijnlijk als doel de superioriteit van het overwinnende land in de verf te zetten. Een ander motief was om een krachtige, nieuwe hoofdstad te bouwen en de macht te centraliseren om zo effectief mogelijk het land te kunnen besturen.

Bezwaren tegen de stelling dat Memphis al een hoofdstad was ten tijde van Narmer, kunnen waarschijnlijk worden ontkracht. Bij nieuwe kroningen in de Predynastieke periode werden rituelen uitgevoerd op het grondgebied van Memphis, wat duidelijk het belang van de stad aantoont.

Het Narmerpalet[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Narmerpalet voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een van de belangrijkste bronnen van informatie over Narmer is het Narmerpalet, dit bevindt zich in het Egyptisch Museum in Caïro. Het palet werd in 1898 gevonden en kan gedateerd worden op 3100 tot 3050 v.Chr. Het palet heeft nooit een praktische functie gehad, maar een ceremoniële en ook een propagandistische functie. Narmer wilde met dit palet het nieuws verspreiden dat hij dit land had verenigd.

Naast alle interessante afbeeldingen, zien we in het midden een holte met daarom heen twee fantasiedieren die met hun nekken verstrengeld zijn. Deze manier van fantasiedieren afbeelden heeft een overeenkomst met de cultuur in Mesopotamië. De vraag rijst in welke mate dit palet effectief werd gebruikt voor praktische doeleinden of louter een symbolische functie als artefact in een tempel. En of Narmer contacten had of beïnvloed was door de Mesopotamische cultuur.

Volgens egyptologen is men het erover eens dat Narmer zijn gezag trachtte te vestigen door de vernietiging van lokale machtscentra en niet koos voor een federatie. In een deel van het Narmerpalet is duidelijk de vernietigende macht te zien van de heerser en sommigen zien hier ook de stichting van Memphis in.

Afbeeldingen[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • Begelsbacher (B.). Kunst en beschaving. Egypte. Brussel, Artis-Historia Uitgaven, 1987, 168 p.
  • Cambridge Ancient History, Volume I, part 2: Early history of the Middle East. Cambridge, University Press, 1971, 1058 p.
  • Encyclopædia Britannica Online. (laatst geraadpleegd op 8 december 2008)
  • Grimal (N.). Histoire de l’Egypte ancienne. Parijs, Fayard, 1988, 593 p.
  • Jelgersma (T.). Het Oudste Egypte. Utrecht-Antwerpen, Het Spectrum, 1963, 223 p. (Vertaling van Emery (W. B.). Archaic Egypt. Harmondsworth, Penguin Books Ltd., 1961.)
  • Meyers (E.M.), ed. Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East, Volume III. Oxford, University Press, 1997, 489 p.
  • Nuchelmans (J.), ed. Woordenboek der Oudheid, Band II. Bussum, 1979, p. 1345-2504
  • Petrie (F.). The making of Egypt. Londen, Sheldon Press, 1939, 187 p.
  • Tyldesley, Joyce A. (1994): Les Femmes dans l'ancienne Egypte, Ed. du Rocher, Parijs, ISBN 2-7028-1916-8 p. 180
  • Woolf (G.), ed. Oude beschavingen. Een geïllustreerde gids over religie, mythologie en kunst. Kerkdriel, Librero, 2005, 688 p.

Documenten[bewerken]

  • Het Narmerpalet. Dit voorwerp wordt beschouwd als één van de oudste historische documenten uit Egypte.
  • De koningslijst in de graven van Qa'a en Den te Umm el-Qaab
  • De knotskop van Narmer met afbeelding van Sed-festival, gevonden te Hierakonpolis
  • Het graf van Narmer, Tombe B17 en B18 te Umm el-Qaab bij Abydos

Externe links[bewerken]