Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen
Natuurgebied
Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen
Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen
Situering
Land Nederland
Locatie Noord-Brabant
Coördinaten 51° 39′ NB, 5° 7′ OL
Informatie
Oppervlakte 40,7 km²
Opgericht 2002
Foto's
Kaart van het nationaal park
Kaart van het nationaal park
Loonse en Drunense Duinen
Loonse en Drunense Duinen

Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen is een natuurgebied in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het is ruim 4000 hectare groot en is sinds 2002 een nationaal park. Het park is enerzijds grotendeels een afwisseling van droge zandverstuivingen en naaldbos, maar ook de uitgestrekte beekdalzone van de Zandleij hoort erbij. Hier ligt met name het natuurgebied De Brand bij Udenhout, met zijn afwisseling van hakhoutbossen, natte weilanden en moerasruigtes.

Het totaal is meer dan 35 km² groot.

Het gebied wordt steeds meer omringd door grotere en kleinere steden en dorpen. In het noorden vinden we van west naar oost Waalwijk, Drunen, Nieuwkuijk, Vlijmen en 's-Hertogenbosch. Dorpen aan de zuidkant zijn Loon op Zand , Biezenmortel, Helvoirt en Udenhout; op een kilometer of zes ligt Tilburg. Aan de korte westkant ligt Kaatsheuvel met attractiepark De Efteling.

Deelgebieden en omgeving[bewerken]

Onderdelen van het nationaal park zijn naast de Loonse en Drunense Duinen zelf:

  • Het landgoed Plantloon bij Waalwijk. Dit uitgestrekte en drukbezochte wandelgebied heeft een echt landgoedkarakter met landbouwgronden en lanen. Bekend is hier vooral de wandeling langs het Galgenwiel, een oude doorbraakkolk van de Maas.
  • Het natuurreservaat De Brand in het dal van de Zandleij
  • Kasteel en landgoed de Strijdhoef eveneens in het Zandleijgebied.
  • In het oosten wordt een ca 200 ha grote landbouwzone met de naam het Hengstven omgezet in een door landbouwers op biologische grondslag te beheren natuurgebied met bloemrijke graslanden.
  • De noordgrens van het gebied wordt gevormd door het Drongelens kanaal (officieel: Afwateringskanaal 's Hertogenbosch-Drongelen).

De fietspaden langs dit kanaal vormen een aantrekkelijke toegangsroute die zich voortzet tot in de Bossche binnenstad.

  • Naar het zuidwesten ligt, gescheiden door de autoweg N261 en het dorp Loon op Zand het natuurgebied Huis ter Heide.
  • Ten noorden van het Drongelens kanaal, niet ver van de stad Den Bosch liggen het Vlijmens Ven en de Moerputten, natuurgebieden met een volkomen ander karakter.

Topografie[bewerken]

LoonseenDrunenseDuinen-natuur-OpenTopo.jpg

Topografische kaart van de Loonse en Drunense Duinen, per maart 2014.

Geschiedenis van het landschap[bewerken]

Het stuifzandgebied is in de late middeleeuwen ontstaan. Het bestaat uit een hoger wat ruig en zanderig middengebied met een iets vruchtbaardere maar toch nog schrale rand eromheen. Tot aan de late middeleeuwen kon het gebied bescheiden boerengemeenschappen voeden, maar in die tijd van betrekkelijke welvaart nam de bevolkingsdruk zo toe dat de kringloop in het gebied door overbegrazing en te vaak plaggen van de heide fataal werd verstoord en een steeds groter wordende woestenij ontstond.

De erosie ten gevolge agrarische activiteiten werd -gedurende de 80-jarige oorlog- versterkt door Staatse oorlogshandelingen. Onder bevel van Willem van Oranje werd door de gehele Meijerij van Den Bosch, die destijds gelieerd was aan de Spaanse troon, de tactiek van de verschroeide aarde toegepast. Grote hongersnoden in de regio waren het gevolg. De zandbodem kwam op steeds grotere plekken bloot te liggen, waardoor het losse zand door de wind kon verstuiven. Dit proces versterkte zichzelf en was bijna niet meer te stoppen. Het zand bedolf hele nederzettingen; de middeleeuwse dorpjes Efteling en Westloon liggen er nog altijd onder begraven.

Vanaf de 14e eeuw werden er eiken geplant in een poging het stuifzand te keren en in de 18e en 19e eeuw probeerde men het met dennen en helmgras. Tegenwoordig is het gebied stabiel en worden er zelfs bomen gekapt om dit voor Noord-Europa uitzonderlijk grote stuifzand-landschap in stand te houden. Het landschap is nu behoorlijk afwisselend, men vindt er naald- en loofbossen, zandvlaktes en tot vierentwintig meter hoge duinen. Aan de randen liggen weilanden en waterpartijen. In het deelgebied De Brand, ontstaan door het dichtstuiven van het riviertje de Zandleij, was zelfs een veenmoeras en het is nog steeds een nat gebied.

Toerisme[bewerken]

Roestelberg P1070727.JPG

In de omgeving is logies genoeg te vinden, maar op twee campings na is het gebied zelf vooral geschikt voor dagrecreatie. Door, en om het gebied liggen wandel- en fietspaden, daar waar vroeger wegen door het gebied liepen. Waar die routes het duingebied ingaan, ligt een aantal uitspanningen zoals De Roestelberg in het noorden en Bosch en Duin in het zuiden. Op mooie zondagen zijn de geasfalteerde paden soms zo druk dat men in file moet lopen en fietsen, vooral tussen Café De Rustende Jager bij Biezenmortel en 'De Drie Linden' in Giersbergen. Met de komst van een bewegwijzerd wandelknooppuntennetwerk, in april 2009, kan er gewandeld worden op de tot voor kort weinig gebruikte onverharde en kleine paden in het gebied. In het gebied zijn ook routes uitgezet voor gehandicapten, paarden, aangespannen wagens en mountainbikes. Tot begin jaren 90 was het noordoostelijk deel in gebruik als militair oefenterrein; dit deel is wat minder toegankelijk voor toerisme.

Loonse en Drunense Duinen t.h.v. Roestelberg en Kaatsheuvelse IJsbaan.JPG

Flora en Fauna[bewerken]

De heiden, dennenbossen en stuifzanden zijn van nature betrekkelijk soortenarme gebieden. Dat ligt heel anders voor het Zandleigebied, waar zich in de hakhoutbossen op venige en lemige bodems zware kwel voordoet. Dat zijn prima omstandigheden voor een rijke voorjaarsflora met o.a. bosanemoon en gele dovenetel. Door het schone kwelwater is het zandleigebied en omgeving ook een voortreffelijk gebied voor amfibieën zoals grote populaties boomkikker, heikikker en kamsalamander. De das is met succes in dit gebied geherintroduceerd.

Doordat dit nationaal park meer en meer ingesloten raakt door bebouwing, wordt migratie steeds moeilijker voor dieren.

De afname van het stuifzandgebied tussen 1955 en 2007 is duidelijk te zien via de beide luchtfoto's van de Dotka Collectie.[1]

Beheer[bewerken]

Het nationale park wordt beheerd door Vereniging Natuurmonumenten, Het Brabants Landschap en De Duinboeren, alsmede door particulieren.

Externe links[bewerken]

Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen
Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Luchtfotocollectie, dotkadata.com