Nationale Postcode Loterij

De Nationale Postcode Loterij, die in 1989 werd opgericht door Boudewijn Poelmann, Simon Jelsma, Herman de Jong en Frank Leeman, is een Nederlandse loterij die eigendom is van het bedrijf Novamedia. Zusterloterijen in de Nationale Holding Goede Doelen Loterijen zijn de Sponsor Bingo Loterij, vanaf 5 januari 2011 de VriendenLoterij, en de BankGiro Loterij. Het bedrijf organiseert ook loterijen in Zweden, Groot-Brittannië en Oezbekistan.

Met een omzet van 540 miljoen euro in 2010 is de Postcode Loterij de op één na grootste loterij van Nederland. Volgens eigen opgave zouden er 2,4 miljoen deelnemers zijn. Alleen de Staatsloterij is nog groter.

Goede doelen

De Postcode Loterij heeft sinds 1989 ruim 3,25 miljard euro uitgekeerd aan goededoelenorganisaties. Van de inleg gaat 50% naar goede doelen, is 35% prijzengeld en gaat 15% naar overige kosten (inclusief ruim 2% afdracht naar oprichters, Novamedia). Welke goede doelen in aanmerking komen voor steun, bepaalt de Postcode Loterij zelf. Er zijn 81 beneficiënten, waarvan negen oerbenificiënten, die elk minimaal zo'n 8 miljoen euro jaarlijks ontvangen. Het grootste bedrag gaat naar de Stichting DOEN, die in 1991 is opgericht door de Postcode Loterij zelf en die via een BV weer investeert in bedrijven die "een beter milieu of betere sociale omstandigheden" ondersteunen. Verder gaan er bijdragen naar onder andere UNICEF, Oxfam Novib (waar oprichter Poelmann eerder zelf werkte), Artsen zonder Grenzen, het Wereld Natuur Fonds, Vereniging Natuurmonumenten, VluchtelingenWerk Nederland, het Oranje Fonds en het Skanfonds.

In 2010 bedroeg de opbrengst voor de goededoelenorganisaties 270 miljoen euro.

Kritiek

• De Universiteit van Tilburg heeft onderzoek gedaan naar de redenen om met de Postcode Loterij mee te doen. Uit het onderzoek van Marcel Zeelenberg blijkt dat angst voor spijt dat men geen lot gekocht heeft een belangrijke reden is om mee te spelen met de Postcode Loterij, doordat de prijzen gekoppeld zijn aan de postcode. Bij een andere loterij zul je het immers nooit weten dat je gewonnen zou hebben als je had meegedaan. Bij de Postcodeloterij is dat anders. Bovendien geeft het geen prettig gevoel als alle buren rijk zijn behalve jijzelf. Volgens de onderzoeker stimuleert de Postcode Loterij dit gevoel al in de reclameuitingen (U speelt niet mee, wat betekent dat u straks met lege handen komt te staan). Ook concludeert hij dat de Postcode Loterij invloed heeft op het leven van mensen die niet gewonnen hebben doordat ze geen loten hebben gekocht. Ook blijkt uit het onderzoek dat mensen die meespelen met de Postcode Loterij minder plezier beleven dan mensen die meespelen met de Staatsloterij.

• Anders dan bij veel andere loterijen is het bij de postcodeloterij voor de deelnemer nauwelijks duidelijk hoeveel hij kan winnen omdat een eventueel gewonnen "postcodekanjer" verdeeld wordt onder alle deelnemers in een postcodegebied. Dat betekent dat de prijs per deelnemer lager wordt naarmate er meer mensen in een bepaalde postcode meedoen, en dat deze niet uit te rekenen is omdat de Postcodeloterij geen cijfers publiceert over het aantal deelnemers per postcode. Daar staat tegenover dat als de prijs laag is de kans erop hoog is, omdat de trekking volgens het reglement niet plaatsvindt uit de deelnemende postcodes maar uit de deelnemende lotnummers. Aldus heeft elk lot dezelfde winst-verwachting.

