Nationaal Archief
Het Nationaal Archief, gevestigd in Den Haag, is de grootste openbare archiefinstelling in Nederland. Er ligt bijna duizend jaar geschiedenis van Nederland opgeslagen in zo'n 110 kilometer aan documenten, kaarten en foto's. Het fungeert in formele zin als Algemeen Rijksarchief voor Nederland en als Rijksarchief in Zuid-Holland.
Inhoud |
[bewerken] Collectie
Fractievoorzitter van de Boerenpartij, Hendrik (Boer) Koekoek bij twee Shetlandpony's, 26 September 1966
Vanuit die twee functies verwerft en beheert het Nationaal Archief met name archieven afkomstig van:
- de bestuursinstellingen van het Koninkrijk der Nederlanden of voorgangers daarvan en zijn koloniën, bijvoorbeeld de Staten-Generaal, de ministeries en de Verenigde Oostindische Compagnie
- de bestuursinstellingen van het Graafschap Holland, het Gewest Holland en de Provincie Zuid-Holland
- personen van nationale betekenis, veelal met een relatie tot de rijksoverheid
- particuliere instellingen, zoals de Nederlandsche Handel-Maatschappij en de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond (KNVB).
Naast archieven van instellingen, families en personen beheert het Nationaal Archief ook kaarten, tekeningen, prenten en foto’s. De beeldcollecties worden in delen gedigitaliseerd en primair via internet ontsloten in een eigen beeldbank, deels ook via de internationale fotosite Flickr. In juli 2010 werd bekend dat het Nationaal Archief en Spaarnestad Photo een groot aantal foto's aan Wikimedia Nederland doneren. Het gaat hierbij om ruim duizend foto's van Nederlandse politici en belangrijke gebeurtenissen in Nederland.
[bewerken] Huisvesting
Het Nationaal Archief is gehuisvest aan het Prins Willem Alexanderhof in Den Haag, naast het station Den Haag Centraal. Het gebouw staat naast de Koninklijke Bibliotheek. Op de eerste verdieping van het verbindingsgebied met de Koninklijke Bibliotheek presenteren beide instellingen samen een semi-permanente en steeds in samenstelling veranderende tentoonstelling met topstukken uit de Nederlandse geschiedenis onder de naam De Verdieping van Nederland. Op de begane grond bevindt zich de studiezaal, waar de originele brieven, besluiten, notulen, dossiers, en kaarten geraadpleegd kunnen worden.
[bewerken] Onderwijs
Naast het bewaren en aan het publiek ter inzage geven van archieven heeft het Nationaal Archief ook een educatieve taak. Leerlingen, studenten en docenten van het basisonderwijs, het middelbaar onderwijs en het hoger onderwijs kunnen in het Nationaal Archief terecht voor hulp bij hun studie naar de geschiedenis van Nederland en de voormalige koloniën. Elk jaar wordt voor de thema's uit het eindexamen Geschiedenis een themasite ontwikkeld met bronnen en informatie over die thema's.
[bewerken] Geschiedenis
In 1802 werd Hendrik van Wijn aangesteld als 'archivarius der Bataafsche Republiek' en als 'archivarius van Holland', een aanstelling die als begin wordt gezien van het openbaar archiefwezen in Nederland. Nadat in 1890 het laatste provinciaal archief was omgezet in een Rijksarchief, werd het landelijke 'Rijksarchief te 's-Gravenhage' vanaf 1913 aangeduid als Algemeen Rijksarchief (ARA), met aan het hoofd de Algemene Rijksarchivaris.
Vanaf 1924 tot 1994 bestond het ARA uit drie semi-zelfstandige rijksarchieven met aan het hoofd een rijksarchivaris, namelijk het Rijksarchief voor de centrale regeringsarchieven voor 1795 (ook wel genoemd Eerste Afdeling), het Rijksarchief voor de centrale regeringsarchieven vanaf 1795 (Tweede Afdeling), het Rijksarchief in Zuid-Holland (Derde Afdeling), alsmede een afdeling Kaarten en Tekeningen. Studiezaal, bibliotheek, restauratieatelier en ondersteunende diensten waren ondergebracht in een afdeling Algemene Zaken. Na een reorganisatie in 1994 werden deze rijksarchieven en afdelingen opgeheven.
De Rijksarchiefdienst, waarvan het Algemeen Rijksarchief, de elf rijksarchieven in de provincie en de Rijksarchiefinspectie deel uitmaakten, werd in de periode 1998-2005 grotendeels ontmanteld. De provinciale rijksarchieven werden verzelfstandigd tot Regionale Historische Centra, terwijl de Rijksarchiefinspectie uiteindelijk een onderdeel werd van de Erfgoedinspectie. Daar alleen het Algemeen Rijksarchief als nationale archiefinstelling overbleef, werd besloten om met ingang van 4 juni 2002 de naam te wijzigen in Nationaal Archief.
[bewerken] Organisatie
Aan het hoofd van het Nationaal Archief staat een directeur, die tevens Algemene Rijksarchivaris is. De organisatie van Het Nationaal Archief bestaat uit de sectoren Selectie & Beleid, Digitale Innovatie, Collectie, Programmering & Dienstverlening en Bedrijfsvoering, met daaronder vijf afdelingen en negen 'programma's'. Sinds 2007 is Martin Berendse directeur van het Nationaal Archief.[1]
[bewerken] Noten
 |
Zie de categorie Images from Nationaal Archief van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
- ↑ Martin Berendse nieuwe directeur Nationaal Archief bij geschiedenis.vpro.nl, bezocht 13 september 2010
