Naturisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Naturist op het strand van Formentera

Naturisme is een sociale beweging die wordt gekenmerkt door een gemeenschappelijke naaktheid, met als doel het bevorderen van zelfrespect, respect voor de medemens, het versterken van onderlinge banden en eerbied voor de natuur en het milieu.

Tot ongeveer 1980 werd de volgende definitie gehanteerd: Naturisme is een humanitaire stroming die streeft naar de herintegratie van de natuur en natuurlijkheid in het menselijk leven en daarbij het naakte lichaam ziet als een natuurlijk gegeven.

Uit deze beide definities blijkt een gevoel van verbondenheid met natuur en natuurlijkheid.

De bakermat[bewerken]

Naturisme wordt gezien als meer dan alleen naaktrecreatie. Het kan gezien worden als een reactie op de gevolgen van de industriële revolutie: de mens was door de industrialisatie in de 19e eeuw steeds verder verwijderd geraakt van de natuurlijkheid. Niet alleen de stedelijke omgeving was steeds minder natuurlijk, ook de omgangsvormen – in het bijzonder de houding ten aanzien van het naakte lichaam – waren naar de mening van sommigen steeds onnatuurlijker geworden. Bij naturisten staat het idee centraal dat naakt alle mensen gelijk zijn en maatschappelijke standsverschillen niet langer zichtbaar en daardoor ook niet meer relevant zijn.

Naturisme in verschillende landen[bewerken]

Verenigd Koninkrijk[bewerken]

Uit het Victoriaanse Engeland, waar de industriële revolutie zich het sterkst liet gelden en waar de Victoriaanse preutsheid zich het sterkst liet voelen, kwamen in het begin van de 20e eeuw de eerste naturisten voort. Dit waren rijkelui die zich aan de Franse Rivièra van hun badkleding ontdeden.

In 1964 werd in het VK de Central Council for British Naturism (CCBN) opgericht, die was voortgekomen uit een fusie van twee kleinere naturistenverenigingen die sinds het begin van de 20e eeuw bestonden. In 2009 werd de naam van CCBN veranderd in British Naturism.

Nederland[bewerken]

De eerste Nederlandse naturisten[bewerken]

Naturisme impliceert allang niet meer dat men geheelonthouder is

In het toenmaals behoudsgezinde Nederland ontstond het georganiseerde naturisme pas in de jaren 30. De eerste Nederlandse naturisten zochten mooie plekjes in de natuur, beoefenden er naakt sport, zwommen er, of lagen in de zon. Later kochten mensen gezamenlijk grond aan, die zij samen geschikt maakten voor dagrecreatie en later voor kamperen. De eerste Nederlandse naturistenvereniging was Zon en Leven. Voor de leden van deze vereniging ging de filosofie van het naturisme verder dan het gezamenlijk bloot zijn en de verbondenheid met de natuur. De harmonieuze levenswijze werd nog eens versterkt door een gezond leefpatroon, dat wilde zeggen: geen tabak, geen drugs, geen alcohol en geen vlees. Niet iedereen stond achter deze doorgedreven vorm van naturisme en zo werden in de jaren 50 als tegenreactie de eerste 'lichtbonden' opgericht, waar vegetarisme geen plicht was en alcohol en tabak waren toegestaan. Zon en Leven bleef desondanks de grootste vereniging met meerdere terreinen. De lichtbonden hadden en hebben doorgaans één terrein.

Het aantal verenigingsterreinen in Nederland is sinds het einde van de jaren zeventig ongeveer gelijk gebleven: in 2005 zo'n 45, waarvan negen van Zon en Leven. Daarentegen zijn er wel een vijftiental campings, minicampings of terreinen voor dagrecreatie bijgekomen, en vele mogelijkheden om (buiten het buitenseizoen) binnen naakt te zwemmen.

De sfeer door de jaren heen[bewerken]

Tot in de jaren 70 werd het naturisme gekenmerkt door een grote beslotenheid. Naturisme was verre van sociaal geaccepteerd en naturisten werden met de nek aangekeken. De naturisten van het eerste uur hadden moeite elkaar te vinden, terreinen te vinden en natuurlijk ging het propageren van naturisme ook moeizaam.

