Nationaal Historisch Museum (Nederland)

Het Nationaal Historisch Museum (NHM) was een Nederlands museum met van januari t/m december 2011 een expositieruimte in de Zuiderkerk in Amsterdam. Op 7 juni 2011 maakte het Kabinet-Rutte bekend dat het de subsidie aan het museum stopzet, waardoor het museum niet in de geplande vorm verwezenlijkt zal kunnen worden. Op 31 december 2011 sloot het museum zijn deuren en werd het personeel ontslagen.

Het oorspronkelijke plan was een zelfstandig rijksmuseum op te richten waar een overzicht van de Nederlandse geschiedenis in samenhang zou worden getoond, naar voorbeeld van het Duitse ’Haus der Geschichte’ in Bonn en Leipzig. Het idee ontstond door een ingezonden brief van de politici Marijnissen en Verhagen (15 mei 2006), een Kamermotie in juni 2006, en een daarop volgend kabinetsvoorstel in september 2006. De verwachte canon van Nederland, die uiteindelijk op 16 oktober 2006 werd gepubliceerd, speelde ook vanaf het begin een rol.

Ontstaan

Op vrijdag 26 september 2008 is door Atzo Nicolaï, voorzitter van de Raad van Toezicht van het Nationaal Historisch Museum bekendgemaakt dat Erik Schilp en Valentijn Byvanck met ingang van 1 oktober 2008 worden benoemd tot algemeen en inhoudelijk directeur. Schilp (1967) was tot dan toe directeur van het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Byvanck (1964) was directeur van het Zeeuws Museum in Middelburg. Voorafgaand aan de benoeming van de directie is ook de Stichting Nationaal Historisch Museum opgericht. De leden van de Raad van Toezicht zijn door minister Plasterk benoemd. De raad heeft naast Atzo Nicolaï als voorzitter, Pauline Kruseman, Victor van der Chijs en Frits van Oostrom als leden.

Locatie van het museum

Voor het geplande Nationaal Historisch Museum deden drie steden - Amsterdam, Arnhem en Den Haag - op 9 mei 2007 een aanbod aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ronald Plasterk. Op 10 mei meldde ook Utrecht belangstelling voor dit museum te hebben. Op 11 mei stelde Nijmegen zich ook kandidaat. Ook in Almere zag men het museum graag komen. Elders was men van mening dat een Nationaal Historisch Museum niet aan een stad gekoppeld moet worden.

In Amsterdam lag het voorstel om aan het Museumplein, bij de grote musea (Rijksmuseum, Stedelijk Museum en Van Gogh Museum) een museum te vestigen op basis van de Canon van Nederland. Ook het Oosterdokseiland vond men een optie. Den Haag had een plan voor een nieuw museumgebouw aan het Spui, waardoor volgens burgemeester Deetman een "promenade van de Democratie" zou ontstaan tussen de gebouwen van de Tweede Kamer en de Hofvijver aan de ene zijde en het Stadhuis van Den Haag aan de andere zijde.

Arnhem

Op 29 juni 2007 besloot minister Plasterk dat Arnhem het museum zal gaan herbergen. Het zal, volgens burgemeester Krikke van Arnhem, zijn deuren openen op woensdag 30 maart 2011. De stichtingskosten worden geraamd op 50 miljoen euro. Er kon nu begonnen worden met een plan van aanpak. Het museum moest ongeveer een kwart miljoen bezoekers per jaar gaan trekken, met name jongeren en, in de woorden van minister Plasterk, "mensen die niet zo veel naar het museum gaan". Redenen voor de keuze voor Arnhem als vestigingsplaats waren onder meer de diverse attracties in de regio, de nabijheid van Nationaal Park de Hoge Veluwe en de aanwezigheid van het Nederlands Openluchtmuseum waarvan het huidige parkeerterrein als locatie voor het Nationaal Historisch Museum werd gekozen. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelde jaarlijks 12 miljoen euro per jaar beschikbaar voor de exploitatiekosten van het museum.

In maart 2009 koos de directie van het Nationaal Historisch Museum voor een andere locatie in het centrum van Arnhem aan de voet van de John Frostbrug over de Rijn, waar nu nog het pand van woningbouwcorporatie Volkshuisvesting staat. In het voorjaar van 2009 ontstond discussie tussen de diverse betrokkenen over wat de juiste locatie zou moeten zijn.De meningen hierover bleken echter verdeeld en in mei 2009 ontstond onenigheid tussen diverse betrokken partijen over de keuze voor de locatie en het loslaten van de plek naast het Nederlands Openluchtmuseum. In de Tweede Kamer werd hierover gedebatteerd. In juni 2009 gaf minister Ronald Plasterk aan dat volgens hem de locatie aan de Rijnkade de voorkeur heeft, maar dat hij het parlement eerder had moeten informeren. Desondanks bleek op 17 juni 2009 echter een Kamermeerderheid voor de oorspronkelijke locatie naast het Nederlands Openluchtmuseum te zijn. Op 30 juni 2009 koos de Tweede Kamer met aanname van de motie-Van Vroonhoven-Kok c.s. over plaatsing van het Nationaal Historisch Museum naast het Openluchtmuseum definitief voor vestiging naast het Openluchtmuseum.

Zuiderkerk

De Zuiderkerk in Amsterdam.

In juni 2010 werd de toekomst van het NHM onzeker toen bleek dat de aanleg van een ondergrondse parkeergarage bij het museum alleen al 60 miljoen euro ging kosten, 10 miljoen meer dan de 50 miljoen euro die het Rijk voor de aanleg van het gehele museum beschikbaar had gesteld. De Tweede Kamer bleef echter bij haar keuze voor de locatie naast het Openluchtmuseum.

Op 27 oktober 2010 gaf staatssecretaris Halbe Zijlstra aan dat er toch geen gebouw gebouwd wordt. In verband met de grote bezuinigingen in de culturele sector vond het kabinet de bouw van een nieuw museum niet verantwoord. Op 2 november 2010 werd bekendgemaakt dat per 1 januari 2011 het Nationaal Historisch Museum voor vijf jaar de Zuiderkerk in Amsterdam huurt als onderkomen, zowel als expositieruimte als voor kantoorruimte. Vanaf januari 2011 kan het publiek hier kennismaken met de activiteiten van het museum. Het museum zal er debatten, lezingen, evenementen en tijdelijke exposities organiseren. Op 17 november 2010 lanceert het museum ook een nieuwe website.

Paleis Soestdijk

In mei 2011 werd nog geopperd om het leegstaande Paleis Soestdijk te bestemmen tot onderkomen van het museum, maar omdat hiervoor geen geld beschikbaar werd gesteld kwam ook van dit plan niets terecht.

Kosten

Het Nationaal Historisch Museum heeft in totaal meer dan 15 miljoen euro aan overheidsgeld gekost. Een klein deel van het geld bestaat uit voorbereidingskosten van de gemeenten Amsterdam, Den Haag en Arnhem, alsmede de provincie Gelderland. De grootste financier was echter het ministerie van OCW, dat naast een oprichtingssubsidie van ruim 600.000 euro jaarlijks een vaste bijdrage verstrekte die varieerde van 1,4 miljoen euro voor het vierde kwartaal van 2008 tot iets meer dan 6 miljoen voor 2010.

Externe links

• www.nationaalhistorischmuseum.nl
• De presentatie van het nieuwe museum
• Dossier Nationaal Historisch Museum; www.geschiedenis24.nl

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties: