Nationale ombudsman (Nederland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Nationale Ombudsman)
Ga naar: navigatie, zoeken
Nederlandse politiek
Wapen van Nederland
Grondwet · Statuut
Nederlandse regering
Staten-Generaal
Hoge Raad
Overige Hoge Colleges van Staat
Decentrale overheden
Buitenlands beleid

Portaal  Portaalicoon  Politiek
Portaal  Portaalicoon  Nederland

De Nationale ombudsman is een onafhankelijke functionaris die klachten van burgers over onbehoorlijk overheidsoptreden behandelt. Hij of zij wordt in Nederland benoemd door de Tweede Kamer voor een termijn van 6 jaar. Klachten over het optreden van bestuursorganen van decentrale overheden worden sinds 1 januari 2006 ook behandeld door de Nationale ombudsman, tenzij het bestuursorgaan heeft besloten tot aansluiting bij een andere ombudsvoorziening. De Nationale ombudsman behandelt alleen klachten over individuele zaken waarvoor geen beroep bij de rechter mogelijk is. De Nationale ombudsman publiceert zijn conclusies in rapporten en in een jaarlijks verslag, die ook op internet beschikbaar zijn. De Nationale ombudsman is geen rechter, de overheid is niet verplicht om gevolgen te verbinden aan zijn uitspraken. Van de uitspraken van Nationale ombudsman gaat evenwel een grote publicitaire en controlerende werking uit.

Het instituut Nationale ombudsman bestaat sinds 1982. In 1999 werd het in de Nederlandse Grondwet verankerd. Het begin van artikel 78a:

1. De Nationale ombudsman verricht op verzoek of uit eigen beweging onderzoek naar gedragingen van bestuursorganen van het Rijk en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen.
2. De Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman worden voor een bij de wet te bepalen termijn benoemd door de Tweede Kamer der Staten-Generaal. ...

Dit wordt uitgewerkt in de Wet Nationale ombudsman.

De Nationale ombudsman is een Hoog College van Staat. Zijn begroting is in het betreffende onderdeel van de Rijksbegroting opgenomen.

Functionarissen[bewerken]

Huidige ambtsbekleder, substituten en bevindingen[bewerken]

Het ambt van de Nationale ombudsman is momenteel vacant en werd tot 31 december 2013 vervuld door prof.dr. Alex F.M. Brenninkmeijer. Hij was met ingang van 1 oktober 2005 benoemd. De Tweede Kamer benoemde hem op 18 januari 2011 voor een tweede ambtsperiode.

Per 1 januari 2005 is Frank van Dooren benoemd tot substituut Nationale ombudsman. Addie Stehouwer is als tweede substituut op 24 april 2007 door de Tweede Kamer benoemd. Haar ambtstermijn is begonnen op 1 juni 2007.

In maart 2008 betoogde Brenninkmeijer bij een toelichting op zijn jaarverslag dat de burger bij de overheid 'vaak kilte, onverschilligheid en verruwing' ontmoet. 'Het overgrote deel van de burgers deugt. De sleutel ligt bij de overheid'. Premier Jan Peter Balkenende vindt in reactie de conclusie van de Nationale ombudsman dat de overheid bijdraagt aan de verharding in de samenleving 'een zwart-witverhaal'.

Voorgangers en hun bevindingen[bewerken]

  • mr. R. Fernhout, van 1 oktober 1999 tot 1 oktober 2005. Fernhout liet zich bij herhaling zeer kritisch uit over de prestaties van de IND waardoor hij in aanvaring kwam met de Tweede Kamer. Naar eigen zeggen was hij door gezondheidsklachten gedwongen af te zien van een tweede termijn.[1]
  • mr.dr. M. Oosting, van 1 oktober 1987 tot 1 oktober 1999. Oosting is na een eerste termijn waarin hij weinig opvallend was voor een tweede termijn benoemd.
  • prof. dr. J.F. Rang, van 1 januari 1982 tot 1 april 1987. Rang had een scherp oordeel over het functioneren van de ministeries en de politie. Hij werd hierin niet door de Tweede Kamer gesteund. Rang heeft één ambtstermijn gediend.

Voorwaarden en beperkingen indienen klacht[bewerken]

  • Iemand moet zelf al - liefst schriftelijk - bij de overheidsinstantie geklaagd hebben, maar zonder resultaat. Als het om de wijze van klachtbehandeling door een bestuursorgaan gaat, kan men meteen naar de ombudsman stappen zonder voorafgaande klacht.
  • Het verzoekschrift moet binnen één jaar na de gewraakte gedraging zijn ingediend;
  • Heeft de persoon een beslissing van een overheidsinstantie gekregen waarin staat dat er "bezwaar en/of beroep" kan worden ingesteld, dan kan de Nationale ombudsman niets doen;
  • Aan uitspraken van een rechter kan de Nationale ombudsman niets veranderen;
  • De ombudsman kan geen oordeel geven over wetten, maar wél over de manier waarop die worden toegepast.
  • Over het algemeen kun je niet bij de Nationale ombudsman terecht over algemeen verbindende voorschriften noch over zaken die bij de rechter kunnen worden gevoerd.

Beperking van de entiteiten over wie men kan klagen:

  • Bij klachten over sommige gemeenten verwijst de Nationale ombudsman door naar een andere ombudsvoorziening.
  • Een klacht over een universiteit wordt alleen behandeld als het een openbare universiteit is.
  • Een klacht over een ziekenhuis wordt alleen behandeld als het een academisch ziekenhuis bij een openbare universiteit is.

Bij sommige personen en entiteiten kan de klacht alleen over bepaalde overheidsgerelateerde onderwerpen gaan; voorbeelden:

  • Een klacht over de ANWB moet gaan het afnemen van een examen of de afgifte van een vaarbewijs.
  • Een klacht over een geneeskundige moet gaan over de afgifte van een geneeskundige verklaring van geschiktheid voor de zeevaart.
  • Een klacht over een notaris moet betrekking hebben op zijn uitoefening van openbaar gezag.

Kinderombudsman[bewerken]

Na een jarenlange politieke discussie heeft de Tweede Kamer in april 2010 besloten tot het instellen van een Kinderombudsman met wettelijke basis. Op 15 februari 2011 is Marc Dullaert door de Tweede Kamer benoemd tot Eerste Kinderombudsman.[2] Hij is 1 april 2011 gestart met zijn werkzaamheden.[3] De Kinderombudsman is een landelijk functionerend instituut dat naleving van de rechten van kinderen en jongeren onafhankelijk aan de orde stelt. De Kinderombudsman is een substituut-ombudsman van de Nationale ombudsman, hij heeft echter een geheel eigen werkterrein en zal zich zelfstandig moeten verantwoorden naar de Eerste en Tweede Kamer.[2]

De taken van de Kinderombudsman zijn divers, zoals onder meer het gevraagd en ongevraagd adviseren van regering en parlement over wet- en regelgeving met betrekking tot de rechten van kinderen en jeugdigen tot 18 jaar. Ook zal de Kinderombudsman klachten van kinderen en jeugdigen behandelen die betrekking hebben op overheids- en andere organisaties. Daarnaast kan de Kinderombudsman mogelijke schendingen van kinderrechten in Nederland onderzoeken.

Het initiatief-wetsvoorstel van Tweede Kamerlid Khadija Arib tot het instellen van de Kinderombudsman is op 22 april 2010 aangenomen door de Tweede Kamer en op 15 juni 2010 door de Eerste Kamer.[4] Op 3 september 2010 heeft de ministerraad de wet bekrachtigd.[5]

Voorbeelden van rapporten[bewerken]

Brenninkmeijer maant in 2007 premier Balkenende naar aanleiding van een klacht van Edwin de Roy van Zuydewijn, de ex van prinses Margarita. De klacht behelst dat De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) in 2007 meldde dat De Roy een schikkingsvoorstel had gedaan in zijn conflict met de Oranjes. Volgens De Roy is daar nooit sprake van geweest. Balkenende moet de klacht alsnog in behandeling nemen. Premier Balkenende weigerde tot dat moment inhoudelijk op de klacht in te gaan, lieten zowel de Landsadvocaat als de hoofdirecteur van de RVD aan De Roy en zijn advocaat weten. Balkenende moet de klacht wat betreft Brenninkmeijer binnen twee weken afhandelen. Hij roept de premier daarbij op zich niet langer achter complexe juridische beweringen te verschuilen.

In 2010 bracht de Nationale ombudsman na onderzoek uit eigen beweging het rapport ZZP'ers met een valse start uit met kritiek op het UWV.[6]

In 2011 was er een rapport met kritiek op het UWV over schending van privacy.[7]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • De tekst op deze pagina of een eerdere versie daarvan is afkomstig van de website van Postbus 51.

  1. George Marlet; Bart Zuidervaart. 'Mensen willen wat horen als ze een vraag hebben gesteld'. Trouw (25 augustus 2005)
  2. a b Marc Dullaert wordt eerste Nederlandse Kinderombudsman. de Nationale Ombudsman (15 februari 2011)
  3. Kinderombudsman start op 1 april. de Nationale Ombudsman (31 maart 2011)
  4. Initiatiefvoorstel-Arib Wet Kinderombudsman. Eerste Kamer der Staten Generaal
  5. Ministerraad steunt instelling Kinderombudsman. Rijksoverheid (3 september 2010)
  6. ZZP'ers met een valse start' (9 feb 2010) over bejegening door inspecteurs van het UWV. de Nationale Ombudsman (2 maart 2011)
  7. Alleen het UWV kan kiezen voor een beter UWV (PDF). de Nationale Ombudsman (24 november 2011)