De buitenwereld mocht daarom niet weten waar er naturistenterreinen waren. Om alle mogelijke inkijk van buiten te verhinderen, werden naturistenterreinen vaak afgeschermd door wallen en rietmatten. Dat gebeurde overigens ook vaak op verzoek van de betreffende gemeente, die klachten over "aanstootgevend bloot" wilde voorkomen. Evenmin mocht de buitenwereld weten, wie er naturist was. Sommigen – bijvoorbeeld onderwijzers of mensen die anderszins met kinderen werkten – waren ervan overtuigd hun baan te verliezen als bekend werd dat zij in het weekend op een naturistenterrein te vinden waren. Bij naturistenterreinen waarbij de parkeerplaats vanaf de openbare weg te zien was, gingen sommigen zelfs zo ver hun nummerborden te bedekken. Naturisten kenden elkaar doorgaans alleen bij de voornaam en in notulen van bestuursvergaderingen werden achternamen altijd achterwege gelaten. Nieuwe leden konden rekenen op een serieuze ballotage en daarna op een aspirant-lidmaatschap van een jaar. Men wilde voorkomen dat lieden met dubieuze bedoelingen zomaar lid konden worden en daarom moest het aantal mannen en vrouwen (met of zonder kinderen) van Zon en Leven gelijk zijn. Waren er meer vrouwen dan mannen of omgekeerd dan kwam men op een wachtlijst tot dat er een man of vrouw minder was, of tot er nog iemand, maarr dan van het andere geslacht, bijkwam.

Tegenwoordig hebben de meeste naturisten er weinig moeite mee de "buitenwereld" te vertellen waarom zij naturist zijn en waarom het zo leuk is om een naturistenterrein te bezoeken. Voor de meeste naturisten of naaktrecreanten geeft het bloot zijn in een natuurlijke omgeving een gevoel van vrijheid. Voor velen is het streeploos bruin worden een plezierige bijkomstigheid. Ook gelden er nog nauwelijks beperkingen voor naturistenterreinen. Iedereen is welkom voor een dagbezoek of een langer verblijf, al moet je daarvoor doorgaans wel in het bezit van een door het INF/FNI erkende kaart zijn. Ook staat het iedereen vrij een verenigingslidmaatschap aan te vragen.

Het is in Nederland in principe niet wettelijk verboden om bloot te zijn. Het wordt alleen strafbaar gesteld op openbare plaatsen die 'niet geschikt zijn voor ongeklede recreatie'. Het is uiteindelijk de rechter die beslist welke plaatsen dat zijn.

Naast de naturistische verenigingsterreinen worden er ook naturistencampings commercieel geëxploiteerd voor hen die het alleen om het naaktrecreëren gaat en waarvoor geen lidmaatschap benodigd is.

Toename van het naturisme[bewerken]

Recreërend naturist

In 1973 werd het eerste openbare naaktstrand geopend in Callantsoog. Nederland raakte langzaam gewend aan bloot. Behalve mensen met een ledenkaart waren er nu ook naaktrecreanten die niet waren aangesloten bij een vereniging. Daardoor ontstond ook de vraag wat een naturist onderscheidt van een nudist. Naturisme zou meer zijn dan alleen maar bloot, naturisme zou "Bloot + 1" zijn. Voor de Naturisten Federatie Nederland is het onderscheid niet relevant. De federatie staat voor de bevordering en promotie van de mogelijkheden voor naaktrecreatie voor iedereen die daar behoefte aan heeft.

Aan het eind van de jaren zeventig ontdekten steeds meer mensen het naturisme. Steeds meer leden brachten de weekenden door in hun caravan op het terrein. Het tijdperk van de dagjesmensen was voorbij. Textielcampings, zoals ze vaak door naturisten genoemd worden, worden door hen beschouwd als lawaaiig met schreeuwende mensen en schetterende radio's, in tegenstelling tot naturistencampings waarbij naar mening van de naturisten de rust overheerst. Naturistenterreinen zijn vaak op mooie plekken gelegen, nooit dicht aan de weg, vrijwel altijd beschut. Naturisten voelen zich heden ten dage wellicht minder verheven ten opzichte van andere campingbezoekers, de verschillen qua sfeer en uitstraling tussen naturisten- en textielcamping blijven over het algemeen.

Vanaf het eind jaren zeventig wilden steeds meer mensen bloot op het strand liggen. Voorstanders maakten zich hard voor het eerste naaktstrand bij Callantsoog, waar in 1973 de NFN-vlag werd gehesen. Achter de schermen lobbyde de NFN in politiek Den Haag voor een legalisatie van naaktstranden. Die kwam er eind jaren 80. Van toen af was naaktrecreatie in Nederland toegestaan op iedere plek, die daarvoor door de gemeente is aangewezen of die daar redelijkerwijs geschikt voor is (artikel 430a Wetboek van Strafrecht). Veel gemeenten hebben plaatsen aangewezen als naaktstrand. Gemeenten zouden geen plekken aan mogen wijzen waar naaktrecreatie verboden is.[1]

Naast kampeerterreinen en op stranden kwamen ook andere mogelijkheden voor naturisme in opmars. Zo kunnen naturisten ook terecht in zwembaden in het hele land. Tussen 1975 en 2005 vertienvoudigde het ledenaantal van de Naturisten Federatie Nederland van 6500 naar 72.000. Uit onderzoek verricht in opdracht van de NFN in 2005 bleek, dat 1,9 miljoen Nederlanders met enige regelmaat bloot recreëerde op een naaktstrand, in de vrije natuur of in de eigen achtertuin. Motivaction kwam na een onderzoek in april 2010 onder ruim 5.000 mensen tussen 15 en 70 jaar met andere cijfers. Motivaction berekende 700.000 Nederlandse naaktrecreanten met de eigen tuin en naaktstrand als populairste locaties en schaarde de 1,7 miljoen spa- en saunagangers niet onder de definitie.

In het Flevolandse Zeewolde werd in juli 2008 een christelijke kerkdienst speciaal voor naturisten georganiseerd. Dit was een novum.[2] Enkele maanden later stond in dezelfde plaats een tweede naturistische dienst gepland, maar deze werd geannuleerd vanwege de negatieve reacties.[3]

België[bewerken]

Het naaktstrand bij Bredene.

In België bestaan sinds de tweede helft van de 20e eeuw verschillende naturistische verenigingen, waarvan Athena ook wereldwijd de grootste is. Sommige hebben geen terrein maar organiseren op regelmatige basis activiteiten zoals naaktzwemmen of sauna. Een openbaar naaktstrand, dat in Nederland al ruim voorhanden was, bestaat echter nog niet zo lang. Sinds 2000 heeft België een naaktstrand te Bredene.

Duitsland[bewerken]

In Duitsland kent men, net als in Nederland, veel verenigingsnaturisme. Er zijn zo'n 200 verenigingenterreinen. Naturisme wordt in Duitsland FKK genoemd, hetgeen staat voor "Freikörperkultur". Reeds in het wilhelminische Duitsland werd het Britse voorbeeld vrij snel gevolgd. Omdat het oorspronkelijke woord "Nacktkultur" er de burgerij te veel choqueerde werd het vrij snel door de neutralere term "Freikörperkultur" (afgekort FKK) vervangen. In de Duitse jeugdbeweging Wandervogel werd de Freikörperkultur sterk bevorderd.

Er is in Duitsland een naturistische wandelroute, de Harzer Naturistenstieg.

Frankrijk[bewerken]

In Frankrijk kent men naast verenigingsterreinen veel commerciële terreinen. In totaal kan men op zo'n 200 grote en kleinere terreinen terecht. Sinds 2005 is een lidmaatschapskaart op veel terreinen in Frankrijk niet meer nodig. De grootste naturistencentra ter wereld liggen in Frankrijk: Cap d'Agde en Euronat. De meningen over sfeer en exploitatie lopen zeer uiteen. Het oudste naturistenterrein in Frankrijk is Île du Levant, een eilandje in de Middellandse Zee waar op het gehele publiek toegankelijke deel naaktheid is toegestaan.

Joegoslavië[bewerken]

De naaktstranden in het voormalige Joegoslavië waren in de jaren 1970 beroemd. Na de Balkan-oorlog (1991-1992) trekken de stranden in Kroatië opnieuw veel toeristen.

Italië[bewerken]

Naturisme en Italië vormen een wat moeizame combinatie. Reden hiervoor zou o.a. kunnen zijn dat Italiaanse mannen graag plekken opzoeken waar -meest vrouwelijk- schoon te zien is, liefst in zo ongekleed mogelijke vorm. Naturistenterreinen vormen dan een gemakkelijk 'jachtgebied'. Gemeentelijke autoriteiten zijn daarom ook niet snel enthousiast, wanneer iemand een naturistenterrein wil beginnen. Op dit moment zijn er over het hele land verspreid zo'n zeven commerciële naturistencampings. Op het strand is naturisme ook in opkomst.[4]

Griekenland[bewerken]

Veel stranden in Griekenland bieden tegenwoordig gelegenheid tot naaktrecreatie, maar het is aan te raden uit de buurt te blijven van Griekse families: die kunnen naaktrecreatie bijna nooit echt waarderen. De eilanden in de Egeïsche Zee hebben soms prachtige naturistenstranden. Griekenland kent enkele naturistenoorden, o.a. op Kreta.

Scandinavië[bewerken]

In Scandinavië zijn de zomers zeer geschikt voor naaktrecreatie. Toch komen in die landen, waar men van oudsher vertrouwd is met de sauna, opvallend weinig naturistenterreinen voor. Zweden bijvoorbeeld telt er slechts vijf.

Polen[bewerken]

In Polen is het aantal openbare naaktstranden gering, in grote tegenstelling tot de buurlanden Duitsland en Tsjechië. Wellicht is de katholieke kerk hierop van invloed.

Andere Europese landen[bewerken]

In Tsjechië, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Portugal mag op elk strand naakt gerecreëerd worden. Ook daar geldt echter dat het op bepaalde stranden gebruikelijker is dan op andere.

Canarische eilanden[bewerken]

De Canarische eilanden zijn een populaire vakantiebestemming vanwege het door veel naturisten gewaardeerde klimaat. Op Lanzarote ligt het officieel erkende naturistisch dorp Charco del Palo.

Amerikaanse naturist bij het Bovenmeer

Ook in het Verenigd Koninkrijk bestaan, ondanks het iets minder gunstige klimaat, een aantal verenigingsterreinen.

Buiten Europa[bewerken]

Het georganiseerde naturisme is vooral een Europees verschijnsel. Het bestaat daarnaast ook in de Verenigde Staten, Canada en in Australië.

In de VS is het taboe op naaktheid veel groter dan in Europa. Er zijn slechts weinig naaktstranden en in sommige staten worden de besloten naturistenterreinen officieel beschouwd als seksclubs. Dat laatste betekent dat de autoriteiten een naturistenterrein tolereren mits er geen minderjarigen worden toegelaten, terwijl kinderen op Europese naturistenterreinen welkom zijn.

Organisaties[bewerken]

Naast de verschillende landelijke naturistische verenigingen is er de Internationale Naturistenfederatie (IFN) op overkoepelend niveau.

Profiel van de naturist[bewerken]

Naturisten komen uit alle lagen van de bevolking. Wel valt te constateren dat er meer midden- en hoger opgeleiden naturistenterreinen bezoeken. Relatief hebben zij vaker een beroep in de verzorgende of sociale sector.

Naturisme is niet leeftijdsgebonden. Men ziet mensen van alle leeftijden, van baby tot bejaarde. De groep van jongvolwassenen is relatief ondervertegenwoordigd. Toch is er juist voor deze groep jongeren al vanaf 1953 in Duitsland een aparte organisatie de FKK-Jugend, en vanaf 1963 in Nederland de JNFN, die weekenden en vakanties organiseert.

Het naturisme is bedoeld als een vrijheid die men elders niet kent. Men is vrij om gekleed of ongekleed te zijn. Bloot is niet altijd verplicht op een naturistenterrein. Van pubers wordt wel geaccepteerd dat zij een zwembroek dragen (niet altijd overigens) en als er medische redenen zijn. Steeds vaker wordt geadviseerd niet op het heetst van de dag in de zon te gaan. Ook de naturist past zich dan aan. Veel naturisten voelen zich het prettigst wanneer de meerderheid van de aanwezigen bloot is.

Sommige naturisten geven de voorkeur aan een besloten naturistenterrein en hebben een hekel aan de openbare naaktstranden waar iedereen zomaar voorbij kan komen. Naaktstranden hebben echter voor veel mensen het voordeel dat de drempel veel lager is: iedereen wordt toegelaten en de toegang is meestal gratis.

Er zijn ook naturisten die zo vaak mogelijk bloot zijn, bijvoorbeeld als ze thuis zijn. Anderen gaan pas uit de kleren als de temperatuur zomerse waarden bereikt. Sommigen kleden zich aan als er bezoek komt, anderen vinden dat de bezoekers het bloot maar moeten accepteren.

Een opmerkelijk evenement is de World Naked Bike Ride die jaarlijks op diverse plaatsen van de wereld gehouden wordt. Hierbij begeven mensen zich in een groep bloot op de openbare weg, niet met de intentie om anderen te choqueren, maar om ideologische redenen.

Christelijke nudisten[bewerken]

Adam en Eva van Albrecht Dürer (1507).

Christelijke nudisten zijn christenen die nudisme of naturisme beoefenen en zij maken deel uit van de naturistische beweging.[5][6][7] Zij geloven dat het menselijk lichaam de beste creatie van God is en dat het niets is om je voor te schamen en dat het dus ook niet bedekt hoeft te worden. Naturistische christenen komen voor in alle variaties van het christendom. Zij vinden in het onderricht van de Bijbel geen conflict met hun levensstijl. Velen hebben echter wel verschillende bezwaren tegen de new age en humanistische filosofie, die onder niet-christelijke nudisten en naturisten frequent aangehangen wordt, en wensen zich daarvan te distantiëren. Dit houdt ook een totale verwerping van om het even welke vorm van natuuraanbidding in.

Hof van Eden[bewerken]

In het boek Genesis staat dat Adam en Eva in het paradijs leefden als man en vrouw. Zij werden door de duivel (in de gedaante van een slang) overgehaald om te eten van het fruit dat door God verboden was. Dat "opende hun ogen" en ze realiseerden zich dat ze naakt waren. Daarop verzamelden ze vijgenbladeren om te gebruiken als primitieve kleding om hun geslachtsorganen mee te bedekken. Deze kleding bleek al snel ontoereikend en Adam en Eva verstopten zich voor God tussen de bomen.

  • God tegen Adam (met Eva): "Wie heeft je verteld dat je naakt bent?" (Genesis 3:11a)

Naturistische christenen geloven dat het de duivel was, en niet God, die Adam en Eva vertelde dat zij naakt waren. Ook was het niet de wil van God dat zij kleren droegen, ook al hadden zij gezondigd. God ontnam Adam en Eva hun vijgenbladen echter ook niet, eerder andersom. Zij hadden een vrije wil, en God maakte kleding voor hen van de huiden van dieren waarvoor een bloedoffer vereist was. Sinds de kruisiging van Jezus is het offeren van dieren voor vergiffenis van zonden niet meer nodig. Daarom geloven naturistische christenen dat het niet noodzakelijk is om kleding te dragen (behalve bij lage temperaturen of extreme klimaatomstandigheden) en dat de lust van het vlees door de kracht van God vermeden kan worden.

Meningen ten opzichte van het naturisme[bewerken]

Mensen die gewend zijn aan geklede recreatie associëren bloot dikwijls met seks. Bij gewenning aan naaktheid verdwijnt die associatie. Een regelmatig terugkerend tegenargument is dat bij een blote vrouw de erotische uitstraling weg is (geen spannende verhulling meer door een bikini). Naturisten vinden dat naaktrecreatie en seks niets met elkaar te maken hebben.

Vrouwen geven wel eens aan, dat ze zich bekeken (zullen) voelen. Het imago van het naturisme wordt geschaad doordat sommige naaktstranden door niet-naturisten worden misbruikt voor het bedrijven van seks. Onder naturisten is men in het algemeen van mening dat openlijke seksuele handelingen en promiscuïteit niet gewenst zijn.

Een ander veelgehoord bezwaar is dat blote lichamen zo lelijk zijn. Dat kan komen omdat mensen over het algemeen niet gewend zijn om naakte lichamen te zien. Daarbij komt ook dat de meeste lichamen niet voldoen aan het westerse schoonheidsideaal. Ieder mens is anders en ieder lichaam ziet er anders uit. Naturisten vinden dat veel verschillende mensen bloot zien een realistischer beeld geeft van het naakte lichaam dan wanneer er alleen maar gekeken wordt naar de fotomodellen die in de media worden voorgeschoteld. Mooi of lelijk is slechts een kwestie van subjectiviteit.

Er zijn binnen het naturisme regelmatig discussies over het wel of niet toestaan van piercings en alleengaande mannen.

Sommigen denken dat de aanblik van blote mensen voor kinderen schadelijk is. Hiervoor bestaat geen wetenschappelijk bewijs. In Europa maken weinig mensen bezwaar tegen blote kindjes op een textielstrand. De allerkleinsten zullen het verschil niet opmerken, en oudere kinderen wennen er vaak snel aan. Ook bij kinderen die met naturisme opgegroeid zijn, kan het in de puberteit tot schaamtegevoelens komen.

Modern naturisme[bewerken]

Veel naturisten voelen zich naturist van een nieuwere generatie en voelen zich niet meer thuis in de historisch gegroeide situatie. Ze willen naturisme vrijer kunnen beoefenen, op meer locaties in plaats van enkel op de afgeschermde domeinen. Ze streven naar een meer algemeen aanvaarde houding t.o.v. naturisme.

Men heeft minder de behoefte zijn naturisme te laten stoelen op filosofische overtuigingen zoals verbondenheid met de natuur. Men vindt naakt gewoon prettiger en wil terugkeren naar het oude nudisme of de naaktrecreatie zonder de zogenaamde naturistische meerwaarde.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties