Nationaal Arbeids-Secretariaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Nationaal Arbeids-Secretariaat (NAS) was een radicaal-linkse koepelorganisatie van Nederlandse vakbonden. Het NAS werd opgericht in 1893 op instigatie van de Tweede Internationale; later werd de organisatie sterk syndicalistisch van karakter. Op 8 september 1940 werd het NAS door de Duitse bezetter geliquideerd. Het was de eerste vakcentrale in de Nederlandse geschiedenis.

De gematigder tegenhanger van het NAS was het NVV, dat in 1906 werd opgericht.

Banden met politieke partijen[bewerken]

Naast vakbonden was ook de Sociaal-Democratische Bond bij het NAS aangesloten. Later werd de SDAP lidorganisatie, maar enkele jaren later alleen nog vakbonden. Wel onderhield het NAS banden met verschillende partijen: aanvankelijk was de toenmalige SP van Harm Kolthek (NAS-secretaris van 1907 tot 1913) haar parlementaire bondgenoot, maar deze partij verdween in 1922 uit de kamer.

De CPN nam de plaats van de SP in. NAS en CPN gaven gemeenschappelijk het theoretische tijdschrift Klassenstrijd uit. Na 1926 werd de band tussen beide organisaties verbroken op last van de Comintern. De CPN had bevel van Moskou gekregen om aan te sturen op een fusie tussen NAS en NVV. In 1927, het jaar van de machtsovername van Stalin, verbrak het NAS alle banden met de Comintern. Tegelijk verlieten NAS-voorzitter Henk Sneevliet en andere links-communisten de CPN. In augustus 1927 publiceerde het NAS een brochure met redevoeringen van de Russische dissidenten Trotski en Zinovjev. Vanaf 1929 was Sneevliets Revolutionair-Socialistische Partij de belangrijkste bondgenoot van het NAS.

In mei 1940 werd de bond door de Duitsers verboden. Ze hield daarmee op te bestaan en werd na de oorlog niet meer heropgericht.

Bronnen, noten en/of referenties