• De Postcode Loterij stuurt al jaren op grote schaal ongeadresseerde en vaak listige reclame rond. In november 2007 oordeelden zowel de Reclame Code Commissie als het College van Beroep dat een mailing met een "persoonlijke BMW-wincode" misleidend was. Het zou onvoldoende duidelijk zijn geweest dat men deze code alleen kon "activeren" door loten aan te schaffen. De Postcode Loterij is door deze instanties bovendien al vele malen gewaarschuwd om niet op een dergelijke manier reclame te maken, maar lijkt zich er niets van aan te trekken.

• NRC Handelsblad heeft enkele malen kritische artikelen gepubliceerd over Novamedia. Het bedrijf zou bijvoorbeeld "creatief boekhouden". Daarbij strijken de vier directeuren van de moederholding 2,05 procent op van de bruto-omzet, als “vergoeding voor het licentiegebruik van het creatieve concept”. Merkwaardig is verder dat de goede doelen moeten betalen voor spotjes die in de televisieprogramma's van de Postcode Loterij worden uitgezonden. Zo betaalde Natuurmonumenten voor twee spotjes en een logo in beeld 160 000 euro. Een woordvoerder van de Postcode Loterij stelde eind 2007 tegen nrc.next dat de Postcode Loterij niet puur charitatief te werk kan gaan, en kosten in rekening moet brengen. Ook een loterij zou tenslotte "een normaal bedrijf" zijn. Elsevier stelt in een artikel in december 2007 dat ook de goede doelen tegenwoordig eten van twee walletjes: ze verwachten subsidies van zowel overheid als loterijen.

Wikinews

• In 2006 klaagde een vrouw uit Heusden de Postcode Loterij aan nadat in haar straat een grote prijs was gevallen. De vrouw deed niet mee met de loterij. Door haar postcode als winnend lotnummer te gebruiken werd zij echter wel bij de loterij betrokken, zij het niet als winnaar, maar als verliezer, zo stelde zij. Volgens de vrouw had de Postcode Loterij hierdoor een inbreuk gepleegd op haar privacy en haar persoonlijke levenssfeer geschonden. Dit vanwege de indringende werkwijze van prijstoekenning, de openbaarheid en (inherent hieraan) de ongewenste confrontaties hiermee achteraf. De Amsterdamse rechtbank stelde haar op 20 juni 2007 echter in het ongelijk.

• Jan Jaap van der Wal maakte zich in een van zijn cabaretprogramma's boos over de loterij. Hij hekelde presentatrices als Caroline Tensen, die dik betaald zouden krijgen voor luxetripjes naar Afrika, waar ze dan zielige spotjes opnemen om mensen te overtuigen van de noodzaak om goede doelen via de loterij te steunen.

• In oktober 2010 startte een internetpetitie tegen het misbruik van persoonlijke gegevens door loterijen. De petitie merkt iemands postcode aan als persoonlijk gegeven en hekelt het principe dat in het onderzoek van Marcel Zeelenberg naar voren komt. De petitie is er op gericht dat het wettelijk verboden wordt een persoonlijk kenmerk te gebruiken als lotnummer.

Postcode

Een deelnemer speelt mee onder een bestaande postcode (van vier cijfers en twee letters) naar keuze. Vaak speelt men mee onder de eigen postcode. Er worden in totaal maximaal 499 loten per postcode uitgegeven.

Prijzen

De hier en in de werving genoemde prijzen zijn brutoprijzen. Bij prijzen groter dan €454 wordt 29% kansspelbelasting ingehouden.

Elke werkdag wordt er ook een dagpostcode getrokken, deze worden bekendgemaakt via de site van de postcodeloterij/dagbladen.De winnaars van deze postcode winnen 1000 euro per lot.

Aan het eind van elke week wordt (op televisie) de postcode bekendgemaakt, waarop de weekprijs of straatprijs gevallen is. Het gewonnen bedrag is 25.000 euro per lot(inclusief Straatverdubbelaar twv. 1 euro). Een van de deelnemers in de postcode krijgt ook nog een auto naast de geldprijs.

Postcode Kanjer

Er wordt een bedrag verdeeld over de loten met de winnende volledige postcode, en soms ook een bedrag over de loten waarvan de postcode dezelfde cijfers heeft. De verdeling gebeurt naar rato van het aantal "kanjerpunten".

Een overzicht van de Postcode Kanjers in de loop der jaren:

• 2012: Breda
• 2011: Sliedrecht en Vianen
• 2010: Enschede en Amsterdam
• 2009: Eindhoven en Emmeloord
• 2008: Den Haag, Oldenzaal en Willemstad
• 2007: Wijchen en Rotterdam
• 2006: Liempde, Venray, Amsterdam en Emmen

• 2005: Heusden, Almere en Arnhem
• 2004: Rotterdam, 's-Hertogenbosch en Gaanderen

• 2003: Kinderdijk en Daarle
• 2002: Lelystad

• 2001: Rosmalen
• 2000: Oosterhout
• 1999: Teteringen
• 1998: Dordrecht
• 1997: Ohé en Laak

Televisieprogramma's

Gesponsord door de Nationale Postcode Loterij

• Miljoenenjacht (2000-heden, TROS/ Talpa & Tien/ RTL 4, met Linda de Mol)
• Eén tegen 100 (2000-heden, TROS/ Talpa & Tien/ RTL 4/ NCRV, met Caroline Tensen)
• Kanjers van Goud (2008-heden, RTL 4, met Martijn Krabbé, Winston Gerschtanowitz, Beau van Erven Dorens, Caroline Tensen )
• Wat vindt Nederland? (2009-heden, RTL 4, met Jack Spijkerman & Sandra Schuurhof)
• Koffietijd (2010-heden, RTL 4, met Loretta Schrijver, Quinty Trustfull, Pernille La Lau)
• Postcode Nieuwjaarsshow (1 januari 2011, RTL4), met Winston Gerschtanowitz

Programma's die voorheen i.s.m. de Postcode Loterij werden gemaakt

• f 64.000,- vraag (1990-1992, RTL 4), met Jos Brink en Manuëla Kemp)
• Hitbingo (1991-1993, RTL 4, met Irene Moors & Carlo Boszhard)
• Postcode jackpot (1994-1995, TROS, met Pernille La Lau & Reinout Oerlemans)
• Postcode Loterij Recordshow (1995-1998, RTL 4, met Martijn Krabbé)
• De Kanjer Surpriseshow (Nieuwjaarsdag 1997-2003, RTL 4, met Henny Huisman, met medewerking van Caroline Tensen, Reinout Oerlemans, Martijn Krabbé & Gaston Starreveld)
• Postcode Zomerkampioen (1999, RTL 4, met Jo De Poorter & Lucille Werner)
• Postcode Loterij Live! (1999-2000, TROS, met Caroline Tensen)
• De kans van je leven (1999, RTL 4, met Ron Brandsteder & Valerie Zwikker)
• Wedden, dat..? (1999, RTL 4, met Reinout Oerlemans & Fabiënne de Vries)
• Postcode Loterij Sterren Playbackshow (2000, RTL 4, met Henny Huisman & Lucille Werner, met medewerking van Jacques d'Ancona)
• Deal or No Deal (Nederland) (2006-2008 Tien/ RTL 5, met Beau van Erven Dorens)
• Wat Schat Je? (2008, RTL 4, met Martijn Krabbé)
• Postcode loterij: De Nederlanders van het Jaar! (20 december 2009, RTL 4, met Martijn Krabbé)
• De Kanjer Nieuwjaar Show (Nieuwjaarsdag 2008 & 2009, RTL 4, met Beau van Erven Dorens, Martijn Krabbé, Henny Huisman, Winston Gerschtanowitz, Ron Brandsteder & Gaston Starreveld)
• Hoe Wordt 2010?! (Nieuwjaarsdag 2010, RTL 4), met Martijn Krabbé & Winston Gerschtanowitz

Ambassadeurs

De Postcode Loterij heeft zes vaste ambassadeurs:

• Caroline Tensen
• Henny Huisman ( anno 2010 geen ambassadeur meer)
• Martijn Krabbé
• Winston Gerschtanowitz
• Gaston Starreveld
• Ruud Gullit
• Quinty Trustfull

Externe links

• Website van de Nationale Postcode Loterij