Natriumthiosulfaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Natriumthiosulfaat pentahydraat
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule
Structuurformule
Kristallen natriumthiosulfaat
Kristallen natriumthiosulfaat
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
Na2S2O3·5 H2O (pentahydraat)
IUPAC-naam natriumthiosulfaat
Andere namen natriumhyposulfiet
Molmassa watervrij: 158,11 g/mol
pentahydraat: 248,18 g/mol
SMILES
O.[O-]S(=O)(=S)[O-].[Na+].[Na+]
InChI
InChI=1/2Na.H2O3S2.H2O/c;;1-5(2,3)4;/h;;(H2,1,2,3,4);1H2/q2*+1;;/p-2/f2Na.O3S2.H2O/q2m;-2;
CAS-nummer 10102-17-7
EG-nummer 231-867-5
PubChem 516922
Beschrijving witte kristallen
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Hygroscopisch? ja
LD50 (ratten) > 2500[1] mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur wit
Dichtheid 1,67[2] g/cm³
Smeltpunt 48[3] °C
Oplosbaarheid in water 701[2] g/L
Goed oplosbaar in water
Slecht oplosbaar in ethanol
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Natriumthiosulfaat of kortweg thio (Na2S2O3) is een kleurloze, bij kamertemperatuur kristallijne stof die meestal als een pentahydraat Na2S2O3.5(H2O) voorkomt.

Bereiding[bewerken]

Natriumthiosulfaat wordt bereid op kleine schaal door toevoegen van zwavel aan een kokende natriumsulfietoplossing :

\mathrm{\ Na_2SO_3 + S \rightarrow Na_2S_2O_3}

Toepassingen[bewerken]

Natriumthiosulfaat werd veel toegepast als fixeer na het ontwikkelen van fotografische materialen.


De stof vindt ook toepassing bij looien van leer, in de waterzuivering en vanwege de natuurkundige eigenschappen in handwarmers.

Natriumthiosulfaat wordt gebruikt om chloor te verwijderen uit oplossingen (en wordt dan ook soms antichlor genoemd)[3] :

Na2S2O3 + 4Cl2 +5H2O → 2NaHSO4 + 8HCl
Na2S2O3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + S + SO2

Dit proces wordt onder meer toegepast na het bleken van papierpulp.

Natriumthiosulfaat kan gebruikt worden om jodiumvlekken uit kleding te halen.

Natriumthiosulfaat wordt gebruikt als antigif voor cyaniden[3].

Analytische chemie[bewerken]

Thiosulfaat wordt veel toegepast als reducerende titrant in de jodometrie. Hierbij wordt dan tetrathionaat gevormd:

2 S2O32- + I3- → S4O62- + 3 I-

Reactie met zuren[bewerken]

Na toevoegen van een sterk zuur (bijvoorbeeld zwavelzuur) wordt het zwakke en instabiele thiozwavelzuur gevormd. Net als koolzuur, hoewel minder snel, ontleedt dit zuur makkelijk:

H2S2O3 → H2O(l) + SO2 (g) + S(s)

Het ontstane water 'verdwijnt' in de oplossing. Het gevormde zwaveldioxide is verantwoordelijk voor de prikkelende geur die ontstaat. Het gevormde zwavel is duidelijk waarneembaar, en zorgt ervoor dat de vloeistof troebel wordt.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. C. Voegtlin et al., J. Pharmacol. Exp. Ther. 25, 297 (1925)
  2. a b (en) Gegevens van natriumthiosulfaat in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (geraadpleegd op 24 november 2008) (JavaScript vereist)
  3. a b c Merck 13,8769